Bổ sung, hoàn thiện pháp luật về hàng hải và đường thủy

15:20, 11/11/2026

Quốc hội nghe báo cáo về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) vào sáng nay (11/11) tại phiên họp toàn thể ở Hội trường.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính
Trình bày Tờ trình về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo Bộ luật gồm 21 chương, 318 điều, được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004.

Việc xây dựng Bộ luật nhằm kịp thời thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự thảo Bộ luật đẩy mạnh phân cấp cho UBND cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước về đường thủy nội địa, trừ nhiệm vụ lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch ngành quốc gia.

Dự kiến, khi Bộ luật và các văn bản quy định chi tiết được ban hành, 54 thủ tục hành chính sẽ được bãi bỏ; các thủ tục còn lại được sửa đổi, bổ sung theo hướng đơn giản hóa, đồng thời cắt giảm 7 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Dự thảo tiếp tục kế thừa các quy định đang thực hiện ổn định, không phát sinh vướng mắc, nhất là những quy định liên quan trực tiếp đến quyền tài sản, quyền kinh doanh và trách nhiệm dân sự của tổ chức, cá nhân.

Đồng thời, sửa đổi, hoàn thiện quy định về phân loại tàu thuyền, thay thế khái niệm phương tiện thủy nội địa bằng khái niệm tàu sông; thống nhất quy định về đăng ký, đăng kiểm tàu thuyền, tăng cường xã hội hóa hoạt động đăng kiểm thông qua các tổ chức được công nhận.

Các quy định về an toàn, an ninh được hoàn thiện theo hướng tích hợp đối với hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa; bổ sung cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin trong quản lý.

Bổ sung cơ chế đặc thù về đầu tư, phát triển công nghiệp hàng hải
Về những nội dung mới, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo Bộ luật bổ sung cơ chế đặc thù về quy hoạch, đầu tư và khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa, trong đó có tầm nhìn quy hoạch dài hạn 100 năm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn.

Quy định này không thay thế thời kỳ quy hoạch 10 năm và tầm nhìn 30 năm theo pháp luật về quy hoạch, mà nhằm tạo cơ sở định hướng chiến lược lâu dài, bảo đảm tính liên tục, ổn định, đồng bộ và kế thừa giữa các kỳ quy hoạch.

Dự thảo cũng bổ sung khung tiêu chí chuyên ngành để lựa chọn nhà đầu tư cảng biển, cảng thủy nội địa; xác định danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, điều kiện, nghĩa vụ của nhà đầu tư và cơ chế giám sát.

Đối với dự án bến cảng biển được phân kỳ thành nhiều dự án thành phần, dự thảo bổ sung quy định về xác định thời hạn hoạt động, bảo đảm không vượt quá giới hạn của pháp luật về đầu tư. Khi hết thời hạn, dự án chấm dứt hoạt động và không được gia hạn. Tài sản kết cấu hạ tầng gắn liền với đất được bàn giao cho Nhà nước nếu còn phù hợp với quy hoạch; đồng thời có quy định chuyển tiếp đối với các dự án.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung cơ chế bồi hoàn giá trị đầu tư còn lại đối với kết cấu hạ tầng được đầu tư bằng ngân sách nhà nước khi phải tháo dỡ, di dời để thực hiện dự án mới.

Về chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hàng hải và đường thủy, dự thảo bổ sung các quy định đối với nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp phát triển cảng, đội tàu, công nghiệp hàng hải, vận tải, logistics, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

Đồng thời, bổ sung chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển cảng xanh, tàu sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo; đầu tư hạ tầng điện bờ, trạm sạc, hệ thống tiếp nhận và xử lý chất thải, đáp ứng xu hướng giảm phát thải của Tổ chức Hàng hải quốc tế.

Đối với công nghiệp hàng hải, dự thảo chuyển từ cách tiếp cận tập trung vào công nghiệp tàu thủy sang phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng hải, gồm ba cấu phần: Công nghiệp tàu thủy giữ vai trò trọng tâm, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp công nghệ hàng hải, gắn với các cơ chế, chính sách ưu đãi.

Về bảo đảm an toàn, an ninh hàng hải và nâng cao năng lực thực thi của Nhà chức trách hàng hải Việt Nam, dự thảo bổ sung quy định dịch vụ hoa tiêu tại vùng hoa tiêu bắt buộc do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện; đồng thời quy định lộ trình sắp xếp đối với các doanh nghiệp đang có vốn cổ phần.

Doanh nghiệp được giao cung cấp dịch vụ hoa tiêu tại vùng, tuyến theo quy định có nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước do sử dụng kết cấu hạ tầng. Nhà chức trách hàng hải Việt Nam được để lại một phần số tiền phí thu theo quy định của Chính phủ.

Dự thảo cũng quy định lộ trình chuyển đổi đối với phương tiện vận tải sông đang hoạt động trên biển thành tàu biển hoặc tàu sông đáp ứng các điều kiện theo quy định, kèm theo điều khoản chuyển tiếp. Đồng thời, bổ sung quy định đối với hoạt động tàu lặn, thủy phi cơ, tàu thuyền phục vụ vui chơi, giải trí, du lịch.

Thẩm tra dự án Bộ luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật trên cơ sở hợp nhất các quy định của Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa hiện hành, với những cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Theo Ủy ban, việc ban hành Bộ luật nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và Thông báo số 125-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá, nội dung dự thảo Bộ luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Trình tự, thủ tục xây dựng và hồ sơ dự án Bộ luật được thực hiện theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét.

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ 

Đường dây nóng: 0362811298.

Phóng sự ảnh