Mở không gian biển, tạo động lực tăng trưởng mới

Sau hợp nhất địa giới hành chính, Vĩnh Long không chỉ mở rộng quy mô về diện tích, dân số mà còn lần đầu tiên sở hữu không gian biển với hơn 130 km bờ biển cùng hệ thống cửa sông, cảng biển và vùng ven biển giàu tiềm năng. Đây là bước ngoặt chiến lược, mở ra dư địa phát triển, hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Vĩnh Long hướng tới là trung tâm năng lượng tái tạo, năng lượng xanh của ĐBSCL. Trong ảnh: Điện gió vùng biển Duyên Hải.

Mở rộng không gian phát triển từ biển

Việc hợp nhất ba tỉnh tạo nên một không gian phát triển mới với quy mô hơn 6.296 km², dân số trên 4,19 triệu người và đặc biệt là sở hữu hơn 130 km đường bờ biển. Đây là lợi thế chưa từng có đối với Vĩnh Long, tạo điều kiện để tỉnh mở rộng không gian kinh tế từ vùng trung tâm đồng bằng ra biển, kết nối hiệu quả giữa kinh tế sông, kinh tế biển và hành lang ven biển.

Theo định hướng phát triển tỉnh giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050, biển sẽ trở thành một trong những không gian phát triển quan trọng, tạo thêm động lực để Vĩnh Long tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế. Cùng với hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện, lợi thế biển được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp và thương mại.

Ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Công Thương cho rằng, việc tiếp cận trực tiếp với Biển Đông đã làm thay đổi tư duy phát triển của tỉnh, từ một địa phương thuần nội địa sang khai thác đồng thời cả lợi thế sông và biển. Động lực quan trọng nhất chính là sự kết nối ngày càng đồng bộ về hạ tầng. Hàng loạt công trình giao thông chiến lược như cầu Đại Ngãi, cầu Cổ Chiên 2, cầu Cửa Đại, cầu Đình Khao, các tuyến cao tốc cùng tuyến đường hành lang ven biển sẽ tạo nên mạng lưới giao thông xuyên suốt từ nội đồng ra biển, kết nối trực tiếp với TP Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ và các tỉnh ĐBSCL.

Hạ tầng giao thông được ví như “mạch máu” của nền kinh tế biển. Khi các tuyến đường hoàn thành, không chỉ người dân đi lại thuận lợi hơn mà hàng hóa nông sản, thủy sản và sản phẩm công nghiệp của tỉnh cũng được vận chuyển nhanh hơn đến các cảng biển, giảm đáng kể chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh.

Không gian biển mới cũng tạo điều kiện để Vĩnh Long phát triển đồng thời nhiều lĩnh vực như nuôi trồng, khai thác và chế biến thủy sản; công nghiệp năng lượng; dịch vụ hậu cần cảng biển; thương mại và du lịch sinh thái biển. Đây là những ngành có giá trị gia tăng cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.

Lĩnh vực nuôi trồng thủy, hải sản công nghệ cao góp phần thúc đẩy các ngành công nghiệp chế biến của tỉnh. Trong ảnh: Nuôi thủy sản công nghệ cao và hàu ở khu vực Duyên Hải.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Vinh - ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh, Vĩnh Long có tiềm năng phát triển tổng hợp các ngành kinh tế biển - một trụ cột chiến lược của tỉnh sau sáp nhập. Với chiều dài bờ biển hiện có, tỉnh có điều kiện lý tưởng để phát triển đồng bộ các lĩnh vực như nuôi trồng và khai thác thủy, hải sản, cảng biển, logistics, công nghiệp ven biển, khu đô thị ven biển và du lịch sinh thái biển, phát triển năng lượng điện gió, điện mặt trời.

Đặc biệt, các cụm cảng đã và đang hình thành kết hợp với các khu hậu cần và logistics sẽ nâng cao năng lực xuất nhập khẩu trực tiếp, giảm chi phí vận tải và thời gian luân chuyển hàng hóa. Các khu, cụm công nghiệp ven biển sẽ hình thành nền tảng công nghiệp chế biến thủy sản, điện - năng lượng, cơ khí và vật liệu xây dựng. Ngoài ra, thềm lục địa vùng biển Trà Vinh - Bến Tre còn tiềm ẩn tài nguyên dầu khí và địa nhiệt, mở ra khả năng phát triển năng lượng mới trong tương lai.

Hình thành hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại

Theo định hướng của ngành Công Thương, kinh tế biển của Vĩnh Long sẽ không phát triển riêng lẻ từng ngành mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái kinh tế biển đồng bộ, trong đó năng lượng sạch, logistics, công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ và du lịch biển có mối liên kết chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau để tạo nên chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Trong các trụ cột phát triển, năng lượng tái tạo được xác định là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu. Theo Quy hoạch điện VIII, Vĩnh Long được phân bổ khoảng 4.600 MW nguồn năng lượng tái tạo, gồm điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối và điện rác. Đặc biệt là dự án sản xuất hydro xanh với quy mô lớn (24.000 tấn/năm), đón đầu xu thế chuyển đổi xanh của thế giới. Đây cũng là nguồn lực quan trọng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tạo nền tảng phát triển kinh tế - xã hội vùng.

Điểm nhấn nổi bật là dự án Nhà máy sản xuất hydro xanh với tổng vốn đầu tư gần 8.000 tỷ đồng, sử dụng công nghệ điện phân nước biển bằng nguồn năng lượng tái tạo để sản xuất hydro và oxy y tế. Đây được xem là bước đi đón đầu xu thế chuyển đổi năng lượng toàn cầu, góp phần đưa Vĩnh Long trở thành trung tâm năng lượng sạch của vùng ĐBSCL.

Song song đó, Khu kinh tế (KKT) Định An được định hướng phát triển thành KKT tổng hợp đa ngành, trong đó có đề xuất xây dựng KKT tự do với nhiều cơ chế đặc thù nhằm thu hút dòng vốn FDI quy mô lớn. Cụm cảng tổng hợp Định An rộng hơn 125 ha có khả năng tiếp nhận tàu từ 30.000 - 50.000 tấn, công suất khoảng 4 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, sẽ trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng của vùng ĐBSCL với thị trường quốc tế.

Cùng với logistics, tỉnh sẽ ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến sâu nông, thủy sản, công nghiệp hỗ trợ, cơ khí đóng mới và sửa chữa tàu thuyền; đồng thời hình thành các khu công nghiệp sử dụng năng lượng sạch, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Việc quy hoạch các cụm công nghiệp sẽ gắn chặt với đô thị và hệ thống logistics, bảo đảm phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường.

Một hướng phát triển giàu tiềm năng khác là du lịch biển. Với lợi thế bờ biển dài, hệ sinh thái rừng ngập mặn, các bãi biển, cồn nổi cùng nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, Vĩnh Long sẽ phát triển các sản phẩm du lịch biển kết hợp du lịch sinh thái, miệt vườn và văn hóa. Những điểm đến như Ba Động, Cồn Bửng... sẽ được kết nối với các tuyến giao thông ven biển, hình thành chuỗi sản phẩm du lịch liên hoàn.

Theo quy hoạch, KKT Định An có diện tích 39.020 ha (thuộc phường Duyên Hải, một phần phường Trường Long Hòa và các xã Long Thành, Đông Hải, Long Vĩnh, Đại An, Hàm Giang, Ngũ Lạc, Đôn Châu). KKT có thể mở rộng thông qua lấn biển và ranh giới vùng lân cận.

Đây là KKT tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, tích hợp các chức năng công nghiệp, thương mại - dịch vụ, du lịch, đô thị ven biển và nông - lâm - ngư nghiệp, phát triển theo mô hình kinh tế biển hiện đại gắn với năng lượng tái tạo. Phát triển trên cơ sở xác lập trụ cột ưu tiên theo từng giai đoạn nhằm tạo động lực tăng trưởng và dẫn dắt chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng logistics và vận tải biển - thủy nội địa, công nghiệp năng lượng và các ngành phụ trợ năng lượng, cùng công nghiệp chế biến nông - thủy sản xuất khẩu gắn với vùng nguyên liệu.

Đồng thời, là một trong những trung tâm kinh tế biển, đô thị ven biển, năng lượng tái tạo, văn hóa, du lịch sinh thái rừng ngập mặn của tỉnh Vĩnh Long và vùng ĐBSCL; là cửa ngõ giao thương hàng hải quốc tế và đầu mối giao thông quan trọng của vùng và duyên hải Nam Bộ; khu vực phát triển theo định hướng bền vững, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn và phát huy giá trị sinh thái, thích ứng hiệu quả với thiên tai và biến đổi khí hậu; có vị trí quan trọng, chiến lược về an ninh, quốc phòng.

Theo ông Trần Quốc Tuấn, để phát huy tối đa lợi thế và phát triển kinh tế biển, tỉnh cần có những nhóm giải pháp đột phá về thu hút đầu tư, cơ chế đặc thù và vượt trội cho KKT tự do; kiến nghị Trung ương cho phép áp dụng các cơ chế thí điểm tại KKT Định An; đột phá về hạ tầng như đa dạng hóa nguồn vốn “mồi” để tranh thủ từ nhiều nguồn vốn đầu tư; đột phá về nguồn nhân lực; đột phá về liên kết vùng.

Với định hướng đúng, hạ tầng đồng bộ cùng các cơ chế đột phá đang được xây dựng, kinh tế biển được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng, góp phần đưa Vĩnh Long thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng hai con số, xây dựng tỉnh trở thành cực tăng trưởng mới của ĐBSCL trong giai đoạn phát triển mới.

Bài, ảnh: KHÁNH DUY