Chuẩn hóa mã số vùng trồng, nâng sức cạnh tranh nông sản tỉnh

Trong bối cảnh thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật, việc xây dựng mã số vùng trồng (MSVT) không còn là yêu cầu mang tính khuyến khích mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu.

Tại tỉnh, công tác xây dựng và quản lý MSVT đang được đẩy mạnh, góp phần thay đổi tư duy sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Khảo sát vùng trồng nhằm tăng cường truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng nông sản.

Chuyển sản xuất từ nhỏ lẻ sang chuẩn xuất khẩu

Những năm gần đây, cùng với xu hướng hội nhập và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, ngành nông nghiệp Vĩnh Long đã tập trung xây dựng vùng sản xuất tập trung gắn với MSVT và mã số cơ sở đóng gói (CSĐG). Đây được xem là “chìa khóa” giúp nông sản địa phương đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều văn bản chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Trồng trọt và BVTV liên quan đến quản lý MSVT, hướng dẫn tổ chức, cá nhân đăng ký mã số, cập nhật nhật ký canh tác điện tử và quản lý CSĐG trên nền tảng số. Đồng thời, tỉnh cũng tăng cường tuyên truyền, tập huấn quy định về kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, New Zealand...

Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 223,3 ngàn hecta cây lâu năm, trong đó diện tích cho sản phẩm đạt hơn 167,481 ngàn hecta với sản lượng ước trên 2,55 triệu tấn. Riêng cây dừa có diện tích gần 122,8 ngàn hecta, trở thành cây trồng chủ lực của tỉnh.

Trong số này, hơn 21,7 ngàn hecta đã được cấp MSVT và trên 30,7 ngàn hecta đạt chứng nhận hữu cơ. Đối với cây ăn trái, tỉnh có hơn 98,1 ngàn hecta với nhiều loại đặc sản như sầu riêng, bưởi, xoài, chôm chôm, nhãn…, trong đó khoảng 10 ngàn hecta đã được cấp MSVT phục vụ xuất khẩu.

Đến nay, toàn tỉnh đã được cấp tổng cộng 1,006 ngàn MSVT và CSĐG, gồm 733 MSVT xuất khẩu, 202 MSVT nội địa và 71 mã số CSĐG. Các mã số này phục vụ xuất khẩu nhiều mặt hàng như sầu riêng, dừa, bưởi, chôm chôm, nhãn, khoai lang… sang các thị trường lớn trên thế giới.

Theo đánh giá của ngành chuyên môn, việc cấp MSVT đã tạo chuyển biến tích cực trong sản xuất nông nghiệp. Người dân từng bước thay đổi tập quán canh tác, chú trọng ghi chép nhật ký sản xuất, sử dụng phân bón và thuốc BVTV đúng quy định, bảo đảm điều kiện kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng nông sản và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Từ thực tiễn địa phương đến yêu cầu phát triển bền vững

Tại xã An Phú Tân, việc xây dựng MSVT đang được xem là giải pháp quan trọng để phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại. Theo ông Lê Vũ Linh- Phó Chủ tịch UBND xã An Phú Tân, địa phương có thế mạnh về các loại cây trồng như dừa, sầu riêng, mít, nhãn, xoài và chôm chôm. Hiện xã đã được cấp 10 MSVT với diện tích hơn 597ha và trên 1,114 ngàn hộ dân tham gia. Đồng thời, địa phương đang tiếp tục đề nghị cấp mới thêm 13 mã số cho các loại cây có tiềm năng xuất khẩu.

“Việc xây dựng MSVT đã giúp địa phương từng bước tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, nâng cao ý thức canh tác của người dân và tạo điều kiện thuận lợi trong liên kết tiêu thụ nông sản”, ông Lê Vũ Linh cho biết.

Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, phân tán; nhiều nông dân chưa quen với việc ghi chép nhật ký điện tử và tuân thủ đồng bộ quy trình kỹ thuật. Ngoài ra, xã vẫn thiếu CSĐG đạt chuẩn xuất khẩu và năng lực quản lý vùng nguyên liệu của HTX còn hạn chế.

Tương tự, tại xã Long Hiệp, công tác xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn cũng đang được đẩy mạnh thông qua mô hình liên kết sản xuất. Địa phương đã triển khai mô hình trồng dừa hữu cơ tại ấp Con Lọp, tổ hợp tác lúa chất lượng cao tại ấp Trà Sất C và mô hình trồng đậu nành rau tại ấp Ba Trạch A, Sà Vần A nhằm hình thành vùng sản xuất tập trung phục vụ tiêu thụ và xuất khẩu.

Đáng chú ý, vùng trồng ớt của HTX Nông nghiệp Thành Công đã duy trì hiệu quả MSVT xuất khẩu sang thị trường châu Âu với diện tích 2,8ha, sản lượng khoảng 112 tấn/năm. Bên cạnh đó, vùng lúa ST25 diện tích gần 60ha với 77 hộ dân tham gia cũng đã được cấp MSVT phục vụ tiêu thụ nội địa.

Theo ông Nguyễn Khánh Hòa- Chủ tịch UBND xã Long Hiệp, để duy trì hiệu quả MSVT, địa phương tập trung tuyên truyền người dân sản xuất an toàn, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định và thực hiện đầy đủ nhật ký canh tác. Đồng thời, xã kiến nghị ngành chuyên môn tăng cường tập huấn, hỗ trợ liên kết doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm và xây dựng mô hình sản xuất hữu cơ theo chuỗi giá trị.

Tập trung mở rộng diện tích vùng trồng đạt chuẩn, tỉnh Vĩnh Long còn chú trọng công tác kiểm nghiệm chất lượng nông sản nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Theo ông Lê Văn Dũng- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan chuyên môn đã lấy 550 mẫu đất, nước và nông sản để kiểm tra ô nhiễm cadimi (kim loại nặng) trong vùng trồng sầu riêng. Tỉnh cũng đang xây dựng kế hoạch hướng dẫn nông dân kiểm soát dư lượng hóa chất, bảo đảm an toàn thực phẩm và rà soát phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác xây dựng và quản lý MSVT vẫn còn không ít khó khăn. Thiếu nhân lực giám sát, sản xuất nhỏ lẻ, liên kết doanh nghiệp- HTX chưa bền vững, yêu cầu thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe và tỉnh chưa có đơn vị kiểm nghiệm đạt chuẩn phục vụ xuất khẩu là những thách thức lớn hiện nay.

Theo ông Châu Văn Hòa- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, để đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường xuất khẩu, các địa phương cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển vùng sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững, gắn với quy hoạch và yêu cầu thị trường xuất khẩu. Trong đó, việc chuyển đổi MSVT và mã số CSĐG theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, ngày 24/1/2026 của Chính phủ quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và MSVT, mã số CSĐG phải hoàn thành đúng tiến độ; đồng thời đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu dừa hữu cơ, nâng cao vai trò của HTX và xây dựng mô hình sản xuất hiệu quả để nhân rộng.

“Muốn giữ vững và mở rộng thị trường xuất khẩu thì phải kiểm soát tốt chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu. MSVT là điều kiện kỹ thuật, là nền tảng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và bền vững”, ông Châu Văn Hòa nhấn mạnh.

Bài, ảnh: SƠN TUYỀN