Từ những lợi thế sẵn có về tài nguyên bản địa, nhiều doanh nghiệp (DN), HTX tại tỉnh đã mạnh dạn chuyển hướng sang chế biến sâu, ứng dụng công nghệ, đổi mới sản phẩm để nâng cao giá trị. Để sản phẩm OCOP thực sự trở thành hàng hóa có sức cạnh tranh, việc thay đổi tư duy sản xuất, tiếp cận thị trường theo hướng chuyên nghiệp, bền vững đang trở thành yêu cầu tất yếu.
 |
| Phát triển sản phẩm OCOP gắn với nhu cầu thị trường được xem là hướng đi bền vững để gia tăng giá trị kinh tế cho chủ thể. |
Câu chuyện thương hiệu OCOP từ dừa
Các chủ thể OCOP ngày càng khẳng định vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế nông thôn, gắn với xây dựng NTM. Không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng, OCOP còn góp phần hình thành chuỗi giá trị, thúc đẩy liên kết sản xuất- chế biến- tiêu thụ, từng bước nâng cao vị thế hàng hóa địa phương trên thị trường. Bằng việc tận dụng lợi thế tài nguyên bản địa, kết hợp ứng dụng khoa học công nghệ và đẩy mạnh chế biến sâu, câu chuyện sản phẩm từ dừa không chỉ dừng lại ở đặc sản vùng miền, mà đang từng bước trở thành thương hiệu nông sản đặc trưng, mở ra hướng phát triển bền vững cho kinh tế
địa phương.
Một “giấc mơ xanh” đến từ chị Đinh Thị Hạnh Tâm- CEO Công ty CP Phát triển Thực phẩm- Mỹ phẩm Vfarm (xã Giao Long). Từ góc nhìn của người được đào tạo chuyên sâu về chế biến thực phẩm, chị nhận ra tiềm năng lớn từ cây dừa khi được khai thác toàn diện. Từ đó, thương hiệu Coboté ra đời, phát triển các dòng mỹ phẩm thiên nhiên từ dừa như dầu dừa, xà phòng, sản phẩm chăm sóc tóc, da… Tất cả đều hướng đến tiêu chí thân thiện môi trường, an toàn cho người sử dụng. Hiện DN đang tiếp tục nghiên cứu các sản phẩm từ mật hoa dừa, nước dừa và phụ phẩm, mở rộng chuỗi giá trị theo hướng bền vững.
Theo chị Hạnh Tâm, khi tài nguyên bản địa được khai thác hiệu quả gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn sẽ giúp DN đa dạng hóa sản phẩm, nâng tầm giá trị và tạo cơ hội việc làm cho nhiều lao động địa phương.
Từ đặc sản trứ danh, câu chuyện OCOP của dừa sáp không chỉ là hành trình giữ gìn hương vị quê nhà, mà còn là quá trình nâng tầm giá trị bằng tư duy đổi mới. Nhận thấy dừa sáp tươi khó bảo quản, đầu ra thiếu ổn định và giá trị gia tăng chưa cao, chị Đinh Thị Thanh Tâm- Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát Đặng (xã Song Lộc) đã lựa chọn một hướng đi mang tính “bước ngoặt”: không dừng lại ở tiêu thụ thô, mà mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ, đầu tư chế biến sâu. Từ đó, trái dừa sáp từng bước được “kể lại câu chuyện” theo cách mới- không chỉ là đặc sản để thưởng thức tại chỗ, mà trở thành nguyên liệu cho nhiều dòng sản phẩm đa dạng, tiện lợi và có giá trị kinh tế cao hơn, mở ra hướng phát triển bền vững, gắn kết giữa tài nguyên bản địa, DN và nông dân.
Chị Thanh Tâm chia sẻ: Khó khăn lớn nhất của dừa sáp trước đây không chỉ ở đầu ra mà còn ở nguồn cung thiếu ổn định, tỷ lệ sáp thấp. Việc ứng dụng phương pháp cấy phôi không chỉ giúp nâng tỷ lệ sáp lên trên 80%, mà còn tạo bước chuyển mang tính nền tảng: chủ động được nguồn nguyên liệu, giảm rủi ro sản xuất và mở rộng vùng trồng, kể cả ở những khu vực đất nhiễm mặn, nhiễm phèn. Theo đó, DN mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm như mứt, cơm dừa sáp đông lạnh, kem dừa sáp…
Hiện DN có 4 sản phẩm OCOP 3-4 sao, liên kết khoảng 30 hộ dân, duy trì sản lượng 20-25 ngàn trái/tháng. Từ một đặc sản mang tính hiếm, dừa sáp đang dần hình thành ngành hàng chế biến có giá trị, vừa góp phần nâng thu nhập cho người dân, vừa mở ra hướng đi mới cho nông sản địa phương.
Khai thác và phát huy tài nguyên bản địa
Không chỉ có những câu chuyện OCOP ngành dừa, nhiều DN cũng đang khai thác hiệu quả lợi thế tài nguyên bản địa khác thông qua ứng dụng công nghệ chế biến sâu. Điển hình như sản phẩm trái sầu riêng cấp đông của Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu (xã Chợ Lách) đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia từ năm 2024. Đây là sản phẩm sử dụng công nghệ cấp đông bằng nitơ lỏng, giúp giữ nguyên dưỡng chất, hương vị và màu sắc tự nhiên.
Bà Nguyễn Thị Hồng Thu- Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, cho biết: Công ty đang đầu tư mở rộng nhà máy tại nhiều địa phương, nâng công suất sản xuất và triển khai thực hiện liên kết chặt chẽ, hỗ trợ kỹ thuật tiên tiến để phát triển vùng trồng an toàn, nâng giá trị sản phẩm trái cây và chất lượng cuộc sống của người dân.
Tương tự, tận dụng lợi thế từ hạt gạo- nông sản chủ lực của địa phương, câu chuyện OCOP tại Công ty TNHH Lúa- Gạo Hồng Tân (phường Tân Ngãi) được xây dựng trên nền tảng đổi mới tư duy sản xuất và phát triển chuỗi giá trị bền vững.
Chị Lưu Thị Yến Hằng- Giám đốc Công ty TNHH Lúa- Gạo Hồng Tân, cho biết: Không chỉ dừng lại ở canh tác truyền thống, DN chủ động liên kết “4 nhà”: Nhà nước- nhà nông- nhà khoa học- DN, từng bước hình thành vùng nguyên liệu ổn định. Từ hơn 280ha lúa hữu cơ và lúa an toàn, DN đã phát triển 4 sản phẩm OCOP đạt 3 sao, từng bước mở rộng thị trường vào hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi và hướng đến xuất khẩu.
Đáng chú ý, câu chuyện OCOP không chỉ dừng ở hạt gạo thô mà còn được “kể tiếp” qua các sản phẩm chế biến như bún khô, bột gạo, bánh gạo ăn liền. Chính sự đa dạng này đã góp phần gia tăng giá trị, nâng cao sức cạnh tranh và khẳng định vị thế nông sản địa phương. Kiên định với chất lượng và minh bạch trong sản xuất, DN đang từng bước đưa hạt gạo quê nhà vươn xa, chinh phục cả những thị trường khó tính.
Theo ông Võ Tiến Sĩ- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, chuyển đổi số đang tạo chuyển biến rõ nét cho sản phẩm OCOP khi giúp nâng cấp bao bì, nhận diện thương hiệu, tăng giá trị sản phẩm từ 10-25%. Đồng thời, việc đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, website, mạng xã hội… giúp mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng nhanh hơn, giảm phụ thuộc kênh truyền thống. Cùng với đó, 100% sản phẩm OCOP mới đã áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, góp phần minh bạch thông tin, nâng cao niềm tin người tiêu dùng và thuận lợi khi vào hệ thống phân phối hiện đại. Việc ứng dụng phần mềm quản lý, marketing số cũng giúp DN, HTX giảm chi phí, nâng cao năng lực quản trị, từng bước xây dựng hình ảnh OCOP tỉnh theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp.
Từ những nguyên liệu quen thuộc của quê nhà như sả, lá dứa, gừng… câu chuyện OCOP tại Công ty TNHH Thuận Duyên Food (xã Song Phú) cũng là minh chứng cho cách khai thác hiệu quả tài nguyên bản địa để tạo nên giá trị mới. Những nông sản thô với giá trị thấp được chuẩn hóa quy trình sản xuất, chế biến, trở thành các sản phẩm mang đậm dấu ấn địa phương, vừa gần gũi vừa có tính thương mại cao.
Chị Nguyễn Thị Trúc Linh- Giám đốc công ty cho hay: OCOP chính là “bệ phóng” giúp DN mạnh dạn khởi nghiệp, định hình hướng đi bài bản hơn trong sản xuất, kinh doanh.
OCOP đang từng bước chuyển mình từ tận dụng lợi thế bản địa sang giá trị sáng tạo. Định hướng tới, để sản phẩm thực sự vươn xa và phát triển bền vững, việc hoàn thiện chuỗi giá trị, nâng cao năng lực chủ thể và xây dựng thương hiệu vẫn là những bài toán cần tiếp tục được giải trong chặng đường tiếp theo.
(Còn tiếp)
SONG THẢO
