“Cất cánh” cho sản phẩm OCOP vươn xa

Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã và đang khơi dậy tinh thần sáng tạo, thúc đẩy sự thay đổi tư duy sản xuất của người dân, HTX và doanh nghiệp (DN) tại tỉnh.

Nhiều chính sách thúc đẩy kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, những sản phẩm được “gắn sao” OCOP đang sở hữu cơ hội để mở rộng thị trường và nâng tầm giá trị. Để tiếp sức cho sản phẩm OCOP của tỉnh “cất cánh” vươn xa, cần nhìn thẳng thực trạng, nhận diện những rào cản và tìm lời giải phù hợp cho chặng đường phát triển bền vững phía trước.

Kỳ 1: Khai thác tài nguyên bản địa, phát triển kinh tế nông thôn

Những năm qua, OCOP Vĩnh Long đang hình thành “bản đồ” sản phẩm ngày càng đa dạng, tạo điều kiện liên kết vùng, gia tăng giá trị và nâng cao sức cạnh tranh. Cùng với đó, hàng loạt chủ trương, chính sách từ Trung ương đến địa phương đóng vai trò “đòn bẩy”, giúp chủ thể OCOP mở rộng thị trường, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển mình mạnh mẽ trong giai đoạn phát triển mới.

Chủ thể OCOP chủ động tham gia hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu để mở rộng thị trường. Ảnh: THẢO LY

Khi chính sách làm “đòn bẩy”

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau hơn 7 năm triển khai Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực, từng bước khẳng định vai trò của OCOP trong phát triển kinh tế nông thôn. Ngay từ khi triển khai, tỉnh xác định OCOP là chương trình trọng tâm, từ đó ban hành nhiều cơ chế, chính sách phù hợp để hỗ trợ phát triển sản phẩm, đồng thời tranh thủ sự chỉ đạo, hỗ trợ từ Trung ương, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Điều phối NTM Trung ương.

Đặc biệt, sản phẩm OCOP được “tiếp sức” bởi nhiều chủ trương, chính sách lớn từ Trung ương đến địa phương, tạo hành lang thuận lợi OCOP chuyển mình mạnh mẽ. Theo đó, nghị quyết của Chính phủ về thúc đẩy kinh tế tư nhân, đặc biệt là Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 198/2025/QH15 mang lại nhiều hỗ trợ thiết thực.

Không chỉ góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh mà còn mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đất đai, khoa học- công nghệ và thị trường cho doanh nghiệp, HTX. Đây cũng là nền tảng quan trọng thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân- lực lượng nòng cốt của OCOP phát huy vai trò, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Cùng với đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Chương trình hành động của Chính phủ, Nghị quyết số 03/NQ-CP về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho chủ thể có sản phẩm OCOP.

Việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng minh bạch, ổn định cũng giúp doanh nghiệp, HTX, hộ kinh doanh mạnh dạn mở rộng sản xuất. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ về tài chính, tín dụng, thuế, phí cũng góp phần giảm áp lực chi phí, tạo điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, định hướng khuyến khích DN tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị lớn mở ra cơ hội để sản phẩm OCOP, nhất là sản phẩm tiềm năng xuất khẩu, từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Không chỉ vậy, chuyển đổi số đang mở rộng không gian tiêu thụ khi sản phẩm có thể tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử, kênh bán hàng trực tuyến và tiếp thị số một cách hiệu quả. Tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng cũng mang đến nhiều cơ hội mới. Sản phẩm OCOP có điều kiện tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, tiếp cận các thị trường tiềm năng nếu đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng. Hội nhập cũng giúp chủ thể học hỏi kinh nghiệm quản lý, tiếp cận công nghệ tiên tiến và thu hút nguồn lực đầu tư từ bên ngoài, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mở rộng không gian cho OCOP

Thực tế cho thấy, OCOP đang đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng sản xuất theo chiều sâu. Từ lợi thế tài nguyên bản địa, chủ thể OCOP từng bước chuyển từ khai thác đơn thuần sang nâng cao giá trị thông qua ứng dụng công nghệ chế biến, chuẩn hóa chất lượng và gắn sản xuất với nhu cầu thị trường, tạo nền tảng cho sản phẩm phát triển bền vững.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau hợp nhất, sự hội tụ giữa các nhóm đặc sản đặc trưng của từng địa phương không chỉ làm phong phú “bản đồ” sản phẩm mà còn mở ra cơ hội gia tăng giá trị thông qua liên kết chuỗi, bổ trợ lẫn nhau trong sản xuất và tiêu thụ.

Theo ông Võ Tiến Sĩ- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, một trong những thuận lợi nổi bật là việc mở rộng không gian và quy mô thị trường sau hợp nhất. Khi liên kết vùng được tăng cường, sản phẩm OCOP không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương mà có điều kiện tiếp cận thị trường rộng lớn hơn trong khu vực ĐBSCL và các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Điều này giúp các chủ thể đa dạng hóa kênh phân phối, gia tăng cơ hội tiêu thụ và mở rộng tệp khách hàng. “Không gian phát triển mở rộng cũng tạo dư địa cho việc kết hợp OCOP với du lịch trải nghiệm, làng nghề truyền thống. Qua đó, sản phẩm không chỉ được tiêu thụ thông qua kênh thương mại mà còn gắn với trải nghiệm văn hóa, góp phần nâng cao giá trị và sức hút đối với du khách trong và ngoài nước”- ông Sĩ cho biết thêm.

Tại nhiều địa phương, việc khai thác và phát huy tài nguyên bản địa được định hướng rõ nét thông qua chương trình OCOP, gắn với tiêu chuẩn hóa sản xuất và liên kết chuỗi giá trị. Ông Nguyễn Thanh Tâm- Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã An Bình, cho biết: Hiện địa phương có 14 sản phẩm OCOP, trong đó có 1 sản phẩm đạt 5 sao, từng bước khẳng định chất lượng và vị thế trên thị trường.

Để nâng tầm sản phẩm, xã đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như cấp mã số vùng trồng, phát triển sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, ứng dụng khoa học- công nghệ trong sản xuất, bảo quản và tiêu thụ. Nhiều mô hình sản xuất hiệu quả như xử lý trái nghịch vụ, nuôi cá lồng bè, nuôi dê… không chỉ đa dạng hóa nguồn sản phẩm mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo nguồn lực cho phát triển sản phẩm OCOP.

Sản xuất sản phẩm OCOP từ nguyên liệu dừa. Ảnh: THẢO TIÊN

Theo ông Trần Quốc Tuấn- Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương, tỉnh hiện có hơn 1 ngàn sản phẩm OCOP, từ các sản phẩm 5 sao đến những đặc sản đạt OCOP 3, 4 sao mang đậm bản sắc địa phương. Tuy nhiên, để sản phẩm đi từ “mảnh vườn, xưởng sản xuất” đến “kệ siêu thị” và tiếp cận người tiêu dùng là một hành trình dài, đòi hỏi phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn khắt khe. Vì vậy, ngành công thương sẽ tiếp tục đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng chuyên nghiệp, đa kênh, gắn với chuyển đổi số.

Trọng tâm là tăng cường kết nối cung- cầu, đẩy mạnh xúc tiến thương mại số, hỗ trợ DN tham gia sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng; đồng thời hỗ trợ xây dựng thương hiệu, hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng và gắn xúc tiến thương mại với đầu tư, du lịch.

Có thể thấy, với nền tảng đã được xây dựng cùng sự hỗ trợ mạnh mẽ từ cơ chế, các quyết sách đúng và trúng, OCOP Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển theo hướng bài bản, chuyên nghiệp và bền vững hơn. Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là mở rộng số lượng mà còn tiếp tục nâng cao chất lượng, đẩy mạnh liên kết chuỗi, phát huy vai trò của các chủ thể trong tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Đáng chú ý, nhiều DN có sản phẩm OCOP hoạt động hiệu quả đã và đang trở thành điểm tựa quan trọng, tạo động lực lan tỏa, góp phần nâng tầm giá trị hàng hóa địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

SONG THẢO