AI và bước chuyển mới trong giáo dục STEM

Trong bối cảnh chuyển đổi số (CĐS) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ, nhiều trường học trong tỉnh đã chủ động đưa công nghệ mới vào hoạt động dạy và học. Không dừng lại ở lý thuyết, AI đang trở thành công cụ để học sinh sáng tạo, nghiên cứu khoa học và hiện thực hóa những ý tưởng công nghệ ngay từ môi trường học đường.

Học sinh thích thú khi tiếp cận khoa học công nghệ và AI.

Tạo môi trường để học sinh phát huy sáng tạo

Không còn là những khái niệm xa lạ, AI đang dần hiện diện trong hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học của học sinh phổ thông. Mới đây, tại Ngày hội STEM tổ chức ở Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu, nhiều mô hình ứng dụng AI do học sinh thực hiện đã thu hút sự quan tâm của giáo viên, chuyên gia và phụ huynh.

Nổi bật trong số đó là mô hình máy pha màu ứng dụng AI. Điểm độc đáo của sản phẩm nằm ở việc vận dụng AI để tối ưu hóa quy trình pha trộn màu sắc. Thay vì thao tác thủ công như trước, người dùng chỉ cần chụp hình màu sắc mong muốn, đọc tên màu hoặc nhập mã màu cụ thể. Từ những dữ liệu này, hệ thống sẽ tự động viết mã lệnh và điều khiển robot thực hiện việc pha màu chính xác theo yêu cầu.

Lần đầu trải nghiệm hoạt động thú vị này, em Phạm Tấn Lộc, lớp 9/3, Trường THCS Mỹ Hóa chia sẻ: “Chúng em tạo ra một câu lệnh để ra lệnh cho AI, từ đó máy sẽ xử lý thông tin và tạo ra màu sắc mà mình mong muốn”.

Theo cô Đặng Thị Lùn- Giáo viên Tin học, Trường THPT Che Guevara, việc triển khai dự án ứng dụng AI được thực hiện theo định hướng đẩy mạnh CĐS của ngành giáo dục. Nếu trước đây việc pha màu trong các tiết học thực hành chủ yếu làm thủ công thì nay AI đã mang đến cách tiếp cận mới, giúp học sinh phát huy tính sáng tạo và khả năng ứng dụng công nghệ.

Cô Lùn đánh giá, hiện nay, học sinh có khả năng tiếp cận công nghệ rất nhanh, luôn thể hiện sự hào hứng và đam mê trong quá trình trải nghiệm. Tuy nhiên, để sản phẩm đạt độ hoàn thiện cao hơn, học sinh cần thêm thời gian nghiên cứu và thử nghiệm thay vì phải thực hiện trong khoảng thời gian ngắn.

Tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp- Giáo dục thường xuyên khu vực Mỏ Cày Bắc, học viên đã có thể tự tạo mã QR, thiết lập đường link ứng dụng và vận dụng kiến thức công nghệ thông tin vào thực tế. Cô Dương Thị Hà- Giáo viên Tin học Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp- Giáo dục thường xuyên khu vực Mỏ Cày Bắc chia sẻ: “Sân chơi STEM là cơ hội để học sinh bước ra khỏi phạm vi lớp học, trực tiếp trải nghiệm và hiện thực hóa kiến thức đã học. Việc ứng dụng thành công AI vào mô hình máy pha màu khẳng định năng lực số của học sinh, tạo động lực để các em tự tin hơn trong định hướng nghề nghiệp tương lai”.

Lần đầu tiếp cận việc chế tạo robot, em Lê Hoàng Tuấn, học sinh Trường THCS Vĩnh Phúc không giấu được sự bỡ ngỡ. Với học sinh THCS, những kiến thức về lắp ráp cơ khí và lập trình AI là thử thách không nhỏ. “Có thời điểm mô hình gặp lỗi kỹ thuật, máy không vận hành như mong muốn, nhưng chính quá trình thử- sai ấy đã giúp các em rèn luyện tính kiên trì và kỹ năng làm việc nhóm. Nhờ sự hướng dẫn của thầy cô và sự hỗ trợ của các bạn trong nhóm, tụi em dần khắc phục được lỗi để sản phẩm hoạt động tốt hơn”, Hoàng Tuấn cho hay.

Việc phối hợp tổ chức ngày hội STEM tại Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu là hoạt động ngoại khóa, nỗ lực đưa công nghệ tiên tiến đến gần hơn với học sinh khu vực ĐBSCL. Thông qua sự đồng hành của các chuyên gia từ Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP Hồ Chí Minh, học sinh được trực tiếp đánh giá năng lực và tư vấn phát triển các ý tưởng sáng tạo.

Chuẩn bị hành trang số cho thế hệ trẻ

Điểm nhấn của ngày hội STEM năm nay tại Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu là cuộc thi lập trình có sự hỗ trợ của AI- lĩnh vực đang trở thành xu hướng toàn cầu. Dù chỉ trải qua 2 buổi tập huấn trực tuyến với thời gian 2 tuần, khả năng tiếp thu công nghệ của học sinh đã gây bất ngờ cho đoàn chuyên gia. Nhiều học sinh dù chưa từng có nền tảng lập trình vẫn có thể tận dụng AI để tự viết mã nguồn và hoàn thiện sản phẩm ngay tại chỗ.

Học sinh Trường THPT Đoàn Thị Điểm trong ngày hội STEM tại Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu.

Ở cấp THCS, dù điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, nhiều giáo viên vẫn chủ động tiếp cận công nghệ mới để đồng hành cùng học sinh. Thầy Nguyễn Công Chính- giáo viên Trường THCS Tân Thạch cho rằng: Việc ứng dụng AI trong giảng dạy và học tập là xu hướng tất yếu trong thời đại số. Học sinh khu vực nông thôn có năng lực tiếp cận công nghệ khá tốt. Tuy nhiên, điều kiện về hạ tầng và trang thiết bị vẫn còn là rào cản nhất định. Năng lực của học sinh rất tốt, nhưng đôi khi sự hạn chế về hạ tầng kỹ thuật đã ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và sáng tạo của các em.

Để theo kịp sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đội ngũ giáo viên cũng phải liên tục cập nhật kiến thức thông qua các lớp tập huấn chuyên sâu, nhằm nâng cao kỹ năng ứng dụng AI trong giảng dạy. “AI thay đổi mỗi ngày, đòi hỏi giáo viên phải không ngừng học hỏi để có thể hỗ trợ học sinh tiếp cận công nghệ hiệu quả”, thầy Chính nói thêm.

Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu- ThS Nguyễn Văn Ngon cho biết: Giáo dục STEM hiện nay không chỉ dừng ở các tiết học trên lớp mà còn gắn với hoạt động nghiên cứu khoa học, cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng và các sân chơi khoa học kỹ thuật. Những năm gần đây, học sinh nhà trường đã có bước tiến rõ nét trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Từ các mô hình cơ khí, điện tử đơn giản, các em đã mạnh dạn tích hợp AI vào sản phẩm để nâng cao hiệu quả vận hành và tối ưu quy trình thực hiện. Nếu trước đây một dự án có thể mất hàng tháng nghiên cứu thì nay, sau các buổi tập huấn chuyên sâu, học sinh chỉ cần khoảng 10 ngày để hoàn thiện sản phẩm.

Để tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực số, Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu đã chủ động liên kết với các cơ sở giáo dục ĐH, tiêu biểu là Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP Hồ Chí Minh. Thông qua đó, học sinh được tiếp cận phòng Lab hiện đại, nhận hỗ trợ về thiết bị, linh kiện và được chuyên gia hướng dẫn trực tiếp. Những sân chơi STEM giúp học sinh tiếp cận công nghệ hiện đại, khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học, tạo hành trang để thế hệ trẻ tự tin bước vào kỷ nguyên số.

Bài, ảnh: PHAN HÂN