Thúc đẩy phát triển kinh tế số và xã hội số

Chủ trì Diễn đàn quốc gia phát triển kinh tế số (KTS) và xã hội số (XHS) lần thứ III với chủ đề “Phát triển KTS, XHS toàn diện, bao trùm- Đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số giai đoạn 2026-2030”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu thúc đẩy phát triển XHS, KTS, công dân số; đẩy mạnh chuyển đổi số ở tất cả các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế và thúc đẩy phát triển XHS bao trùm, nhân văn.

Xây dựng môi trường số an toàn, văn minh, nhân văn, hiện đại.

Chuyển đổi số động lực tăng trưởng

Theo Bộ trưởng Bộ KH-CN Nguyễn Mạnh Hùng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện khát vọng phát triển nhanh và bền vững, đưa đất nước trở thành quốc gia thu nhập cao.

Trong hành trình đó, KTS và XHS không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu, là động lực tăng trưởng và đổi mới mô hình phát triển.

Phát triển KTS và XHS của Việt Nam trong giai đoạn tới sẽ chuyển từ số hóa cái cũ sang kiến tạo không gian phát triển mới, nơi dữ liệu, AI, nền tảng số, doanh nghiệp (DN) số và công dân số cùng trở thành động lực tăng trưởng. Do đó, cần có những đổi mới đột phá.

Theo đó, kiến tạo một cấu trúc nền KTS quốc gia thay vì số hóa rời rạc từng lĩnh vực; coi dữ liệu, AI, năng lực tính toán là năng lực sản xuất nền tảng của nền KTS, không chỉ là công cụ hỗ trợ, tương đương điện, nước, viễn thông.

Chuyển từ chính phủ điện tử (số hóa thủ tục) sang Nhà nước điều hành dựa trên dữ liệu và mô hình dự báo. Đồng thời, phát triển thị trường số quốc gia, lấy DN làm trung tâm; xây dựng XHS lấy con người làm trung tâm và niềm tin số làm nền tảng.

Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương- Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia cho biết, cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia đang được tạo lập và phát huy vai trò to lớn, trong đó dữ liệu quốc gia về dân cư Bộ Công an đã xây dựng không đơn thuần chỉ là công cụ quản lý hành chính mà còn đóng vai trò rất quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã có 107 triệu dữ liệu công dân, kết nối với 15 bộ, ngành, 34 địa phương, tiếp nhận 2,1 tỷ lượt yêu cầu xác thực. Ứng dụng VNeID có 67 triệu tài khoản định danh điện tử, tích hợp 50 tiện ích…

Người dân được kết nối, có khả năng tương tác với các nền tảng số.

Tuy nhiên, nhìn vào thực chất, có 3 điểm nghẽn là: Có dữ liệu nhưng thiếu dữ liệu sống động; mâu thuẫn giữa có nền tảng nhưng thiếu hệ sinh thái; chưa xác định được mô hình kinh tế dữ liệu của quốc gia.

Vì thế, Bộ Công an đề xuất 5 đột phá chiến lược để gắn chặt chẽ với mục tiêu phát triển KTS và XHS: xây dựng nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế dữ liệu; xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở để phục vụ DN và đổi mới sáng tạo; nâng cấp VNeID thành siêu nền tảng số quốc gia, trung tâm của hệ sinh thái số; triển khai chiến lược phát triển công dân số quốc gia với cơ chế khuyến khích đột phá;

triển khai có hiệu quả khung kiến trúc dữ liệu quốc gia để các bộ, ngành căn cứ vào đó xây dựng khung kiến trúc cho bộ, ngành, địa phương mình và xây dựng nghị định tổ chức hoạt động của Trung tâm Dữ liệu quốc gia như Thủ tướng đã chỉ đạo.

Thực hiện “5 tiên phong”, “5 có” và “5 không”

KTS được thúc đẩy tạo môi trường cho phát triển, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, phương thức hoạt động và quản trị của DN phù hợp với xu thế phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Cùng với đó, XHS ngày càng phát triển.

Người dân được kết nối, có khả năng tương tác với các nền tảng số, sử dụng các dịch vụ số đã được triển khai. Các hoạt động giao dịch điện tử, thương mại, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, thanh toán trực tuyến diễn ra sôi nổi, trở nên quen thuộc.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, chúng ta đã xác định phát triển KTS nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, xây dựng XHS bao trùm, nhân văn, nâng cao chất lượng sống, bình đẳng tiếp cận dịch vụ, thu hẹp khoảng cách phát triển, phát huy bản sắc văn hóa trên môi trường số.

Thủ tướng yêu cầu các chủ thể liên quan cần quán triệt tinh thần: “5 tiên phong” gồm: tiên phong trong xây dựng thể chế, tiên phong trong phát triển công nghệ, tiên phong trong xây dựng hạ tầng số, tiên phong trong phát triển cơ sở dữ liệu, tiên phong trong thực hiện trách nhiệm xã hội.

“5 có” gồm: có hạ tầng số hiện đại, đồng bộ, thông suốt; có dữ liệu “đúng- đủ- sạch- sống- thống nhất- liên thông- dùng chung”; có nguồn nhân lực số chất lượng cao và phổ cập kỹ năng số toàn dân; có nhiều DN công nghệ số Việt Nam phát triển mạnh, hiệu quả; có môi trường số an toàn, văn minh, nhân văn, hiện đại.

“5 không” gồm: không giấy tờ- không tiền mặt- không địa giới hành chính trong giao dịch; không giới hạn, không có điểm dừng trong phát triển; không tiêu cực, lãng phí, tham nhũng, lợi ích nhóm; không manh mún, cát cứ, khép kín trong vận hành; không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Thủ tướng yêu cầu tất cả các chủ thể, các bộ, ngành, địa phương nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy, hành động đổi mới sáng tạo, tiếp tục hoàn thiện thể chế, đầu tư cho hạ tầng, đào tạo nhân lực, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm an ninh, an toàn công nghệ số, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội trong chuyển đổi số.

Bài, ảnh: NAM ANH