Gieo tình yêu biển, đảo, vun bồi trách nhiệm công dân

Sau gần 15 năm triển khai, Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” đã trở thành một hành trình giáo dục giàu ý nghĩa của lực lượng Cảnh sát biển (CSB) Việt Nam, góp phần đưa kiến thức về biển, đảo, chủ quyền quốc gia và pháp luật đến gần hơn với hàng triệu lượt học sinh.

Không chỉ là một sân chơi trí tuệ, cuộc thi từng bước bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm cùng ba đội thi.

Tình yêu bắt đầu từ nhận thức

Trong hành trình của Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương”, mỗi phần thi đều được thiết kế như một chặng đường trải nghiệm: Ra khơi, Vượt sóng, Cập bến, Đặt mốc chủ quyền, cùng các hoạt động cứu trợ và trò chơi tương tác. Ở đó, kiến thức về biển, đảo không được truyền tải bằng những bài học khô cứng, mà được “mềm hóa”, chuyển hóa thành những câu hỏi trực quan, những tình huống sinh động, phù hợp với tâm lý, lứa tuổi và nhu cầu tiếp nhận của học sinh.

Ở phần thi “Ra khơi”, các em được thể hiện hiểu biết về lịch sử, địa lý, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, Luật Biển Việt Nam, Luật Cảnh sát biển Việt Nam và các nội dung liên quan đến chủ quyền biển, đảo. Những quy định pháp luật vốn mang tính chuyên môn, lý luận được lồng ghép với câu chuyện, hình ảnh và những tình huống thực tế về ngư dân ngày đêm vươn khơi bám biển, về những cán bộ, chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ nơi đầu sóng, ngọn gió.

Đến phần thi “Vượt sóng”, “Cập bến”, các đội thi tiếp tục thể hiện kiến thức, bản lĩnh và tinh thần đoàn kết thông qua những phần thi tương tác, giải ô chữ và xử lý tình huống liên quan đến chủ quyền biển, đảo của Việt Nam. Qua từng câu hỏi, từng tình huống, nhận thức được hình thành, củng cố và từng bước chuyển hóa thành tình cảm, trách nhiệm.

Niềm vui của học sinh sau mỗi cuộc thi không chỉ là niềm vui của những người chiến thắng. Quan trọng hơn, đó là sự trưởng thành trong nhận thức.

Em Phạm Hà Ly, học sinh lớp 8A2, Trường Tiểu học và THCS Đông Hải 2, TP Hải Phòng, đoạt giải Nhất tại vòng chung kết khu vực 1, chia sẻ: “Tham gia cuộc thi, em hiểu rõ biển, đảo Việt Nam không chỉ là không gian sinh tồn, nguồn tài nguyên vô giá mà còn là chứng nhân lịch sử, là máu thịt và chủ quyền không thể tách rời của đất nước. Trong suốt hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, cha ông ta đã bằng mồ hôi, công sức và cả xương máu để xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền trên các vùng biển, đảo quê hương”.

Cuộc thi còn tạo dấu ấn bằng hoạt động vẽ tranh với chủ đề biển, đảo. Qua gần 15 năm tổ chức, Ban tổ chức đã nhận được hàng nghìn tác phẩm giàu cảm xúc. Đó là hình ảnh những con tàu Cảnh sát biển kiên cường giữa trùng khơi, là người chiến sĩ đứng gác dưới lá cờ Tổ quốc tung bay nơi đảo xa, là những học sinh nắm tay nhau đến trường trên những vùng quê ven biển...

Mỗi bức tranh là một góc nhìn, một cách cảm nhận riêng của tuổi thơ về biển, đảo quê hương. Qua nét vẽ hồn nhiên, trong trẻo, tình yêu Tổ quốc được bộc lộ một cách tự nhiên; lòng biết ơn đối với những người đang ngày đêm canh giữ biển, đảo và khát vọng về hòa bình được gửi gắm bằng những thông điệp giản dị nhưng giàu sức lay động.

Em Võ Mai Thùy, học sinh lớp 8A1, Trường THCS 2 Sông Đốc, tỉnh Cà Mau, chia sẻ: “Trải qua cuộc thi cấp xã, cấp tỉnh và cấp khu vực, em đều đoạt giải Nhất. Cuộc thi đã mang đến cho em nhiều kiến thức bổ ích về biển, đảo quê hương, giúp em thêm tự hào về lịch sử, truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc”.

Theo thầy Lương Thiện Tâm - Hiệu trưởng Trường THCS Tân An, tỉnh Lâm Đồng, cuộc thi đã khơi dậy tình yêu biển, đảo trong học sinh, giúp các em hiểu sâu hơn về giá trị của biển, đảo quê hương, thêm trân trọng cuộc sống hòa bình, ấm no hôm nay.

Từ nhận thức đến tình cảm, từ tình cảm đến trách nhiệm, đó chính là hành trình mà Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” kiên trì hướng tới.

Đổi mới để tiếp tục lan tỏa

Trung tướng Bùi Quốc Oai - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam chia sẻ: Ngay từ khi xây dựng đề án, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam đã xác định cuộc thi không chỉ hướng đến những giải thưởng, mà điều quan trọng hơn là phải chuyển hóa kiến thức thành nhận thức và trách nhiệm của học sinh.

Trung tướng Bùi Quốc Oai - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam cùng các đại biểu động viên, khích lệ các em học sinh đạt giải cao tại cuộc thi.

Trên tinh thần đó, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam đã chỉ đạo các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục, các nhà trường và chuyên gia nghiên cứu đổi mới nội dung, hình thức tổ chức; chuyển hóa những kiến thức pháp luật, vốn mang tính chuyên ngành, thành hệ thống câu hỏi, tình huống sinh động, hấp dẫn, gần gũi với đời sống và phù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh.

Một trong những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của các hoạt động tuyên truyền biển, đảo trong nhà trường là sự kết hợp giữa giáo dục kiến thức với trải nghiệm thực tế. Tham gia cuộc thi, học sinh có cơ hội tham quan tàu Cảnh sát biển, tìm hiểu công việc của cán bộ, chiến sĩ, nghe những câu chuyện về các chuyến tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, đấu tranh phòng, chống tội phạm, cứu hộ, cứu nạn trên biển. Qua đó, những kiến thức về biển, đảo được gắn với những hình ảnh, con người và nhiệm vụ cụ thể, giúp các em hiểu sâu hơn về cuộc sống, nhiệm vụ của những người đang ngày đêm bảo vệ bình yên trên biển.

Theo Đại tá Lê Văn Tú - Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, để Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” thực sự trở thành hoạt động tuyên truyền có sức lan tỏa sâu rộng, trước hết phải xác định đúng mục tiêu của cuộc thi. Đây không đơn thuần là một cuộc thi kiến thức dành cho học sinh, mà là một phương thức tuyên truyền, giáo dục trực quan, sinh động, qua đó từng bước chuyển hóa kiến thức về biển, đảo thành nhận thức; từ nhận thức hình thành tình cảm; từ tình cảm nâng lên thành ý thức và trách nhiệm của mỗi công dân đối với biển, đảo và Tổ quốc.

Muốn làm được điều đó thì sự phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát biển với cấp ủy, chính quyền địa phương, ngành giáo dục, các nhà trường và các cơ quan chức năng có ý nghĩa hết sức quan trọng. Mỗi lực lượng có một thế mạnh, nhưng khi cùng thống nhất về mục tiêu, nội dung và cách thức tổ chức sẽ tạo thành sức mạnh tổng hợp, đưa cuộc thi thực sự đi vào đời sống, đến được với đông đảo học sinh, giáo viên, phụ huynh và nhân dân.

Thực tiễn tổ chức tại địa bàn Vùng Cảnh sát biển 3 cho thấy, khi cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; ngành giáo dục và các nhà trường chủ động phối hợp; các cơ quan, đơn vị cùng tham gia chuẩn bị nội dung và tổ chức thực hiện thì cuộc thi không còn là hoạt động riêng của lực lượng Cảnh sát biển, mà trở thành một hoạt động giáo dục, tuyên truyền chung của địa phương, của nhà trường và của cộng đồng.

Các đại biểu tham quan trưng bày sách tại Vòng chung kết khu vực.

Chuyển đổi số trong tổ chức cuộc thi

Đại tá Lê Văn Tú - Chính ủy Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 nhấn mạnh: Những năm qua, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 luôn xác định đổi mới nội dung, hình thức là yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Trên cơ sở đặc điểm từng địa bàn, từng lứa tuổi, chúng tôi phối hợp với địa phương, ngành giáo dục và các nhà trường lựa chọn nội dung phù hợp, bảo đảm vừa chính xác về kiến thức, vừa gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ và có khả năng khơi gợi sự hứng thú của học sinh.

Điều quan trọng là những nội dung vốn có tính lý luận, pháp lý và chuyên môn như chủ quyền biển, đảo; Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982; Luật Biển Việt Nam; Luật Cảnh sát biển Việt Nam; pháp luật về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản; phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU)… được chuyển tải bằng những câu hỏi, hình ảnh, tình huống và hoạt động tương tác phù hợp với tâm lý lứa tuổi.

Quang cảnh Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” vòng chung kết khu vực.

“Chúng tôi quan niệm rằng, không phải cứ đưa thật nhiều kiến thức vào cuộc thi là hiệu quả, mà quan trọng là phải làm cho học sinh muốn tìm hiểu, chủ động suy nghĩ và tự mình khám phá kiến thức. Khi các em được tham gia, được thi đấu, được trải nghiệm và được thể hiện suy nghĩ của mình thì kiến thức sẽ được tiếp nhận tự nhiên và ghi nhớ sâu hơn”, Đại tá Lê Văn Tú cho biết thêm.

Bên cạnh đó, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tổ chức, điều hành, chấm điểm và truyền thông. Việc kết hợp giữa hình thức trực tiếp với các nền tảng số, giữa cuộc thi với hoạt động trải nghiệm thực tế đã góp phần làm cho nội dung tuyên truyền về biển, đảo gần gũi hơn với học sinh và phù hợp hơn với xu hướng tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ hiện nay.

Trung tướng Bùi Quốc Oai - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam khẳng định: “Thời gian tới, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; kết hợp tổ chức trực tiếp với trực tuyến; gắn cuộc thi với các hoạt động trải nghiệm tại các đơn vị trong lực lượng để tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tổ chức.

Gần 15 năm là một chặng đường chưa dài nếu đặt trong dòng chảy lịch sử, nhưng đủ để khẳng định sức sống và giá trị của một mô hình giáo dục. Từ những câu hỏi về chủ quyền biển, đảo, những bức tranh về người lính nơi đầu sóng, ngọn gió, những chuyến tham quan tàu Cảnh sát biển đến những cuộc thi đầy sôi động, tình yêu biển, đảo đã được gieo vào tâm hồn nhiều thế hệ học sinh.

Bài, ảnh: Đức Tĩnh - Đức Định