Chiều ngày 19/8/2026, Quốc hội thảo luận ở Tổ về các nội dung: (1) Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024; (2) Định hướng chính sách dự án sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023; (3)Định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản.
 |
| Đại biểu Trần Thị Thanh Lam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tham gia thảo luận tại tổ 12, chiều ngày 19/8/2026. |
Tham gia Phát biểu tại phiên thảo luận ở Tổ 12, đại biểu Trần Thị Thanh Lam, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, thiết thực. Tập trung vào bài toán tháo gỡ vướng mắc thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp phân quyền gắn với trách nhiệm thực thi, đặc biệt đại biểu nhấn mạnh yêu cầu lồng ghép giới thực chất và tăng cường bảo vệ quyền lợi cho các nhóm đối tượng yếu thế trong chính sách đất đai như sau:
Theo đại biểu, đất đai luôn là vấn đề nóng, thu hút sự quan tâm lớn của đông đảo cử tri và nhân dân cả nước trong nhiều khâu, từ quy hoạch, lập kế hoạch sử dụng đất, thu hồi, quản lý, tổ chức tái định cư cho đến hồ sơ thủ tục hành chính. Đánh giá cao sự chuẩn bị khẩn trương, kỹ lưỡng của Chính phủ khi dự thảo Luật Đất đai mới đã cắt giảm còn 106 điều (hơn 100 điều so với luật hiện hành là 260 điều), đại biểu Trần Thị Thanh Lam khẳng định đây là bước tiến mạnh mẽ trong tinh gọn thể chế. Tuy nhiên, từ vướng mắc thực tiễn tại địa phương, đại biểu đề xuất cần những giải pháp căn cơ và thực chất hơn nữa.
Về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính thực chất: Theo Đại biểu, điểm nghẽn lớn nhất ở các địa phương hiện nay vẫn nằm ở thủ tục hành chính, đặc biệt là khâu cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Dù quy trình đã quy định rõ ràng về ngày giờ trả kết quả, nhưng trên thực tế số người dân tiếp cận đúng hạn rất ít.
Đại biểu đề nghị đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thì phải đẩy mạnh tập trung giao quyền một cách thực chất và tháo gỡ khó khăn hiện nay, gắn liền với trách nhiệm thực thi công vụ để việc cải cách thủ tục hành chính đúng với bản chất tên gọi của nó và cần tiếp tục rà soát 7 nhóm định hướng chính sách nhằm bảo đảm tính thống nhất, kiểm soát quyền lực, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.
Về lồng ghép bình đẳng giới và bảo vệ các nhóm đối tượng yếu thế: Một trong những điểm nhấn quan trọng mà đại biểu đề xuất là cần đưa bình đẳng giới và bảo vệ đối tượng yếu thế trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong dự thảo Luật. Đại biểu chỉ ra rằng, Luật hiện hành và dự thảo mới chỉ dừng lại ở mức "trung tính về giới", chưa có các chính sách chủ động để xóa bỏ rào cản vô hình hay định kiến giới.
Để khắc phục tình trạng này, đại biểu đưa ra các kiến nghị cụ thể: (1) Nghiêm cấm lợi dụng đối tượng yếu thế (Điều 10): Thực tế giải quyết tranh chấp đất đai cho thấy nhiều đối tượng đã lợi dụng phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi làm "lá chắn", gây khó khăn cho chính quyền. Đại biểu đề xuất bổ sung hành vi nghiêm cấm kích động, xúi giục, lôi kéo phụ nữ, người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em tham gia khiếu kiện đông người trái pháp luật; (2) Bảo đảm tỷ lệ giới và hỗ trợ trực tiếp trong quy hoạch (Điều 30): Cần quy định tỷ lệ cân bằng giới khi lấy ý kiến cộng đồng về quy hoạch, phương án bồi thường. Với nhóm yếu thế (người già, người không biết chữ, phụ nữ nuôi con nhỏ, người khuyết tật) không thể tự truy cập cổng thông tin hay đến cơ quan hành chính, quy định bắt buộc cán bộ địa chính cấp xã phải đến trực tiếp tại nhà để thông báo, lấy ý kiến; (3) Phổ biến thông tin bằng tiếng dân tộc thiểu số: Đề xuất bổ sung quy định phổ biến thông tin đất đai bằng ngôn ngữ dân tộc thiểu số tại các vùng đồng bào sinh sống nhằm xóa bỏ rào cản ngôn ngữ cho người lớn tuổi; (4) Đánh giá tác động sinh kế theo giới và ưu tiên tái định cư (Điều 47, 49): Bắt buộc lập báo cáo đánh giá tác động sinh kế theo giới trong phương án bồi thường, tái định cư; thiết kế chương trình đào tạo nghề linh hoạt phù hợp với độ tuổi, sức khỏe cho lao động nông thôn. Đồng thời, ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ để duy trì sinh kế và giảm chi phí tiếp cận dịch vụ xã hội (y tế, giáo dục) cho hộ dân .
Bắt buộc ghi tên cả vợ và chồng trên Giấy chứng nhận (Điều 65): Thay vì cơ chế "tự thỏa thuận" dễ dẫn đến rủi ro pháp lý khi hôn nhân phát sinh biến cố (ly thân, ly hôn), đại biểu đề nghị chuyển sang cơ chế bắt buộc ghi tên cả vợ và chồng vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Điều này giúp cả người nam và người nữ đều yên tâm bảo vệ quyền tài sản của mình. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có lộ trình hỗ trợ tài chính, miễn/giảm toàn bộ lệ phí cấp đổi cho hộ nghèo, cận nghèo, hộ dân tộc thiểu số để xử lý dứt điểm các giấy chứng nhận cũ chỉ đứng tên một người.
Về hoàn thiện hạ tầng khu tái định cư và chuẩn hóa các thuật ngữ pháp lý:
Tại Điều 3: đại biểu đề nghị cần thống nhất sử dụng thuật ngữ "lấn biển" hay "hoạt động lấn biển". Cần làm rõ quy định "đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm" là cụ thể bao nhiêu năm để tránh lúng túng khi tổ chức thực hiện vì đây là hoạt động mới, chưa có nhiều quy định đề cập nội dung này. Rà soát đối tượng quản lý và chính sách ưu đãi (Điều 7, Điều 8): Bổ sung đất phục vụ hoạt động khoa học công nghệ, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở bảo trợ xã hội vào danh mục đất công cộng và nhóm đất được hưởng chính sách khuyến khích đầu tư của Nhà nước.
Thẩm quyền quản lý nhà nước (Điều 18): Đề xuất lựa chọn Phương án 1 kết hợp tích hợp khoản 4 của Phương án 2 nhằm vừa bảo đảm tinh thần phân cấp, phân quyền, vừa phân định rõ ràng thẩm quyền của UBND cấp tỉnh, tránh chồng chéo nhiệm vụ.
Chuyển chính sách khuyến khích lấn biển từ Điều 84 về Điều 8 (Chính sách khuyến khích đầu tư, sử dụng đất) để bảo đảm tính thống nhất; Cần luật hóa chi phí hợp lý do bên thứ ba đầu tư hợp pháp (như vợ/chồng đầu tư vào đất riêng của nhau, con dâu/con rể xây nhà, tôn tạo đất của bố mẹ chồng/vợ) để bảo đảm bồi thường công bằng khi thu hồi đất theo Điều 46.
Phát triển các dự án tái định cư (Điều 48), đại biểu nhấn mạnh yêu cầu bắt buộc phải hoàn thiện đầy đủ hạ tầng thiết yếu như nhà trẻ, trường mầm non, trạm y tế trước khi đưa người dân, người lao động vào sinh sống. Điều này giúp giảm nhẹ gánh nặng chăm sóc gia đình cho người lao động.
HỒNG YẾN
