Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 11/4/2026, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (TGPL).
 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Vĩnh Long phát biểu tại Hội trường sáng ngày 11/4. |
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long đã có ý kiến đóng góp đối với Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, tập trung vào cơ chế phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng.
Đại biểu đánh giá cao vai trò của công tác phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý của nhân dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế. Tuy nhiên, trước yêu cầu cải cách tư pháp, đại biểu kiến nghị cần nghiên cứu “luật hóa” mô hình Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng - hiện đang được quy định tại Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-TANDTC-VKSNDTC (đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư liên tịch số 29/2025) - đưa vào dự thảo Luật với các lý do sau:
Thứ nhất, thực tiễn cho thấy, cơ chế phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng có sự tham gia của các cơ quan thuộc cả hệ thống hành pháp (Công an, Tư pháp, Quốc phòng) và hệ thống tư pháp (Tòa án, Viện kiểm sát). Trong bối cảnh các cơ quan tư pháp có tính độc lập cao, việc quy định cơ chế phối hợp chỉ ở cấp Thông tư liên tịch dẫn đến hiệu lực pháp lý chưa cao, tính ràng buộc trong tổ chức thực hiện còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả điều phối và thực thi. Trong khi đó, yêu cầu cải cách tư pháp và bảo đảm quyền con người, quyền công dân ngày càng cao. Vì vậy, cần thiết phải đưa nội dung này vào Luật nhằm xác lập hành lang pháp lý đủ mạnh, bảo đảm tính thống nhất giữa các ngành và ổn định lâu dài trong bảo vệ quyền con người.
Thứ hai, hoạt động tố tụng liên quan trực tiếp đến quyền tự do, dân chủ của công dân. Khi được luật hóa, cơ chế phối hợp liên ngành sẽ trở thành nhiệm vụ pháp định, tạo căn cứ quan trọng để Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao, bảo đảm các cơ quan tiến hành tố tụng và tổ chức TGPL thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông báo, giải thích quyền được TGPL, không bỏ sót đối tượng.
Thứ ba, mô hình Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng đã được vận hành ổn định, phát huy hiệu quả suốt gần hai thập kỷ qua. Từ năm 2007, cơ chế phối hợp giữa tổ chức TGPL với Công an, Viện kiểm sát, Tòa án đã được thiết lập ở cấp trung ương và cấp tỉnh, bảo đảm cho người thuộc diện TGPL tiếp cận dịch vụ pháp lý kịp thời, không bỏ sót đối tượng, nâng cao số lượng và chất lượng vụ việc TGPL trong tố tụng.
Phó đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh nhấn mạnh, việc bổ sung quy định về Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng vào Luật TGPL không chỉ là biện pháp kỹ thuật lập pháp, đổi mới tư duy lập pháp từ “phối hợp nghiệp vụ” sang “thể chế hóa trách nhiệm nhà nước”, mà còn góp phần nâng cao giá trị pháp lý, hiệu quả của cơ chế phối hợp liên ngành; bảo đảm tính thống nhất, ổn định lâu dài; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng trong bảo đảm quyền con người, trong đó có quyền được TGPL trong tố tụng. Bên cạnh đó, việc luật hóa quy định này không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới, không tăng biên chế, mà chỉ chuẩn hóa một cơ chế đã và đang vận hành ổn định, tiết kiệm nguồn lực xã hội, góp phần đẩy nhanh tiến trình cải cách tư pháp.
Kim Ngân
