Kỳ 1: Chuyển giao trạm y tế về xã, bước ngoặt mới của y tế cơ sở

Từ ngày 1/1/2026, tất cả trạm y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh chính thức được chuyển giao nguyên trạng về UBND cấp xã quản lý hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây được xem là cuộc tái cấu trúc lớn nhất của y tế cơ sở.

Mỗi ngày Trạm Y tế xã Tân Xuân có khoảng 500 lượt người đến khám, chữa bệnh.

Mạng lưới phủ khắp địa bàn

Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh đã chuyển giao nguyên trạng toàn bộ trạm y tế xã, phường về UBND cấp xã quản lý hành chính. Nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc và các chương trình chuyên môn được bàn giao đầy đủ, nhằm bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh không bị gián đoạn.

Theo báo cáo của ngành y tế, hiện toàn tỉnh duy trì 124 trạm y tế và 199 điểm trạm, bảo đảm mạng lưới chăm sóc sức khỏe phủ khắp địa bàn. Có 3,059 ngàn cán bộ y tế tiếp tục làm việc tại cơ sở; bình quân đạt 4,3 bác sĩ/trạm. 100% trạm y tế có bác sĩ điều trị. Tỷ lệ tiêm chủng mở rộng đạt 96,8%. Công tác quản lý bệnh không lây nhiễm được duy trì tại toàn bộ xã, phường. Số lượt khám, chữa bệnh tại các trạm y tế bình quân 5 ngàn lượt/năm. Số lượng danh mục kỹ thuật trung bình 377 dịch vụ kỹ thuật. Trạm y tế có số lượng dịch vụ kỹ thuật cao nhất 1,353 ngàn dịch vụ và thấp nhất khoảng 50-100 dịch vụ kỹ thuật.

Những con số trên cho thấy, hệ thống y tế cơ sở vẫn duy trì được sự ổn định trong giai đoạn chuyển tiếp. Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình mới là UBND cấp xã trực tiếp quản lý hành chính đối với trạm y tế. Điều này giúp địa phương chủ động hơn trong công tác phòng, chống dịch, chăm sóc sức khỏe cộng đồng và phối hợp thực hiện nhiệm vụ an sinh xã hội. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đã phát sinh nhiều khó khăn mới. Tại buổi làm việc với Đảng ủy UBND tỉnh vào ngày 6/5/2026, Thường trực Tỉnh ủy đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, như thiếu nhân lực, khó khăn trong quản lý tài chính, tài sản, vận hành trạm y tế cấp xã và tình trạng thiếu trang thiết bị y tế ở tuyến cơ sở.

Thông báo Kết luận số 643-TB/VPTU, ngày 20/5/2026 của Thường trực Tỉnh ủy tại buổi làm việc với Đảng ủy UBND tỉnh về kết quả thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW và các nội dung có liên quan ngành y tế nêu rõ: Ngành y tế hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn trong quản trị tài chính, vận hành trạm y tế xã và bảo đảm nguồn lực cho tuyến đầu.

Những “nút thắt” cần tháo gỡ

Sau gần 6 tháng vận hành, nhiều địa phương phản ánh tình trạng thiếu nhân sự làm công tác kế toán, quản trị tài sản và thực hiện thủ tục tài chính. Không ít trạm y tế còn lúng túng trong việc phân định trách nhiệm giữa chuyên môn y tế và quản lý hành chính.

Hoạt động khám chữa bệnh tại Trạm Y tế xã Phước Long.

Tại Trạm Y tế xã Tân Xuân mỗi ngày có khoảng 500 lượt người đến khám, chữa bệnh. Ông Trần Văn Hải- Giám đốc Trạm Y tế xã Tân Xuân chia sẻ: Hiện trạm còn khó khăn về cơ sở vật chất, cần được quan tâm đầu tư, sửa chữa, nâng cấp trong thời gian tới như: thiếu khu vực chứa vaccine để tiêm chủng tại trạm y tế; chưa có kế toán, chúng tôi đã sử dụng cán bộ dân số có trình độ trung cấp kế toán, để tính và thanh toán tiền lương cho cán bộ, nhân viên. Các máy tính sử dụng đã xuống cấp, chưa đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số y tế...

Chủ tịch UBND xã Tân Xuân Nguyễn Đại Thắng cho biết: Trạm Y tế xã trở thành một bộ phận trực thuộc sự chỉ đạo của xã, giúp UBND xã dễ dàng huy động lực lượng y tế tham gia các chiến dịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tiêm chủng, hoặc phòng, chống dịch bệnh tại địa phương một cách kịp thời. Tuy nhiên, nguồn lực ngân sách xã còn hạn hẹp; trong khi, trạm y tế cần trang bị nhiều trang thiết bị và vật tư tiêu hao. Hiện Trạm Y tế xã Tân Xuân chưa có khu chứa vaccine tại chỗ; cơ sở vật chất xuống cấp chưa đáp ứng tốt nhu cầu hiện đại hóa công tác khám, chữa bệnh...

Đánh giá tình hình hoạt động của các trạm y tế xã, phường, bà Hồ Thị Thu Hằng- Giám đốc Sở Y tế, cho biết: Công tác kiện toàn tổ chức bộ máy tại các trạm y tế xã, phường bước đầu đạt kết quả tích cực. Hiện 100% trạm y tế đã được thành lập, phần lớn đã hoàn thành việc bổ nhiệm ban giám đốc. Các bệnh viện đa khoa khu vực sau khi được tổ chức lại đều có đầy đủ tư cách pháp lý và duy trì hoạt động ổn định, góp phần bảo đảm tính liên tục của hệ thống cung ứng dịch vụ y tế trong giai đoạn chuyển tiếp.

Về nhân lực, ngành y tế cơ bản duy trì ổn định số lượng cán bộ, nhân viên với hơn 3 ngàn nhân lực tại tuyến xã và gần 4 ngàn nhân lực tại các bệnh viện. Cơ cấu chuyên môn tương đối đầy đủ, gồm bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ, hộ sinh..., tạo nền tảng thuận lợi để triển khai hiệu quả hoạt động chuyên môn. Đặc biệt, một bộ phận nhân lực có trình độ sau ĐH đang góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe tại tuyến cơ sở.

Cuộc chuyển giao trạm y tế về xã quản lý đã mở ra một chương mới cho y tế cơ sở Vĩnh Long. Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả như kỳ vọng, những “nút thắt” về quản trị, tài chính và nhân lực cần sớm được tháo gỡ bằng các giải pháp đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở.

Từ những khó khăn đó, Thường trực Tỉnh ủy yêu cầu địa phương khẩn trương kiện toàn bộ máy trạm y tế, bổ nhiệm lãnh đạo, xây dựng đề án vị trí việc làm; đồng thời, phối hợp ngành y tế nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân.

Bài, ảnh: THẠCH THẢO

(Còn tiếp)