AI giúp học sinh tìm kiếm thông tin, tích lũy kiến thức và trau dồi kỹ năng

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cách học mới, giúp học sinh (HS) tìm kiếm thông tin, củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng. Cùng với những tiện ích, việc sử dụng AI cũng đặt ra yêu cầu HS phải biết chọn lọc, kiểm chứng thông tin và không lệ thuộc vào câu trả lời có sẵn.

Tại Trường THCS Vĩnh Phúc (phường Phú Tân), việc đưa AI vào hoạt động giáo dục được chú trọng theo hướng giúp HS sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm và phát huy khả năng tự học.

Tiết học Tiếng Anh có ứng dụng AI của thầy Nguyễn Trung Kiên và học sinh khối lớp 9.

Học cùng nhưng không phụ thuộc vào AI

Với HS hiện nay, AI không còn là công nghệ quá xa lạ. Chỉ cần đặt câu hỏi, các em có thể nhận được lời giải thích, gợi ý cách giải bài tập hoặc tìm hiểu thêm những kiến thức ngoài sách giáo khoa. Tuy nhiên, sử dụng AI như thế nào để thực sự hiểu bài, thay vì chỉ tìm kiếm đáp án, là vấn đề được giáo viên Trường THCS Vĩnh Phúc quan tâm trong quá trình hướng dẫn HS.

Chia sẻ về trải nghiệm học tập, em Tuấn Anh - HS lớp 9/1, Trường THCS Vĩnh Phúc cho biết, AI giúp em tìm hiểu lại những nội dung chưa nắm vững trên lớp. Đối với các bài tập Toán, Vật lý hoặc Hóa học, khi gặp khó khăn, em có thể nhờ AI gợi ý từng bước giải để hiểu cách vận dụng kiến thức vào những bài tập tương tự.

Theo Tuấn Anh, AI còn hỗ trợ HS tìm kiếm ý tưởng, chuẩn bị bài thuyết trình và sắp xếp việc học. Em cũng nhận thấy việc quá phụ thuộc vào công cụ này có thể khiến HS lười suy nghĩ, không nắm được bản chất kiến thức. Nếu chỉ sao chép lời giải mà không tự tìm hiểu, khi làm bài kiểm tra, HS sẽ khó vận dụng những gì đã học.

Em Nguyễn Ngọc Bảo Trân cùng lớp chia sẻ: “Trong học tập, AI giúp chúng em tìm kiếm những thông tin chưa rõ và được giải thích cụ thể hơn. Nhờ đó, có thể mở rộng kiến thức, biết cách sắp xếp, quản lý thời gian học tập hợp lý hơn. AI hỗ trợ rèn luyện kỹ năng giao tiếp, học ngoại ngữ. Theo em, điều quan trọng là phải biết sử dụng AI đúng cách, có chọn lọc để công nghệ này thực sự hỗ trợ việc học”.

Từ trải nghiệm của HS cho thấy, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ học tập hữu ích, nhưng hiệu quả phụ thuộc nhiều vào cách các em sử dụng. Thay vì tiếp nhận mọi câu trả lời, HS cần biết đặt câu hỏi, đối chiếu thông tin với kiến thức đã học và tự đưa ra kết luận.

Cô Huỳnh Phạm Minh Thư - giáo viên Tin học, Trường THCS Vĩnh Phúc cho hay, việc hướng dẫn HS sử dụng AI cần gắn với rèn luyện tư duy và ý thức tự học. Chẳng hạn, khi làm bài văn, HS có thể tham khảo những gợi ý từ AI nhưng không nên sao chép nguyên bài mẫu. Các em cần đọc, chọn lọc ý phù hợp và diễn đạt bằng suy nghĩ, ngôn ngữ của mình.

Đối với môn Tin học, nhất là trong quá trình bồi dưỡng HS giỏi về lập trình, cô Minh Thư lưu ý HS có thể tham khảo AI để tìm hiểu cách viết chương trình, nhưng phải hiểu được từng câu lệnh, nguyên lý hoạt động và cách giải quyết vấn đề. Việc sao chép mã lệnh mà không hiểu nội dung sẽ không giúp các em phát triển năng lực thực chất.

Những hướng dẫn này góp phần hình thành cho HS thói quen sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ tư duy, thay vì thay thế quá trình suy nghĩ và học tập của bản thân.

Từ ứng dụng công nghệ đến hình thành kỹ năng

Để HS biết sử dụng AI đúng cách, vai trò định hướng của giáo viên rất quan trọng. Tại Trường THCS Vĩnh Phúc, một số giáo viên đã chủ động tiếp cận, đưa các công cụ AI vào thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu và tổ chức hoạt động học tập.

Thầy Nguyễn Trung Kiên - giáo viên Tiếng Anh cho biết, đã sử dụng các công cụ như ChatGPT, Gemini để hỗ trợ xây dựng nội dung bài giảng, thiết kế slide, tạo hình ảnh và video ngắn phục vụ giảng dạy. Trong một số tiết học, HS được xem, nghe nội dung từ video rồi trả lời câu hỏi bằng tiếng Anh. Cách tổ chức này tạo thêm cơ hội cho các em luyện nghe, nói và vận dụng kiến thức vào tình huống cụ thể.

Bên cạnh đó, thầy Kiên còn sử dụng AI hỗ trợ xây dựng câu hỏi kiểm tra về từ vựng, ngữ pháp, đọc hiểu, nghe hiểu. HS có thể thực hiện một số bài tập trực tuyến. Qua đó, giáo viên thuận tiện hơn trong việc theo dõi kết quả học tập.

Sau khoảng nửa học kỳ ứng dụng AI vào giảng dạy, thầy Kiên nhận thấy: “HS hứng thú hơn với những tiết học có hình ảnh, video và hoạt động tương tác. Trong các bài tập dự án, một số em còn biết sử dụng AI để hỗ trợ thiết kế slide thuyết trình, áp phích, hình ảnh 3D. Giá trị của những hoạt động này không chỉ nằm ở sản phẩm được tạo ra bằng công nghệ, mà còn ở quá trình HS tìm ý tưởng, lựa chọn nội dung và trình bày kết quả học tập của mình”.

Việc đưa AI vào giáo dục đang được triển khai theo định hướng chung của ngành. Theo kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo, từ năm học 2026-2027, các cơ sở giáo dục tổ chức nội dung giáo dục AI, với thời lượng cốt lõi 12 tiết/lớp/năm học; đồng thời, tích hợp vào các môn học, hoạt động giáo dục phù hợp.

Nội dung giáo dục hướng đến việc giúp HS tiếp cận công nghệ, chú trọng nhận biết khả năng, giới hạn của AI; phân tích, kiểm chứng thông tin; sử dụng AI an toàn, có đạo đức, tôn trọng quyền riêng tư và trung thực trong học tập.Cùng với đó, việc xây dựng các quy định sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm tính trung thực trong học tập cũng được chú trọng.

Theo thầy Huỳnh Vĩnh Trường - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Vĩnh Phúc, nhà trường quan tâm tạo điều kiện để giáo viên tham gia các lớp tập huấn về AI do ngành giáo dục tổ chức. Đồng thời, trường tăng cường trao đổi, hỗ trợ trong nội bộ. Các tổ chuyên môn được khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI, xây dựng học liệu số và tháo gỡ khó khăn trong quá trình sử dụng, nhất là đối với giáo viên còn hạn chế về kỹ năng công nghệ. Qua đó, giúp giáo viên có thêm kiến thức, kỹ năng để hướng dẫn HS khai thác công nghệ phù hợp với lứa tuổi và yêu cầu học tập.

Cô Huỳnh Phạm Minh Thư - giáo viên Tin học - Trường THCS Vĩnh Phúc hướng dẫn Câu lạc bộ Sáng tạo khoa học của trường làm bảng thuyết trình về dự án.

AI có thể giúp HS tiếp cận kiến thức nhanh hơn, nhưng không thể thay thế việc tự đọc, tự suy nghĩ và rèn luyện kỹ năng. Cùng với việc tạo điều kiện cho HS tiếp cận công nghệ, điều quan trọng là giúp các em biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, nhận ra giới hạn của AI và chịu trách nhiệm với sản phẩm học tập của mình. Đây cũng là nền tảng để HS từng bước làm chủ công cụ AI, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.

Bài, ảnh: PHAN HÂN