Trẻ mầm non làm quen tiếng Anh- sớm nhưng không vội

Hoạt động làm quen tiếng Anh cho trẻ tại Trường Mầm non Cái Ngang.

Cho trẻ mẫu giáo tiếp cận tiếng Anh từ sớm đang là nhu cầu có thật của phụ huynh và định hướng phù hợp trong bối cảnh hội nhập. Tuy nhiên, ở bậc học mầm non, điều quan trọng không phải trẻ thuộc được bao nhiêu từ, nói được bao nhiêu câu, mà là được tiếp xúc với ngôn ngữ mới một cách tự nhiên, vui vẻ, đúng lứa tuổi và không áp lực.

“Làm quen”, không phải dạy trước

Bà Nguyễn Thị Ngọc Bích- Phó Giám đốc Sở GD-ĐT nhấn mạnh quan điểm nhất quán: bậc mầm non không tổ chức tiếng Anh như một môn học bắt buộc, mà cho trẻ “làm quen” thông qua vui chơi, trải nghiệm, giao tiếp tự nhiên, phù hợp đặc điểm phát triển của trẻ. Nội dung được lồng ghép qua trò chơi, âm nhạc, kể chuyện, giúp trẻ tiếp cận nhẹ nhàng, không chạy theo phong trào.

Điểm đáng chú ý là ngành giáo dục xác định rõ nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch. Trẻ tham gia theo nhu cầu của cha mẹ, còn những trẻ không tham gia vẫn được bố trí hoạt động giáo dục, vui chơi phù hợp theo chế độ sinh hoạt trong ngày. Cách làm này giúp bảo đảm quyền lợi của trẻ, đồng thời tránh biến nhu cầu học ngoại ngữ thành áp lực đối với gia đình và nhà trường.

Từ thực tế các trường mầm non, hiệu quả của hoạt động làm quen tiếng Anh phụ thuộc rất lớn vào môi trường giáo dục. Cô Vân Thị Minh Trang- Hiệu trưởng Trường Mầm non Long Thới, xã Chợ Lách cho biết năm học 2025-2026, trường có 12/12 lớp với 255/344 trẻ tham gia, đạt 74,13%. Nhà trường xem việc xây dựng và khai thác môi trường giáo dục là giải pháp trọng tâm.

Không gian tiếng Anh ở trường được mở rộng từ trong lớp ra hành lang, sân trường, cầu thang với các góc từ vựng, màu sắc, số đếm, con vật, “con đường tiếng Anh”, tranh ảnh trực quan. Khi trẻ nhìn thấy, nghe thấy và được tương tác thường xuyên, tiếng Anh không còn là giờ học riêng lẻ mà trở thành một phần sinh động của môi trường hàng ngày.

Cô Vân Thị Minh Trang cho rằng: “Cách tiếp cận này phù hợp với đặc điểm lứa tuổi mầm non: học bằng giác quan, vận động, bắt chước và lặp lại. Hoạt động như chơi bán hàng, hái trái từ vựng, vòng quay kỳ diệu, rung chuông vàng… tạo cơ hội cho trẻ nghe, nói, nhận biết từ vựng và thực hiện yêu cầu đơn giản bằng tiếng Anh. Nhờ đó, trẻ mạnh dạn hơn, hình thành phản xạ tự nhiên thay vì học thuộc máy móc”.

Cô Nguyễn Thị Nguyệt Hằng- Hiệu trưởng Trường Mầm non Cái Ngang, xã Cái Ngang cũng khẳng định nhà trường chỉ cho trẻ làm quen với âm thanh, nhịp điệu ngôn ngữ mới, không đặt nặng ghi nhớ từ vựng hay phát âm chính xác. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là tỷ lệ trẻ tham gia chưa đồng đều; một bộ phận phụ huynh còn e ngại do điều kiện kinh tế hoặc chưa hiểu đúng bản chất hoạt động làm quen ở lứa tuổi mầm non.

Mở rộng đi cùng chuẩn hóa

Theo Sở GD-ĐT, đội ngũ tham gia dạy tiếng Anh cho trẻ hiện có 206 giáo viên, trong đó giáo viên Việt Nam chiếm 85,92%, giáo viên nước ngoài chiếm 14,07%. Đội ngũ cơ bản đáp ứng yêu cầu, song vẫn còn khó khăn về phân bổ giữa các địa bàn, kinh nghiệm sư phạm mầm non và tính ổn định khi tổ chức tại nhiều cơ sở cùng thời điểm.

Môi trường trải nghiệm thực tế, giúp trẻ mạnh dạn giao tiếp và hình thành phản xạ ngôn ngữ từ sớm.

Cơ sở vật chất chưa đồng đều, nhất là ở điểm trường lẻ; nhiều nơi chưa có phòng chức năng riêng, phải tận dụng lớp học hiện có. Đây là lý do việc mở rộng không thể làm nóng vội. Mở rộng đúng phải đi cùng điều kiện: chương trình, học liệu được thẩm định; giáo viên đạt chuẩn; nhà trường giám sát chặt; phụ huynh hiểu đúng và đồng thuận.

Ở Trường Mầm non Hoa Hồng, phường Trà Vinh, cô Nguyễn Thị Tình- Phó Hiệu trưởng cho rằng muốn tổ chức hiệu quả phải xác định đúng vai trò từng bên. Nhà trường không giao giáo viên mầm non dạy tiếng Anh, mà phối hợp ổn định lớp, hỗ trợ trẻ, tạo môi trường thân thiện; chuyên môn giảng dạy do đơn vị liên kết đủ điều kiện đảm trách.

Đây là điểm then chốt. Bậc mầm non cần giáo viên hiểu trẻ, còn hoạt động tiếng Anh cần giáo viên có năng lực ngoại ngữ và phương pháp phù hợp. Khi hai lực lượng phối hợp tốt, trẻ được bảo đảm an toàn, nền nếp và có cơ hội tiếp cận ngôn ngữ mới qua trò chơi, bài hát, vận động, kể chuyện.

Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy làm quen tiếng Anh ở bậc học mầm non là hướng đi cần thiết nhưng phải giữ đúng “độ tuổi” của giáo dục mầm non. Khi trẻ được “học qua chơi, chơi mà học”, tiếng Anh không còn là gánh nặng thành tích, mà trở thành cánh cửa mở ra sự tự tin, hứng thú và nền tảng giao tiếp ban đầu. Như định hướng của bà Nguyễn Thị Ngọc Bích: “Bắt đầu sớm- học tự nhiên- phát triển bền vững”, đó cũng là ranh giới cần giữ để tiếng Anh đến với trẻ bằng niềm vui, không bằng áp lực”.

Bài, ảnh: CAO HUYỀN