Với lợi thế cảnh quan sông nước, vườn cây trĩu trái cùng những giá trị văn hóa miệt vườn đặc trưng, các cù lao ở tỉnh đang mở ra nhiều cơ hội phát triển du lịch cộng đồng. Để tạo sức hút lâu dài, tỉnh đang triển khai nhiều giải pháp nâng chất lượng trải nghiệm, xây dựng sản phẩm đặc trưng và gắn lợi ích kinh tế với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống.
 |
| Du lịch trên cồn Tam Hiệp (xã Phú Thuận). |
Khai thác lợi thế du lịch từ bản sắc cù lao
Là dải đất giữa hai nhánh lớn của dòng sông Mekong, tỉnh có lợi thế độc đáo về đa dạng sinh học sông nước và mạng lưới sông ngòi kênh rạch chằng chịt, thuận lợi phát triển du lịch sinh thái, du lịch xanh ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ những năm cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, cù lao An Bình đã đón những dòng khách quốc tế đầu tiên đến lưu trú theo mô hình homestay. Nhiều thế hệ trong một gia đình cùng tham gia làm du lịch, tạo nên phong cách phục vụ vừa chuyên nghiệp vừa ấm áp, tự nhiên như người thân trong nhà.
Sự thành công của 12 homestay đạt giải thưởng Du lịch ASEAN tại cù lao An Bình, nhiều nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chính là minh chứng rõ nét nhất cho vị thế dẫn dắt và tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng của hệ thống cù lao địa phương.
TS Phan Bảo Giang - Phó Hiệu trưởng, Trưởng Khoa Marketing Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP Hồ Chí Minh, chia sẻ, du lịch cộng đồng tạo điều kiện để người dân tham gia quản lý, cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ giá trị của nơi mình sinh sống.
Loại hình này góp phần đa dạng hóa sinh kế, mở rộng đầu ra nông sản, duy trì nghề và tạo việc làm tại chỗ. Khi lợi ích gắn với trách nhiệm, người dân có thêm động lực gìn giữ văn hóa, cảnh quan và môi trường sống.
Giá trị riêng của du lịch cộng đồng nằm ở cả tài nguyên và kinh nghiệm do các thế hệ cư dân tích lũy: nếp nhà, cách làm vườn, chế biến món ăn, thực hành nghề và giao tiếp với khách. Đây là nền tảng để địa phương nâng chất lượng sản phẩm, mở rộng sinh kế và kết nối thị trường.
Ông Võ Thành B - Phó Chủ tịch UBND xã Lục Sĩ Thành, cho biết xã có hệ thống sông ngòi, kênh rạch khá dày đặc, trong đó, tuyến Kênh Xáng dài khoảng 2,5km là một trong những tuyến giao thông thủy quan trọng.
Cảnh quan sông nước, những vườn cây ăn trái cùng nhịp sống bình dị của người dân miền Tây tạo nên nét đặc trưng riêng, có khả năng thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm và nghỉ dưỡng. Trên địa bàn xã hiện có 4 điểm du lịch sinh thái gồm: Quang Khải, Tám Trong, Chợ nổi Trà Ôn và Cù lao Mây; 2 điểm homestay là Cô Tư Trà Ôn và Cù lao Mây.
“Làng nghề truyền thống tráng bánh tráng Cù lao Mây là một lợi thế nổi bật của địa phương. Hàng năm làng nghề cung cấp khoảng 100.000 bánh các loại. Đây không chỉ là hoạt động sản xuất mà còn là nguồn tài nguyên văn hóa có thể khai thác để tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm đặc trưng địa phương phục vụ du khách”- ông Võ Thành B nói.
Nâng chất sản phẩm, hướng đến phát triển bền vững
Khi phân tích hành vi tiêu dùng của du khách, ông Trần Tường Huy - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, nhận định, phát triển du lịch cộng đồng tại các xã cù lao cần được tiếp cận từ mối quan hệ giữa tài nguyên, nhu cầu khách du lịch, chất lượng trải nghiệm và năng lực tổ chức của cộng đồng.
Các lợi thế về cảnh quan sông nước, vườn cây, sinh kế nông nghiệp, làng nghề và văn hóa bản địa tạo nền tảng để phát triển nhiều nhóm sản phẩm. Tuy nhiên, tài nguyên chỉ chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh khi được thiết kế phù hợp với động cơ chuyến đi và kỳ vọng của thị trường mục tiêu.
 |
| Làng nghề truyền thống với giá trị văn hóa bản địa là thế mạnh để phát triển du lịch cộng đồng ở cù lao An Bình. |
Ông Trần Tường Huy nhấn mạnh, cần xem xét đồng thời nhu cầu nghỉ ngơi, trải nghiệm thiên nhiên, tìm hiểu văn hóa, tương tác với cộng đồng và sử dụng dịch vụ thuận tiện.
Hành vi tiêu dùng của khách cũng cần được tiếp cận theo toàn bộ hành trình, từ nhận biết, tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ đến đánh giá sau chuyến đi. Chất lượng trải nghiệm, mức độ tin cậy và sự hài lòng là những yếu tố quan trọng cần được theo dõi trong quá trình xây dựng thị trường khách ổn định.
Nghị quyết 13-NQ/TU của Tỉnh ủy về phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch tỉnh thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng, là điểm đến hấp dẫn, có năng lực cạnh tranh cao với những loại hình, sản phẩm đặc trưng, cốt lõi là du lịch sinh thái, văn hóa, nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng.
Bà Nguyễn Thị Đào - Phó Trưởng Phòng Quản lý du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, thời gian tới, tỉnh sẽ ưu tiên đưa vào quy hoạch và lựa chọn các điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu, tránh phát triển dàn trải, tập trung vào những nơi có điều kiện thuận lợi về tài nguyên, cộng đồng dân cư và khả năng kết nối tour, tuyến.
Phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu, khuyến khích các cơ sở kinh doanh du lịch chỉnh trang tạo cảnh quan “sáng, xanh, sạch, đẹp” mang lại cảm giác thư giãn cho khách du lịch, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa miệt vườn sông nước.
Một điều quan trọng mà ngành du lịch tỉnh nhấn mạnh là chú trọng vai trò chủ thể của người dân trong chuỗi giá trị du lịch cộng đồng. Trong phát triển du lịch cộng đồng, người dân không những là đối tượng thụ hưởng mà còn đóng vai trò là “chìa khóa trung tâm” và là chủ thể trực tiếp quyết định sự thành công của mô hình du lịch cộng đồng. Bởi vì, người dân trực tiếp lưu giữ, thực hành và truyền tải các giá trị văn hóa, nếp sống văn minh sông nước và bí quyết của các làng nghề lâu đời đến với du khách.
Theo bà Nguyễn Thị Đào, phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững sẽ mở ra cơ hội nâng cao sinh kế cho người dân, đồng thời gìn giữ những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng sông nước. Khi mỗi cù lao có sản phẩm riêng, mỗi người dân trở thành một “đại sứ du lịch”, tỉnh sẽ có thêm nền tảng để nâng sức cạnh tranh, khẳng định thương hiệu du lịch và tạo dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch Đồng bằng sông Cửu Long.
Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
