Từ nghĩa trang liệt sĩ (LS) đến nơi xử lý mẫu sinh phẩm ADN và những chuyến bay đến nơi giám định, mỗi công đoạn đều có sự tham gia của những con người mang trên mình trách nhiệm và tình cảm tri ân sâu sắc.
Bước sang giai đoạn 2 “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (HCLS)”, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS tiếp tục được nối dài bằng sự chung sức của nhiều lực lượng.
![]() |
| Tỉnh Vĩnh Long phối hợp bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại Sân bay quốc tế Cần Thơ. |
Công việc thầm lặng, nghĩa tình
Đối với nhiều người tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm, đây là công việc hoàn toàn mới. Những nhân viên y tế vốn quen với môi trường bệnh viện nay trực tiếp làm việc tại nghĩa trang; các chiến sĩ dân quân, bộ đội sau những giờ huấn luyện lại tỉ mỉ thực hiện từng phần việc bên những phần mộ LS. Mỗi người một nhiệm vụ nhưng đều phải tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, bởi phía sau từng mẫu sinh phẩm là hy vọng tìm lại danh tính cho những người đã hy sinh.
Binh nhất Lê Quốc Đạt (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) cho biết, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, từng thành viên trong tổ luôn nhắc nhau giữ đúng quy trình, thao tác cẩn thận và phối hợp chặt chẽ ở từng công đoạn. Với người chiến sĩ trẻ như Đạt, đây là nhiệm vụ thiêng liêng cần hoàn thành bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất, cách thể hiện lòng biết ơn đối với các anh hùng LS đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác, từ khâu tiếp cận phần mộ, lấy mẫu đến ghi nhận thông tin, mã hóa và bảo quản sinh phẩm. Mỗi thao tác đều phải được thực hiện cẩn trọng, bảo đảm mẫu thu nhận có đầy đủ thông tin phục vụ công tác giám định, đối sánh về sau.
Tham gia ở khâu tiếp nhận và xử lý mẫu, anh Nguyễn Duy Dương (Trung tâm Pháp y, Sở Y tế) cho biết, mỗi mẫu sinh phẩm đều được kiểm tra, bảo quản và quản lý theo quy trình thống nhất trước khi chuyển đến đơn vị giám định. Việc ghi nhận đầy đủ thông tin, mã hóa chính xác và cập nhật dữ liệu ngay sau khi lấy mẫu là yêu cầu bắt buộc, bảo đảm khả năng đối sánh ADN về sau.
Nếu những người lính, nhân viên y tế trực tiếp thực hiện công việc tại nghĩa trang là những người đặt nền móng cho quá trình xác định danh tính, thì lực lượng vận chuyển mẫu sinh phẩm lại đảm nhận một “mắt xích” quan trọng tiếp theo. Trong chiến dịch, Lữ đoàn Không quân 918 (Quân chủng Phòng không - Không quân) được giao nhiệm vụ vận chuyển mẫu sinh phẩm HCLS từ các tỉnh phía Nam ra Hà Nội phục vụ giám định ADN.
Tính đến ngày 21/10/2026, đơn vị đã thực hiện 4 chuyến bay, vận chuyển gần 45.000 mẫu sinh phẩm. Riêng chuyến bay ngày 21/10 đã đưa 8.453 mẫu từ sân bay Cần Thơ đến sân bay Gia Lâm. Đại tá Quản Trọng Hải - Phó Chính ủy Lữ đoàn Không quân 918 chia sẻ: “Mỗi chuyến bay mang đến một cảm xúc rất khác biệt. Tôi nghĩ rằng không riêng tôi hay các thành viên tổ bay, mà trong dòng máu Lạc Hồng, trong mỗi gia đình Việt Nam, tất cả đều hướng về hành trình này với mong muốn làm trọn nghĩa, vẹn tình với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc”.
Xác minh, kết luận nguồn tin được cung cấp
Tại tỉnh, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS được triển khai với sự tham gia của nhiều lực lượng, trong đó Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh giữ vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh phối hợp Đội K90 (Cục Chính trị Quân khu 9) và các đơn vị, địa phương tổ chức khảo sát, xác minh thông tin, tìm kiếm, quy tập HCLS.
![]() |
| Tổ bay của Lữ đoàn Không quân 918 (Quân chủng Phòng không - Không quân) thực hiện nhiệm vụ vận chuyển mẫu hài cốt liệt sĩ. |
Đến tháng 10/2026, tỉnh đã tổ chức 8 đợt tìm kiếm, quy tập với hơn 270 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Tỉnh đã tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng 108 HCLS cùng 1 mộ tập thể tại các nghĩa trang Giồng Trôm, Trà Cú và Mỏ Cày Bắc. Trong hành trình xác định danh tính LS, lực lượng công an tỉnh đảm nhận một nhiệm vụ quan trọng là rà soát, xác minh, vận động và thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân LS chưa xác định được danh tính. Đây là nguồn dữ liệu cần thiết để đối chiếu với mẫu sinh phẩm HCLS, phục vụ công tác giám định. Công an tỉnh phối hợp Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội tổ chức 2 đợt thu nhận mẫu ADN thân nhân LS tại các địa phương. Cùng với đó, lực lượng công an phối hợp chính quyền cơ sở rà soát, xác minh thông tin, hướng dẫn thân nhân chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ cần thiết. Đối với người cao tuổi, sức khỏe yếu, đi lại khó khăn, lực lượng chức năng tổ chức thu nhận lưu động tại nhà, tạo điều kiện để thân nhân LS tham gia. Công tác kiểm tra, đối chiếu thông tin, xác thực quan hệ thân nhân và bảo mật dữ liệu được thực hiện nghiêm ngặt.
Theo Đại tá Lê Văn Tư - Phó Giám đốc Công an tỉnh, cán bộ, chiến sĩ, nhất là lực lượng công an cơ sở thực hiện nhiệm vụ với sự kiên trì, trách nhiệm cao, bởi việc xác định đúng thân nhân, đúng quan hệ huyết thống có ý nghĩa quan trọng đối với kết quả đối sánh ADN. Mỗi mẫu được thu nhận chính xác sẽ bổ sung thêm cơ sở dữ liệu, mở ra cơ hội xác định danh tính cho những LS chưa rõ thông tin.
Bước sang giai đoạn 2, nhiệm vụ đặt ra đối với các lực lượng tại tỉnh là xác minh, kết luận 100% nguồn tin được cung cấp về LS, mộ LS; phấn đấu hoàn thành tìm kiếm, quy tập, an táng từ 140 HCLS trở lên; bàn giao mẫu theo quy định và hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu sinh phẩm thân nhân LS.
Để thực hiện mục tiêu này, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp các ngành, địa phương, Hội Cựu chiến binh rà soát, thu thập thông tin; tập trung xác minh các nghĩa trang lập tạm trong chiến tranh, những vị trí có thông tin hoặc nghi còn sót HCLS. Công an tỉnh tiếp tục cập nhật dữ liệu dân cư, đẩy mạnh đăng ký, thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân LS. Sở Nội vụ phối hợp rà soát hồ sơ quy tập, an táng, danh sách và sơ đồ mộ chí, đẩy mạnh xác định danh tính bằng phương pháp thực chứng và giám định ADN.
Bài, ảnh: NGUYỄN THỊNH



