Đái tháo đường thai kỳ thường diễn tiến âm thầm, nhiều thai phụ không có triệu chứng rõ ràng. Tầm soát đúng thời điểm, ăn uống hợp lý và vận động phù hợp giúp giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và bé.
 |
| Thai phụ khám thai định kỳ, thực hiện các xét nghiệm, tầm soát theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện sớm những nguy cơ trong thai kỳ. |
Đái tháo đường thai kỳ thường diễn tiến âm thầm
Hơn 33 tuần mang thai, chị P.M.A. (phường Long Châu) bất ngờ bị tăng huyết áp. Qua các xét nghiệm máu, nghiệm pháp dung nạp glucose và nước tiểu 24 giờ, bác sĩ chẩn đoán chị bị tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, thai to, dọa sinh non và dư ối. Chị phải nhập viện điều trị tích cực để dưỡng thai đến tuần 36 rồi mổ lấy thai. “May là mẹ tròn con vuông. Lỗi cũng một phần do tôi chủ quan, làm hết xét nghiệm thấy thai kỳ vẫn ổn nên lờ lời khuyên của bác sĩ. Tôi lại hảo ngọt, ăn nhiều chè nước cốt dừa, bánh ngọt nên suýt gây nguy hiểm cho hai mẹ con”, chị M.A. chia sẻ.
Câu chuyện của chị M.A. cho thấy một thai kỳ tưởng như thuận lợi vẫn có thể xuất hiện biến chứng ở những tuần cuối. Đáng lưu ý, đái tháo đường thai kỳ thường không có biểu hiện rõ ràng nên thai phụ dễ chủ quan.
Theo thống kê y tế những năm gần đây, khoảng 20% thai phụ được sàng lọc được phát hiện mắc đái tháo đường thai kỳ. Rối loạn chuyển hóa này làm tăng nguy cơ sinh non lên tới 26%, cao gần 3 lần so với thai phụ bình thường; đồng thời làm tăng nguy cơ tiền sản giật, mổ lấy thai và các biến chứng ở trẻ sơ sinh như hạ đường huyết, suy hô hấp. Đáng lưu ý, nguy cơ có thể kéo dài sau sinh. Khoảng 50% phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2 trong vòng 5-10 năm sau sinh.
BS.CK2 Trần Mỹ Dung, Trưởng khoa Sản BVĐK Vĩnh Long, cho biết: Cùng với sự thay đổi trong đời sống xã hội, các bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng, trong đó đái tháo đường thai kỳ đang trở thành vấn đề sức khỏe cần được quan tâm. Kiểm soát đường huyết trong thai kỳ không chỉ bảo vệ sức khỏe người mẹ mà còn góp phần bảo vệ sự phát triển của trẻ.
Do bệnh thường diễn tiến âm thầm, thai phụ cần khám thai định kỳ và tầm soát đúng thời điểm. Ngành y tế khuyến cáo thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose trong giai đoạn từ tuần thai thứ 24 - 28. Phát hiện và kiểm soát sớm đường huyết giúp hạn chế nguy cơ tiền sản giật, sinh non, thai to, hạ đường huyết và suy hô hấp ở trẻ.
Ăn đủ chất, vận động phù hợp
Theo BS Mỹ Dung, thai phụ cần ăn đầy đủ các nhóm chất gồm tinh bột, đạm, chất béo và rau xanh để bảo đảm dinh dưỡng cho mẹ và thai nhi. Duy trì vận động phù hợp. Thai phụ nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng trong thai kỳ; hạn chế thực phẩm, đồ uống chứa nhiều đường. Nếu không có chống chỉ định, có thể duy trì vận động thể chất phù hợp với tình trạng sức khỏe và từng giai đoạn mang thai. Các bài tập nhẹ nhàng dành cho phụ nữ mang thai, khoảng 30 phút mỗi ngày, giúp hạn chế nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ và hỗ trợ quá trình sinh nở.
Tuy nhiên, thai phụ không nên tự ý thay đổi chế độ ăn, sử dụng thuốc hoặc áp dụng các biện pháp kiểm soát đường huyết khi chưa được nhân viên y tế hướng dẫn. Mỗi thai kỳ có đặc điểm khác nhau, do đó việc khám thai định kỳ và tuân thủ chỉ định chuyên môn là cần thiết. Chăm sóc sức khỏe không kết thúc khi em bé chào đời. Sản phụ cần được hướng dẫn chế độ dinh dưỡng, vận động hợp lý và duy trì nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn.
Đặc biệt, phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ cần kiểm tra lại đường huyết trong khoảng 4-12 tuần sau sinh. Đây là bước quan trọng để phát hiện sớm nguy cơ rối loạn đường huyết và chủ động theo dõi sức khỏe về sau.
Tuần lễ “Làm mẹ an toàn” năm 2026 được ngành y tế triển khai từ ngày 1 đến 7-10 trên phạm vi toàn tỉnh, với chủ đề “Kiểm soát đường huyết thai kỳ - Mẹ an tâm, con khỏe mạnh”. Hoạt động hướng đến nâng cao nhận thức về phòng ngừa, phát hiện và kiểm soát đái tháo đường thai kỳ, đồng thời tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc thai sản chất lượng, nhất là đối với phụ nữ ở vùng khó khăn.
Theo Giám đốc Sở Y tế Hồ Thị Thu Hằng, thời gian tới ngành y tế tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động dự phòng và phát hiện sớm; củng cố năng lực y tế cơ sở, tăng kết nối chuyên môn giữa các bệnh viện và tuyến cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe bà mẹ, trẻ em và tăng cường truyền thông để người dân chủ động chăm sóc sức khỏe.
“Với thai phụ, kiểm soát đường huyết không phải là câu chuyện chỉ dành cho những người đã mắc bệnh. Khám thai đúng lịch, tầm soát đúng thời điểm, ăn uống hợp lý và vận động phù hợp là những bước quan trọng để một thai kỳ an toàn hơn, cho cả mẹ và con”- TS.BS Hồ Thị Thu Hằng khuyến cáo.
Bài, ảnh: SÔNG TRĂNG
