Có những con đường không hiện lên trên bản đồ, nhưng được khắc sâu trong lịch sử bằng lòng quả cảm, ý chí sắt son và sự hy sinh của những người con đất Việt. Đường Hồ Chí Minh trên biển là một con đường như thế. Từ những con tàu mang dáng vẻ bình thường, những chuyến đi bí mật vượt trùng khơi giữa vòng vây quân thù, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Đoàn tàu không số đã viết nên bản anh hùng ca bất tử.
 |
| Phó Đô đốc, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân chủng Hải quân Nguyễn An Phong trao tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì cho Lữ đoàn 125. |
Con đường huyền thoại được viết bằng máu và lòng quả cảm
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giữa trùng khơi đầy hiểm nguy, một con đường đặc biệt đã hình thành, nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam, đưa vũ khí, hàng hóa và cán bộ chi viện cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Đó là Đường Hồ Chí Minh trên biển - một kỳ tích của trí tuệ, bản lĩnh và lòng yêu nước Việt Nam.
Ngày 23/10/1961, Đoàn 759 vận tải thủy, tiền thân của Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân ngày nay, được thành lập, mở ra hành trình lịch sử của những con tàu làm nhiệm vụ vận chuyển chiến lược bằng đường biển. Nhiệm vụ đặt ra vô cùng đặc biệt: tổ chức những chuyến tàu bí mật, vượt qua sóng gió, sự kiểm soát và truy lùng gắt gao của đối phương để đưa vũ khí, hàng hóa đến các chiến trường Nam Bộ.
Đầu năm 1964, Đoàn 759 được đổi thành Đoàn 125 mang mật danh “Đoàn tàu không số”, với những chiến sĩ quả cảm thực hiện nhiều chuyến hải trình chi viện trong suốt 14 năm (1961-1975). Với phương châm hoạt động “Bí mật, táo bạo, bất ngờ”, từ năm 1961-1975, Đoàn 125 Hải quân đã tổ chức hàng ngàn lượt chuyến tàu, vượt hàng triệu hải lý, vận chuyển hàng chục ngàn lượt cán bộ, chiến sĩ cùng hơn 100.000 tấn vũ khí, hàng hóa chi viện kịp thời cho chiến trường miền Nam.
Đằng sau những con số ấy là biết bao mồ hôi, trí tuệ, những tháng ngày đối mặt với hiểm nguy và cả những cuộc đời đã gửi lại biển xanh. Có những chuyến tàu hoàn thành sứ mệnh, cập bến an toàn, tiếp sức cho chiến trường. Cũng có những người lính mãi mãi không trở về, để lại giữa trùng khơi một phần máu thịt của mình, góp phần làm nên con đường vận tải chiến lược mang tên Bác. Đường Hồ Chí Minh trên biển vì thế không đơn thuần là tuyến vận tải quân sự. Đó còn là biểu tượng của ý chí thống nhất đất nước, của sức mạnh chiến tranh nhân dân.
Đại tá Phạm Minh Chiến - Chính ủy Lữ đoàn 125 nhấn mạnh: “Đường Hồ Chí Minh trên biển đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đặc biệt là đã để lại những bài học sâu sắc về ý chí độc lập, tự chủ, tinh thần sáng tạo, tổ chức lực lượng và phát huy sức mạnh toàn dân tộc”.
Vinh danh những người anh hùng, tiếp nối lời thề giữ biển
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đắc Thạnh - nguyên Thuyền trưởng tàu 41 thuộc Đoàn 125 Hải quân, vẫn nhớ lời động viên của lãnh đạo trước những chuyến tàu lên đường làm nhiệm vụ: “Tôi nhớ khi ở Đoàn 759 có lần tiễn đưa chúng tôi xuống tàu chở vũ khí về Nam, một số đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng có nói: Chỉ cần các đồng chí hoàn thành nhiệm vụ một chuyến đi thì có thể phong anh hùng rồi”.
 |
| Ảnh tàu không số trên đường vận chuyển vũ khí vào chiến trường miền Nam trong cuộc kháng chiến chống mỹ cứu nước. Ảnh: TL |
Lữ đoàn 125 vừa tổ chức kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống (23/10/1961-23/10/2026) và lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho 3 liệt sĩ Trần Nhợ, Nguyễn Tương và Nguyễn Ngọc Lương. Dịp này, đơn vị cũng đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì, ghi nhận những thành tích xuất sắc trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng lực lượng và củng cố quốc phòng.
Liệt sĩ Trần Nhợ (1918-1966), Thủy thủ trưởng tàu 41, hy sinh trong trận chiến đấu tại Đức Phổ, Quảng Ngãi. Khi tàu mắc cạn, bị địch bao vây và bộc phá lần đầu không nổ, đồng chí cùng Thuyền phó Dương Văn Lộc quay lại điểm hỏa, hủy tàu để giữ bí mật tuyến vận tải. Liệt sĩ Nguyễn Tương (1930-1968), Chính trị viên tàu C235, hy sinh tại Hòn Hèo, Khánh Hòa khi cùng đồng đội chiến đấu chống sự bao vây của tàu chiến, máy bay địch. Liệt sĩ Nguyễn Ngọc Lương (1936-1968), Chính trị viên tàu 165, hy sinh tại bến Vàm Lũng, Cà Mau, sau khi cùng thuyền trưởng quyết định hủy tàu, không để tàu và vũ khí rơi vào tay địch.
3 người lính, 3 cuộc đời đã khép lại giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, nhưng những cống hiến của các đồng chí vẫn còn nguyên giá trị. Danh hiệu cao quý được truy tặng không chỉ là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.
Đã 65 năm trôi qua kể từ ngày Đoàn 759 ra đời, từ những chuyến tàu vận tải bí mật trong chiến tranh đến nhiệm vụ vận tải quân sự, bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong thời bình, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 125 vẫn bền bỉ nối dài truyền thống của đơn vị anh hùng.
Theo Lữ đoàn 125, từ năm 2011-2026, đơn vị đã tổ chức 739 chuyến tàu, vận chuyển gần 335.000 tấn hàng hóa các loại; đưa, đón và phục vụ hơn 10.000 lượt người, hành trình trên 933.000 hải lý an toàn. Cùng với nhiệm vụ vận tải, cán bộ, chiến sĩ đơn vị còn tham gia các chuyến trực chốt, bảo vệ chủ quyền trên biển, bảo vệ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí và thực hiện nhiệm vụ vận tải hàng quân sự. Truyền thống được tiếp nối bằng hành động, bằng tinh thần sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ, bằng bản lĩnh của người lính trước những yêu cầu ngày càng cao trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
Với 65 năm - một chặng đường đủ dài để những chiến công trở thành lịch sử, nhưng chưa bao giờ đủ dài để làm phai nhạt những giá trị được hun đúc bằng máu xương. Những tấm gương chiến đấu kiên cường của tập thể các tàu 41, 42, 43, 54, 56, 69, 121, 154, 235, HQ505, HQ604 và những tên tuổi các liệt sĩ như Nguyên Phan Vinh, Hồ Đức Thắng, Hồ Đắc Thạnh, Nguyên Văn Đức, Nguyên Sơn, Vũ Huy Lễ, Vũ Phi Trừ, Nguyễn Văn Hiệu, Đặng Văn Thanh và các anh hùng vừa được truy tặng là Trần Nhợ, Nguyễn Tương, Nguyễn Ngọc Lương sẽ còn được nhắc nhớ như những biểu tượng của lòng quả cảm và đức hy sinh.
“Ngọn lửa của Đường Hồ Chí Minh trên biển - ngọn lửa của ý chí “Quyết chiến, quyết thắng” sẽ mãi mãi là ngọn hải đăng soi sáng hải trình của Lữ đoàn 125 hướng ra biển lớn. Thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay nguyện hứa trước các thế hệ cha anh sẽ tiếp nối trọn vẹn truyền thống anh hùng, viết tiếp những chiến công mới, bảo vệ vững chắc từng sải biển, từng tấc đảo thiêng liêng của Tổ quốc”- Đại tá Phạm Minh Chiến cho biết.
Phó Đô đốc Nguyễn An Phong - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân chủng Hải quân yêu cầu đơn vị tiếp tục nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ tổ chức chỉ huy, khả năng sẵn sàng chiến đấu; xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; tăng cường đoàn kết quân dân, phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển, đồng thời là điểm tựa vững chắc cho ngư dân vươn khơi, bám biển. Trong bối cảnh nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo đặt ra những yêu cầu ngày càng cao, người lính Hải quân phải không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, làm chủ phương tiện, trang bị, nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng xử trí các tình huống, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển.
Bài, ảnh: KHÁNH DUY
