Khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa hướng đến phát triển bền vững

Phát huy lợi thế nông sản và tài nguyên bản địa, sinh viên ĐH Trà Vinh phát triển nhiều ý tưởng khởi nghiệp gắn với đổi mới sáng tạo (ĐMST), bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Các dự án TREVA, SHALOVI và VINIPPA tham gia Cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp trong sinh viên ĐH Trà Vinh” lần thứ X, năm 2026 - TVU IDEATHON 2026, cho thấy nỗ lực của sinh viên trong tìm kiếm hướng đi mới cho nông nghiệp và kinh tế xanh.

Nhóm dự án SHALOVI giới thiệu sản phẩm với ban giám khảo.

TREVA - Kiến tạo giá trị xanh từ cây tre Việt

Dự án TREVA - Tre Việt kiến tạo kỷ nguyên xanh do nhóm sinh viên ĐH Trà Vinh thực hiện, với trưởng nhóm Ngô Vĩnh Khoa cùng các thành viên Trầm Văn Lộc, Nguyễn Minh Nghĩa, Mạch Nguyễn Tố Anh và Lê Thị Kim Yến thực hiện. Dự án hướng đến khai thác giá trị cây tre theo mô hình kinh tế tuần hoàn, kết hợp phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường và tạo sinh kế cho người dân vùng hạn, mặn.

Trong giai đoạn đầu, nhóm tập trung phát triển trà lá tre kết hợp hoa lài, trà nguyên bản và các sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường. Công nghệ sấy lạnh được định hướng ứng dụng nhằm giữ màu sắc, hương thơm tự nhiên của nguyên liệu. Hộp trà làm từ ống tre cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ góp phần tạo dấu ấn riêng, nâng cao giá trị sử dụng của nguồn tài nguyên bản địa.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu tận dụng lá, cành và phụ phẩm tre để sản xuất phân bón hữu cơ, hạn chế chất thải. TREVA dự kiến liên kết với hợp tác xã, nông hộ tại xã Nhị Long nhằm xây dựng vùng nguyên liệu, mở rộng sản xuất và tạo đầu ra ổn định cho người dân. Về lâu dài, dự án hướng đến ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và nghiên cứu tiềm năng phát triển tín chỉ carbon khi đáp ứng các tiêu chuẩn liên quan.

Với định hướng kết hợp sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số, TREVA sẽ góp phần phát huy giá trị cây tre Việt Nam, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và mở ra cơ hội khởi nghiệp bền vững.

SHALOVI - Đưa hành tím Trường Long Hòa lên kệ mỹ phẩm

Tận dụng lợi thế nông sản bản địa, ứng dụng khoa học vào chế biến sâu và hướng đến phát triển bền vững, dự án SHALOVI - Tinh hoa hành tím Việt của nhóm sinh viên ĐH Trà Vinh đề xuất phát triển dòng mỹ phẩm thiên nhiên từ hành tím phường Trường Long Hòa. Sản phẩm chủ lực là SHALOVI Scar Care - kem làm mờ sẹo, hướng đến nâng cao giá trị nông sản và tạo đầu ra ổn định cho nông dân.

Em Lê Thị Y Huỳnh - thành viên nhóm dự án cho biết, điểm nổi bật của SHALOVI là mô hình tận dụng trọn vẹn củ hành tím theo hướng kinh tế tuần hoàn. Theo đó, hành củ đẹp được dùng chế biến thực phẩm như hành tím ngâm chua; củ nhỏ được chế biến thành hành phi; những củ không đạt tiêu chuẩn thương phẩm nhưng còn bảo đảm chất lượng được định hướng làm nguyên liệu chiết xuất phục vụ sản xuất mỹ phẩm.

Nhóm dự án đã xây dựng quy trình chiết xuất, cô đặc ở nhiệt độ thấp nhằm khai thác các hợp chất như quercetin và flavonoid, đồng thời phát triển công thức kem làm mờ sẹo. Dự án dự kiến tiếp tục kiểm nghiệm, hoàn thiện hồ sơ công bố mỹ phẩm và sản xuất lô thử trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Dự án hướng đến người tiêu dùng có nhu cầu chăm sóc da, SHALOVI còn đặt mục tiêu liên kết, bao tiêu hành tím từ nông hộ Trường Long Hòa, góp phần hạn chế lãng phí nông sản và giảm phụ thuộc vào thị trường tiêu thụ hành tươi. Dự án định hướng khởi nghiệp cho sinh viên gắn với ĐMST, phát huy tài nguyên bản địa và phát triển kinh tế bền vững.

VINIPPA - Đánh thức tiềm năng mật hoa dừa nước

VINIPPA lựa chọn mật hoa dừa nước làm nguyên liệu chủ đạo, hướng đến xây dựng hệ sinh thái sản phẩm đặc sản và tạo thêm sinh kế cho người dân ven sông.

Sinh viên Lê Trường Huy - trưởng nhóm dự án cho biết, sản phẩm nổi bật được nhóm phát triển là sữa chua mật hoa dừa nước sấy thăng hoa, kết hợp nguyên liệu bản địa với công nghệ chế biến hiện đại để tạo ra sản phẩm ăn vặt giòn nhẹ, tiện lợi. Nhóm dự kiến phát triển thêm mật hoa dừa nước cô đặc, đường và kẹo từ nguồn nguyên liệu này.

Theo định hướng của dự án, mật hoa dừa nước tại Trà Vinh chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng, trong khi mật tươi dễ lên men, gây khó khăn cho bảo quản và vận chuyển. Để khắc phục, dự án đề xuất cô đặc mật bằng công nghệ chân không ở nhiệt độ thấp ngay trong ngày, sau đó sử dụng làm nguyên liệu chế biến nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng.

Đến nay, nhóm đã sản xuất sản phẩm mẫu tại phòng thí nghiệm Khoa Nông nghiệp - Thủy sản, ĐH Trà Vinh, đồng thời kết nối 20 hộ dân ven sông cung cấp nguyên liệu. Dự án cũng định hướng ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, giúp người tiêu dùng tìm hiểu thông tin vùng nguyên liệu và các hộ cung cấp mật.

Thời gian tới, VINIPPA đặt mục tiêu hoàn thiện kiểm nghiệm, bao bì và hồ sơ pháp lý trước khi đưa sản phẩm ra thị trường qua sàn thương mại điện tử, hội chợ OCOP và cửa hàng đặc sản. Nhóm kỳ vọng mở rộng thị trường đến Cần Thơ, TP Hồ Chí Minh, phát triển tour trải nghiệm lấy mật dừa nước và phấn đấu đạt doanh thu 3-5 tỷ đồng/năm (dự kiến vào năm thứ 3), góp phần cải thiện thu nhập cho người dân, khuyến khích bảo tồn rặng dừa nước và quảng bá đặc sản địa phương theo hướng bền vững.

Tại TVU IDEATHON 2026, các ý tưởng như TREVA, SHALOVI và VINIPPA cho thấy nỗ lực khai thác giá trị tài nguyên bản địa theo những hướng đi khác nhau. Việc gắn phát triển sản phẩm với vùng nguyên liệu, liên kết nông hộ và sử dụng tài nguyên hiệu quả mở ra cơ hội kinh doanh, hướng đến tạo thêm giá trị cho cộng đồng địa phương. Từ nền tảng cuộc thi, sự hỗ trợ liên tục của nhà trường cùng khả năng chủ động của các nhóm dự án sẽ là những yếu tố quan trọng để hiện thực hóa ý tưởng, đóng góp vào hệ sinh thái ĐMST và phát triển kinh tế xanh tại tỉnh và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Bài, ảnh: MỸ NHÂN