Đưa nghề truyền thống, nghệ thuật dân gian và nếp sống miệt vườn vào những hành trình trải nghiệm, các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) du lịch của tỉnh đang góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa địa phương.
Từ sự gắn kết với cộng đồng, những sản phẩm du lịch mang bản sắc quê nhà được hình thành, tạo thêm sinh kế và khuyến khích người dân trân trọng, tiếp nối di sản.
 |
| Đến Du lịch sinh thái giáo dục Hải Vân, du khách trồng cây, được tuyên truyền ý thức bảo vệ rừng. |
Tích hợp giáo dục net zero và di sản
Công ty TNHH Du lịch sinh thái giáo dục Hải Vân (ấp Tân Mỹ, xã Mỹ Chánh Hòa) được thành lập từ năm 2010. Doanh nghiệp tận dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có, nét văn hóa địa phương để tạo ra những sản phẩm du lịch sinh thái phục vụ khách du lịch.
Bà Đoàn Thị Mỹ Nhu - Giám đốc Công ty cho biết, công ty thiết kế, tổ chức chương trình tham quan, học tập, trải nghiệm, đồng thời quản lý, khai thác Nông trại Hải Vân khoảng 9ha, kết hợp khu Sân chim Vàm Hồ hơn 67ha. Sự kết hợp giữa tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa và cộng đồng địa phương tạo nền tảng để đơn vị phát triển các chương trình giáo dục net zero và di sản.
Sân chim Vàm Hồ với hệ sinh thái đa dạng gồm hơn 234 loài thực vật và 120 loài động vật, nổi bật với Tam trụ cụ Gừa được công nhận là Cây di sản Việt Nam. Tại đây, thiên nhiên trở thành học liệu trực quan, giúp du khách khám phá đa dạng sinh học. Học sinh đến đây còn được thực hành phân loại, nhặt rác, hạn chế nhựa dùng một lần và thực hiện sản phẩm tuyên truyền bảo vệ rừng, qua đó hình thành ý thức bảo vệ thiên nhiên và hành động hướng đến net zero.
Bà Đoàn Thị Mỹ Nhu cho biết, tại nông trại, du khách được tìm hiểu về 9 giống dừa kinh tế đặc trưng của xứ dừa, sản xuất nông nghiệp và giá trị nông sản; đồng thời trải nghiệm chợ quê Vàm Hồ để khám phá văn hóa, sản phẩm đặc trưng và đời sống nông thôn.
Qua chương trình “Theo dấu di sản và thiên nhiên xứ dừa”, kết hợp tham quan, trải nghiệm, học tập, trong đó hơn 60% thời lượng dành cho thực hành. Học sinh được tham quan di tích lịch sử địa phương, Sân chim Vàm Hồ, tham gia trò chơi team building, nói thơ Vân Tiên, trải nghiệm không gian nghề truyền thống: đan đát, bó chổi, kho cá nồi đất, viết thư pháp, làm bánh tráng Mỹ Lồng... Mỗi điểm đến trở thành một không gian học tập thực tiễn, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Du lịch thuận thiên, gắn kết cộng đồng
Giữa dòng Cổ Chiên hiền hòa, Cồn Chim (xã Hòa Minh) hiện lên như một cù lao xanh mát, bình yên. Tại đây, người dân chọn cách làm du lịch dựa vào tự nhiên, đưa những công việc, sản vật và nét văn hóa quen thuộc trong đời sống trở thành trải nghiệm dành cho du khách.
Mô hình du lịch cộng đồng gắn kết sâu sắc với hệ sinh thái tự nhiên và tri thức cộng đồng. Hướng đi này đã giúp Cồn Chim được Tổ chức Du lịch ASEAN trao Giải thưởng Du lịch cộng đồng năm 2025. Điểm đến này cũng góp mặt trong top 12 mô hình tiêu biểu của Giải thưởng ESD Okayama (Nhật Bản) về giáo dục vì sự phát triển bền vững, được lựa chọn từ 267 đề cử của 70 quốc gia và vùng lãnh thổ.
 |
| Cồn Chim với cách làm du lịch “thuận thiên”, đưa những nét văn hóa quen thuộc trong đời sống trở thành trải nghiệm dành cho du khách. |
Bà Nguyễn Thị Bích Vân - Giám đốc HTX Du lịch cộng đồng Cồn Chim cho biết, khi mới ra đời, mô hình du lịch cộng đồng Cồn Chim có 11 hộ tham gia. Đến nay phát triển trên 25 hộ. Tất cả người dân nơi đây đều có trách nhiệm bảo vệ môi trường, đặc biệt là sản xuất hoàn toàn sạch, không sử dụng phân thuốc hóa học để bảo vệ môi trường tự nhiên và sức khỏe cộng đồng.
Tinh thần “thuận thiên” được thể hiện từ phương thức sản xuất đến cách tổ chức dịch vụ. Người dân kết hợp nuôi tôm và trồng lúa theo mô hình “con tôm ôm cây lúa”, tận dụng điều kiện tự nhiên để tạo ra sản vật phục vụ đời sống và du lịch. Việc hạn chế rác thải nhựa, bảo vệ dòng sông và tránh hình thức đánh bắt gây tổn hại hệ sinh thái cũng trở thành trách nhiệm chung của những hộ tham gia.
Theo bà Nguyễn Thị Bích Vân, HTX đồng quản lý sông Cồn Chim, triển khai thêm một số mô hình du lịch mới để phục vụ du khách, như đưa khách bằng xuồng ba lá, để du khách trải nghiệm du lịch ven sông. Đẩy mạnh thực hiện bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đánh bắt thủy sản ở cồn theo thời gian quy định, không đánh bắt trong mùa sinh sản… HTX mong muốn sẽ trở thành điểm du lịch thú vị, đáng nhớ, mang đậm nét đặc sắc riêng khi du khách đến đây.
Theo TS Tạ Duy Linh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, quá trình xây dựng mô hình Cồn Chim có sự phối hợp giữa đội ngũ chuyên gia, chính quyền và cộng đồng dân cư. Sự hỗ trợ của chuyên gia đi vào từng công việc cụ thể, từ hướng dẫn kể chuyện về địa phương, đón tiếp khách đến vận hành dịch vụ lưu trú và giải quyết tình huống. Quá trình đồng hành này giúp bà con dần vượt qua sự bỡ ngỡ, làm quen với yêu cầu của nghề dịch vụ, đồng thời biết cách giới thiệu những giá trị văn hóa vốn gần gũi trong đời sống.
Ông Trần Bá Sanh - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh chia sẻ, Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định rõ định hướng lớn, như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thích ứng biến đổi khí hậu và khai thác hiệu quả tiềm năng lợi thế.
Đây chính là kim chỉ nam cho sự phát triển của ngành du lịch trong thời gian tới. Phát triển du lịch gắn với nông nghiệp, môi trường và kinh tế xanh. Khai thác hiệu quả mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng, gắn với sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương. Đồng thời chú trọng bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo, phát triển logistics phục vụ du lịch, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh.
Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
