Tỉnh đang triển khai thực hiện đồng bộ các nội dung: Khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc nguy cơ bệnh tật, nâng cao dinh dưỡng, bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ xâm hại..., nhằm bảo đảm mọi trẻ em đều được chăm sóc toàn diện ngay từ những năm tháng đầu đời. Những nỗ lực này không chỉ góp phần thực hiện quyền trẻ em mà còn tạo nền tảng để xây dựng một thế hệ tương lai khỏe mạnh, phát triển toàn diện.
 |
| Khám và tầm soát bệnh về mắt miễn phí cho trẻ em tại khu vực Bến Tre cũ. |
Đầu tư cho tương lai từ hôm nay
Trẻ em luôn được xác định là đối tượng ưu tiên trong các chính sách an sinh xã hội. Tại tỉnh, thời gian qua, công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em được triển khai, với nhiều giải pháp đồng bộ từ y tế, giáo dục đến bảo trợ xã hội.
Theo báo cáo thực hiện quyền trẻ em tại tỉnh, từ năm 2025 đến tháng 4/2026, hiện toàn tỉnh có hơn 614,8 ngàn trẻ em dưới 16 tuổi, chiếm 14,44% dân số; trong đó, có hơn 8,1 ngàn trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trên 30,1 ngàn trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. Đây là những con số cho thấy trách nhiệm rất lớn của các cấp, các ngành trong việc chăm lo cho thế hệ tương lai.
Không chỉ quan tâm đến trẻ em hoàn cảnh khó khăn, ngành y tế còn chú trọng nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho tất cả trẻ em ngay từ khi còn nhỏ. Hiện nay, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thực hiện chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sức khỏe cho trẻ em theo chỉ đạo của Bộ Y tế.
TS.BS Lê Kế Nghiệp- Phòng Nghiệp vụ y, Sở Y tế cho biết: Mục tiêu đặt ra đến tháng 6/2026, tại tỉnh, có ít nhất 50% dân số được khám sức khỏe định kỳ. Trong lộ trình đó, trẻ em được lựa chọn là một trong những nhóm ưu tiên.
Theo TS.BS Lê Kế Nghiệp, khám sức khỏe định kỳ không đơn thuần phát hiện bệnh mà quan trọng hơn là nhận diện sớm yếu tố nguy cơ để có biện pháp can thiệp kịp thời. Đây là hướng tiếp cận mang tính dự phòng, giúp giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị về sau.
“Khám sức khỏe định kỳ là để tầm soát nguy cơ. Khi phát hiện những dấu hiệu bất thường, trẻ sẽ được giới thiệu đến cơ sở y tế phù hợp để chẩn đoán và can thiệp sớm”, TS.BS Lê Kế Nghiệp nhấn mạnh.
Phát hiện sớm để can thiệp kịp thời
Theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, trẻ em dưới 6 tuổi sẽ được khám và đánh giá toàn diện nhiều nội dung quan trọng. Ngoài việc kiểm tra dấu hiệu sinh tồn, đánh giá dinh dưỡng, theo dõi quá trình phát triển thể chất, tinh thần và vận động, trẻ còn được kiểm tra tình trạng tiêm chủng và khám lâm sàng toàn thân các cơ quan như: mắt, tai, mũi, họng, tim mạch, hô hấp, cơ xương khớp và thần kinh.
 |
| Hoạt động vui chơi, giải trí góp phần giúp trẻ em phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần. |
Điểm mới đáng chú ý trong đợt khám lần này là việc đưa nội dung sàng lọc nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ vào chương trình khám cho trẻ từ 16-30 tháng tuổi.
Theo TS.BS Lê Kế Nghiệp, đây được xem là “giai đoạn vàng” để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong phát triển của trẻ. Nếu được phát hiện và can thiệp đúng thời điểm thì khả năng hòa nhập cộng đồng và phát triển bình thường của trẻ sẽ cao hơn rất nhiều.
Việc sàng lọc được thực hiện thông qua bộ câu hỏi M-CHAT-R/F (là bộ câu hỏi chuẩn quốc tế, gồm 20 câu sàng lọc nguy cơ tự kỷ cho trẻ từ 16-30 tháng tuổi), gồm những câu hỏi đơn giản liên quan đến khả năng giao tiếp, tương tác xã hội và hành vi của trẻ trong cuộc sống hàng ngày.
“Đây chỉ là công cụ sàng lọc nguy cơ chứ không phải chẩn đoán bệnh. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, ngành y tế sẽ tư vấn để gia đình đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa đánh giá sâu hơn”, TS.BS Nghiệp lưu ý.
Bên cạnh sàng lọc tự kỷ, nội dung khám còn được thiết kế phù hợp với từng nhóm tuổi. Trẻ sơ sinh được theo dõi phản xạ, bú mẹ và dị tật bẩm sinh. Trẻ từ 2- 12 tháng tuổi được đánh giá các mốc phát triển vận động, nhận thức và ngôn ngữ. Trẻ từ 24 tháng đến dưới 6 tuổi được khám toàn diện về thể chất, tinh thần và hành vi. Việc theo dõi sát quá trình phát triển của trẻ theo từng giai đoạn, giúp phát hiện sớm những bất thường. Từ đó, có hướng điều trị hoặc hỗ trợ phù hợp.
Chăm sóc toàn diện cho trẻ
Tại tỉnh, nhiều chương trình chăm sóc trẻ em tiếp tục được triển khai rộng khắp. Toàn tỉnh duy trì việc cấp thẻ BHYT cho 100% trẻ em dưới 6 tuổi, bảo đảm mọi trẻ đều được tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh khi cần thiết.
Ngành y tế cũng chú trọng công tác dinh dưỡng cho trẻ em. Hàng ngàn trẻ dưới 5 tuổi được tư vấn dinh dưỡng, theo dõi biểu đồ tăng trưởng và bổ sung vi chất dinh dưỡng. Chương trình uống vitamin A, bổ sung sắt cho trẻ em gái vị thành niên thuộc hộ nghèo, cận nghèo tiếp tục được thực hiện hiệu quả.
Đặc biệt, việc theo dõi sức khỏe trong 1 ngàn ngày đầu đời được xem là giải pháp quan trọng, nhằm nâng cao chất lượng dân số ngay từ gốc. Bên cạnh chăm sóc sức khỏe thể chất, hoạt động bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bạo lực, xâm hại và tai nạn thương tích cũng được đẩy mạnh.
Ngành chức năng đã tổ chức hàng chục lớp tập huấn, truyền thông kỹ năng phòng, chống xâm hại, bạo lực học đường, an toàn trên môi trường mạng và phòng, chống đuối nước cho học sinh, phụ huynh và cộng đồng. Nhiều mô hình thiết thực được triển khai như: dạy bơi miễn phí cho trẻ em, xây dựng điểm vui chơi an toàn, lắp đặt biển cảnh báo tại những khu vực có nguy cơ đuối nước cao.
Các trường học ngày càng quan tâm hơn đến việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho học sinh. Nhiều chương trình giáo dục kỹ năng phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại tình dục, ứng xử trên không gian mạng được tổ chức thường xuyên.
Một điểm sáng trong công tác chăm sóc trẻ em thời gian qua là sự tham gia tích cực của cả cộng đồng. Thông qua Quỹ Bảo trợ trẻ em và chương trình vận động xã hội hóa, hàng ngàn trẻ em hoàn cảnh khó khăn đã được hỗ trợ học bổng, xe đạp, dụng cụ học tập, nhà ở và nhu cầu thiết yếu khác.
Không chỉ chăm lo đời sống vật chất, tỉnh còn tạo điều kiện để trẻ em được tham gia bày tỏ ý kiến về những vấn đề liên quan đến mình thông qua diễn đàn trẻ em, các cuộc đối thoại và hoạt động lấy ý kiến trong trường học. Những tiếng nói của trẻ em đã góp phần giúp cơ quan chức năng hiểu rõ hơn nhu cầu, nguyện vọng của các em để có chính sách phù hợp hơn trong tương lai.
Chăm sóc trẻ em không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành y tế hay giáo dục mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi trẻ em được chăm sóc tốt hôm nay sẽ là nguồn nhân lực chất lượng cho ngày mai. Từ những buổi khám sức khỏe định kỳ ở trạm y tế, những liều vitamin A, những lớp học bơi phòng, chống đuối nước đến những suất học bổng nâng bước đến trường, tất cả đang góp phần vun đắp cho những mầm xanh tương lai được lớn lên khỏe mạnh, an toàn và hạnh phúc.
Bài, ảnh: THẠCH THẢO
