Trong tiếng reo hò của hàng ngàn người dân và du khách, 32 đôi bò lần lượt bước vào đường đua trên sân ruộng ngập nước tại chùa Rô (xã An Cư, tỉnh An Giang). Những cú tăng tốc, những vòng bứt phá làm bùn nước văng tung tóe tạo nên không khí sôi động của một lễ hội đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi.
 |
| Những giây bứt phá của những đôi bò. |
Nét đẹp đua bò chùa Rô
Hội đua bò truyền thống chùa Rô năm 2026 diễn ra ngày 13/9, quy tụ 32 đôi bò, thi đấu theo thể lệ, bảo đảm khách quan, công bằng, an toàn và đúng tinh thần của môn đua bò truyền thống. Từ sáng sớm, hàng ngàn người dân và du khách từ nhiều nơi đổ về sân đua, tiếng hò reo, cổ vũ vang lên mỗi khi một đôi bò tăng tốc. Trên sân, các nài bò tập trung cao độ, điều khiển từng đôi bò đua trong sự cổ vũ cuồng nhiệt của khán giả.
Với môn đua bò, sức khỏe của bò là yếu tố quan trọng. Người nuôi phải am hiểu đặc tính từng con, quá trình chăm sóc, rèn luyện lâu dài; còn người điều khiển phải có kinh nghiệm để phối hợp nhịp nhàng với đôi bò trong từng vòng đấu. Các đôi bò thi đấu theo hình thức đấu loại trực tiếp. Sau mỗi lượt, đôi thắng tiếp tục bước vào vòng sau. Vì vậy, người điều khiển không chỉ cần quyết đoán trong những thời điểm tăng tốc mà còn phải biết giữ sức cho bò, tính toán từng chặng đua.
Khi hiệu lệnh vang lên, những đôi bò từ chậm rãi chuyển sang lao nhanh trên mặt ruộng. Ở vòng đầu tiên, hay còn gọi là “vòng hô”, các đôi bò chạy thong thả để làm nóng. Đến “vòng thả”- vòng quyết định thắng thua- nài bò phát lệnh tăng tốc bằng những cú quật roi mây dứt khoát.
Đáng chú ý, mùa giải năm nay có sự trở lại của anh Lê Hồng Sớt (Út Mới), một tay nài từng giành nhiều thành tích tại các giải đua bò vùng Bảy Núi. Sau hơn 20 năm gắn bó với đường đua, anh từng nhiều lần đạt vị trí nhất, nhì, ba. “Những năm qua, tôi không tham gia do không có bò và người điều khiển phù hợp. Năm nay, khi có một đôi bò tốt, tôi quyết định trở lại đường đua”- anh Sớt chia sẻ.
Hội đua bò truyền thống chùa Rô đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer Nam Bộ. Đằng sau những màn bứt tốc nghẹt thở trên đường đua là sức mạnh, kỹ năng của những đôi bò và người điều khiển, là tinh thần cộng đồng, niềm tự hào về quê hương và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Sau những màn tranh tài hấp dẫn, đôi bò mang số 8 do tài xế Nguyễn Thanh Tùng điều khiển đoạt giải Nhất; đôi bò mang số 28 do tài xế Nguyễn Thành Tài đoạt giải Nhì. Bên cạnh thi đấu, BTC tổ chức “Cuộc thi ảnh đẹp”, tạo điều kiện để phóng viên, nhà báo và những người yêu thích nhiếp ảnh ghi lại những khoảnh khắc ấn tượng của lễ hội.
Ông Nguyễn Duy Phong- Chủ tịch UBND xã An Cư cho biết sự đồng hành của VTV Nam Bộ trong công tác truyền thông năm nay góp phần quảng bá lễ hội rộng hơn, thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước, qua đó góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc
Bên cạnh hội đua bò chùa Rô, tỉnh An Giang còn có hội đua bò Bảy Núi, đây là những lễ hội truyền thống gắn với đời sống tinh thần của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi, được tổ chức vào dịp Lễ Sene Dolta- lễ cúng ông bà, tổ tiên của đồng bào Khmer Nam Bộ. Hai lễ hội này từ lâu đã trở thành sự kiện văn hóa- thể thao trọng điểm, thu hút lượnglớn du khách trong và ngoài nước đến theo dõi.
Hội đua bò bắt nguồn từ hoạt động lao động sản xuất. Trước đây, vào mùa cày cấy, người dân Khmer đưa bò ra ruộng gia đình hoặc đến giúp nhà chùa cày bừa. Trong những giờ nghỉ, chủ bò cho những con bò khỏe chạy thi trên sân ruộng ngập nước để xem đôi nào chạy nhanh và bền sức. Nhận thấy đây là sân chơi vui tươi, gắn kết cộng đồng, các vị sư cả đã đứng ra tổ chức thành giải đấu chính thức hàng năm, gắn với Lễ Sene Dolta. Theo thời gian, đua bò trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của đồng bào Khmer.
Đối với đồng bào Khmer vùng Bảy Núi, hội đua bò mang ý nghĩa văn hóa và tâm linh sâu sắc. Theo quan niệm truyền thống, đôi bò giành chiến thắng được xem là mang đến điềm may mắn, gửi gắm hy vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no. Bởi vậy, những đôi bò đạt thành tích cao thường được người dân chăm sóc kỹ lưỡng để tiếp tục tham gia các cuộc đua trong những năm tiếp theo. Đằng sau mỗi cuộc tranh tài là quá trình chăm sóc, huấn luyện lâu dài và sự gắn bó của người dân với đàn bò cũng như nét văn hóa đặc trưng của vùng Bảy Núi.
Trải qua 12 lần tổ chức thành công, hội đua bò truyền thống chùa Rô tiếp tục khẳng định sức sống của một hoạt động văn hóa- thể thao đặc sắc.
Trong tiếng reo hò của khán giả, những đôi bò lao đi trên mặt ruộng ngập bùn. Rồi khi cuộc đua khép lại, mọi người lại cùng xuống đồng cấy mạ. Một ngày hội kết thúc, nhưng những giá trị văn hóa, tinh thần cộng đồng và ước vọng về một mùa màng no ấm vẫn tiếp tục được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Từ cuộc đua trên sân ruộng đến những luống mạ mới cấy, lễ hội như một vòng tròn khép kín giữa vui chơi và lao động, giữa truyền thống và đời sống. Ở đó, đồng bào Khmer vùng Bảy Núi gìn giữ tinh thần cộng đồng, lòng gắn bó với nhà chùa và ước vọng về mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no.
Bài, ảnh: KHÁNH DUY
