Theo sát diễn biến nguồn nước, chủ động ứng phó hạn, mặn

Hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027 có nguy cơ ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt của người dân. Việc cập nhật dự báo, cảnh báo sớm có ý nghĩa thiết thực, giúp địa phương và người dân chủ động bố trí sản xuất, tích trữ và sử dụng hiệu quả nguồn nước. Xung quanh diễn biến El Nino, nhận định nguy cơ hạn, mặn và những vấn đề cần lưu ý trong thời gian tới, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long có cuộc phỏng vấn ông Trương Hoàng Giang - Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh về nội dung này.

Ông Trương Hoàng Giang - Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh.

* Thưa Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn! Xin ông cho biết hiện tượng El Nino hiện có cường độ và diễn biến ra sao? Những dấu hiệu nào cần lưu ý khi nhận định nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại tỉnh trong mùa khô 2026-2027?

- Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Trương Hoàng Giang: Từ tháng 11/2026-1/2027, El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh với xác suất 96%. Từ tháng 2-4/2027, El Nino tiếp tục duy trì nhưng có xu hướng suy yếu về cường độ, nhiều khả năng El Nino sẽ có cường độ trung bình đến mạnh và còn duy trì đến nửa đầu mùa hè năm 2027 trước khi dần quay trở lại trạng thái trung tính.

Những dấu hiệu cần lưu ý khi nhận định nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại tỉnh trong mùa khô 2026-2027:

Diễn biến mưa và dòng chảy ở thượng nguồn: Mùa lũ năm nay tại các trạm thượng nguồn sông Cửu Long đến sớm hơn khoảng 1 tháng so với các năm trước đây; mùa mưa năm nay lượng mưa trên lưu vực cũng thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN) và kết thúc sớm so với trung bình khoảng nửa tháng, cho đến hiện tại mực nước tại các trạm chính trên thượng nguồn sông Mekong đang thấp hơn nhiều so với cùng kỳ các năm hạn, mặn điển hình, như tại trạm Kratie ở Campuchia:

* Qua số liệu quan trắc hiện nay, ông đánh giá thế nào về lượng mưa, dòng chảy và nguồn nước trên các sông chính của tỉnh?

- Tính từ đầu năm đến tháng 10/2026, tổng lượng mưa quan trắc được tại các trạm khí tượng trên địa bàn tỉnh thấp hơn so với TBNN cùng thời kỳ khoảng từ 117,5-234,8 mm. Khu vực tỉnh Vĩnh Long kết thúc mùa mưa năm 2026 vào tuần cuối tháng 10 (23-28/10), sớm hơn so với TBNN. Khu vực phía đông của tỉnh kết thúc mùa mưa sớm hơn khu vực phía tây.

Do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino kéo theo nền nhiệt tăng, nắng nóng trên khu vực tỉnh có khả năng kéo dài, tổng lượng mưa thiếu hụt đáng kể, vậy nên tình trạng thiếu hụt nguồn nước ngọt sẽ diễn ra nhanh hơn so với cùng kỳ các năm. Điều này kết hợp với hiện trạng thiếu hụt nguồn nước như đã nói ở trên sẽ dẫn đến khả năng hạn hán, xâm nhập mặn trong giai đoạn mùa khô 2026-2027 dự báo đến sớm hơn ngay từ cuối tháng 11/2026 và diễn biễn hết sức phức tạp trong khoảng thời gian từ tháng 1-5/2027.

Tổng lượng dòng chảy về đầu nguồn sông Cửu Long có xu thế giảm dần; trên Sông Tiền tại trạm Tân Châu thấp hơn TBNN 22%, trên Sông Hậu tại trạm Châu Đốc thấp hơn TBNN 45%, đây là chỉ dấu cụ thể về việc thiếu hụt nguồn nước tại Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và Vĩnh Long sẽ là tâm điểm của việc này.

* Mùa khô 2026-2027 có những điểm khác thường đáng chú ý nào, thưa ông?

- Việc xác định hiện trạng El Nino và thực trạng nguồn nước từ thượng nguồn về thiếu hụt như hiện nay như đã nói ở trên có thể khẳng định tình hình xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh mùa khô năm 2026-2027 sẽ diễn ra gay gắt, so với các năm 2016, 2020 sẽ không kém hơn. Chỉ có điều khác so với các năm trước là chế độ thủy lực trên các sông chính đã có sự thay đổi lớn, từ thời điểm đó đến nay tỉnh ta và các địa phương lân cận đã đầu tư xây dựng rất nhiều công trình thủy lợi có chức năng ngăn triều, ngăn mặn, điều này có thể tác động nhiều đến khả năng xâm nhập mặn trên các sông chính theo hướng sâu hơn vào đất liền.

* Thời gian nào và những khu vực nào trong tỉnh có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn của hạn, mặn?

- Thường các khu vực giáp biển, đặc biệt là địa bàn tỉnh Bến Tre cũ sẽ là tâm điểm của xâm nhập mặn bắt đầu từ nửa cuối tháng 11/2026, trên cơ sở này Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh sẽ tổ chức quan trắc mặn tại các vị trí quan trọng đảm bảo nắm được diễn biến độ mặn theo chiều dọc sông từ cửa biển vào đất liền, tại các vị trí có cống, đập, đảm bảo khống chế được ranh mặn để các ngành chức năng làm cơ sở điều hành công tác phòng chống hạn, mặn, số liệu quan trắc được sẽ thường xuyên cập nhật đến cơ quan chức năng và người dân trên nền tảng số đảm bảo thông suốt, kịp thời.

Các đợt xâm nhập mặn xuất hiện trong những ngày kỳ triều kém chuyển sang kỳ triều cường và kết hợp nguồn nước thượng nguồn bị thiếu hụt.

Diễn biến xâm nhập mặn mùa khô năm 2026-2027: Xâm nhập mặn sâu bắt đầu xuất hiện giữa tháng 11 và giảm thấp từ đợt 24-30/6, sang tháng 7 độ mặn giảm hẳn do nước lũ thượng nguồn đổ về.

* Từ những nhận định trên, ông có khuyến cáo điều gì cho người dân đối với việc bố trí thời vụ, lấy nước phục vụ sản xuất và tích trữ nước sinh hoạt?

- Hiện nay UBND tỉnh đã ban hành kịch bản ứng phó với các cấp độ xâm nhập mặn, công tác chuẩn bị đã được gấp rút chuẩn bị kỹ càng, chính quyền các địa phương và người dân nên tuân thủ chỉ đạo của UBND tỉnh. Riêng đối với hộ gia đình, cần chủ động kế hoạch sản xuất, có dụng cụ chứa nước đề phòng thời điểm cao điểm hạn, mặn, có thể tự chủ trong thời gian ngắn, chờ nồng độ mặn thay đổi theo thủy triều để đơn vị cấp nước lấy nước phục vụ.

* Xin cảm ơn Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh!

THẢO LY (thực hiện)