Tập trung giải pháp công trình ứng phó hạn, mặn

Đẩy nhanh tiến độ công trình, sửa chữa hệ thống thủy lợi, nâng cấp công trình cấp nước và nghiên cứu phương án đập tạm là những nhiệm vụ tỉnh tập trung chuẩn bị cho mùa khô 2026-2027. Cùng với đầu tư, tỉnh chú trọng tháo gỡ vướng mắc về bàn giao, quản lý và kinh phí vận hành để công trình sớm phát huy hiệu quả.

Tập trung công trình thủy lợi và cấp nước

Chuẩn bị ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh tập trung giải pháp công trình, gắn đầu tư mới với sửa chữa, nâng khả năng hoạt động của hệ thống hiện có.

Ông Lê Quang Răng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trong phương án ứng phó El Nino năm 2026-2027, nhóm dự án thủy lợi, đê điều, phòng chống thiên tai đầu tư mới, chuyển tiếp gồm 28 công trình, dự án, dự kiến hoàn thành trong năm 2026-2027, với kinh phí 10.355 tỷ đồng. Đây là nhóm chiếm phần lớn nguồn lực dự kiến, phục vụ hoàn thiện hạ tầng phòng, chống thiên tai và bảo đảm nguồn nước.

Đối với hệ thống hiện có, phương án xác định sửa chữa, nạo vét 145 công trình thủy lợi, kinh phí dự kiến 185 tỷ đồng. Riêng hạ tầng cấp nước, dự kiến nâng cấp, mở rộng 24 công trình, với 213 tỷ đồng. Các hạng mục được chuẩn bị cùng với dự án đầu tư mới nhằm đáp ứng yêu cầu cấp nước trong mùa khô. Sở cũng đề xuất nghiên cứu đắp 3 đập tạm, tổng kinh phí dự kiến khoảng 80 tỷ đồng.

Vị trí trên sông Ba Lai dự kiến gần cầu Ba Lai 1, thuộc xã Phú Túc, dài khoảng 80m. 2 vị trí còn lại gồm trục dẫn ngọt Cả Chát- kênh Phụ Nữ, đoạn tiếp giáp sông Vàm Đồn, thuộc xã Hương Mỹ, dài khoảng 45m; trục Đồng Khởi- Chín Thước, đoạn tiếp giáp sông Vàm Đồn, thuộc xã An Định, dài khoảng 25m.

Theo ông Lê Quang Răng, các vị trí này cần tiếp tục được khảo sát, đánh giá cụ thể trước khi đề xuất thực hiện trong trường hợp xâm nhập mặn diễn biến phức tạp, gay gắt. Đây là phương án đang ở bước đề xuất nghiên cứu, với kinh phí dự kiến. Đối với công trình cấp nước, ngoài nâng cấp, mở rộng, sở kiến nghị các đơn vị chuẩn bị sẵn sàng, thường xuyên bảo dưỡng hệ thống lọc nước RO đã được trang bị, duy trì khả năng cấp nước an toàn khi nguồn nước bị ảnh hưởng bởi hạn, mặn.

Ông Lưu Nhuận - Giám đốc Trung tâm Nước sạch nông thôn cho biết, đơn vị đang quản lý, vận hành 237 trạm cấp nước, phục vụ gần 500.000 hộ sử dụng nước sạch. Tập trung duy tu, sửa chữa công trình, tăng khả năng trữ nước và kết nối đường ống để hỗ trợ áp lực, lưu lượng giữa các trạm.

Theo kế hoạch, trung tâm sẽ duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa thường xuyên 56 trạm cấp nước; cải tạo, nạo vét ao sơ lắng, hồ chứa; khơi thông dòng chảy tại vị trí lấy nước để tăng lượng nước ngọt dự trữ. Đồng thời, chuẩn bị đưa vào khai thác dự án công trình trữ nước và hệ thống cấp nước sinh hoạt tại các vùng khan hiếm nước, vùng bị ảnh hưởng xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh, dự kiến cấp nước mới cho trên 10.000 hộ dân.

Kế hoạch còn có 19 danh mục công trình nâng cấp, mở rộng, kết nối tuyến ống, dự kiến thi công trong quý I-III/2027, phù hợp công suất thực tế của từng trạm; 29 danh mục công trình đầu tư nâng cấp, mở rộng trạm cấp nước, trong đó có 4 công trình chuyển tiếp từ năm 2026.

Việc khảo sát, chuẩn bị đầu tư tiếp tục ưu tiên nơi khó khăn, người dân chưa tiếp cận nước sạch. Trung tâm cũng lập phương án vận chuyển nước thô bằng xà lan để tiếp nước cho 5 nhà máy thuộc khu vực cấp nước III. Các trạm có hồ chứa chủ động kiểm tra độ mặn khi lấy nước, cân đối lượng dự trữ; tăng cường theo dõi chất lượng nguồn nước tại các trạm dọc sông Cổ Chiên, trạm cấp nước cồn Long Trị và các trạm thuộc khu vực cấp nước III.

Để công trình phát huy hiệu quả

Cùng với chuẩn bị công trình, việc bảo đảm nguồn lực quản lý, khai thác hệ thống thủy lợi đang được triển khai. Ông Lê Quang Răng cho biết, dự toán kinh phí đặt hàng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi năm 2026 là 210 tỷ đồng.

Trong đó, Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh được bố trí 121 tỷ đồng; Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bến Tre 89 tỷ đồng. Sở đã ký hợp đồng đặt hàng và tạm ứng 60% kinh phí cho mỗi đơn vị. Đối với đơn vị Trà Vinh, sở đang phối hợp nghiệm thu khối lượng, hoàn ứng kinh phí đã tạm ứng và thực hiện thủ tục ứng tiếp 30%, tương đương 36,3 tỷ đồng.

Trung tâm nước sạch có kế hoạch duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa 56 trạm cấp nước nhằm duy trì cấp nước ổn định cho người dân. Trong ảnh: Trạm cấp nước xã Trung Hiệp.

Để có cơ sở thanh toán, quyết toán, sở đã rà soát, thẩm định lại phương án giá cụ thể sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi năm 2026 và trình UBND tỉnh xem xét, quyết định. Việc hoàn thiện thủ tục này gắn với bảo đảm nguồn lực quản lý, khai thác, duy tu, bảo dưỡng công trình.

Về bàn giao tài sản, sở đã trình Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, quyết định bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi cống Vũng Liêm, tại xã Trung Ngãi và xã Quới An. Theo ông Lê Quang Răng, quá trình tiếp nhận cần đúng trình tự, thủ tục, rõ trách nhiệm từng cơ quan, hạn chế vướng mắc khi đưa công trình vào quản lý, khai thác.

Sở cũng phối hợp 2 công ty thủy lợi rà soát danh mục công trình, đề xuất điều chỉnh quy định phân cấp quản lý, phân định trách nhiệm quản lý nhà nước với trách nhiệm vận hành, khai thác. Những khó khăn đã được tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo.

Đồng chí Châu Văn Hòa - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, các sở, ngành, địa phương phải chủ động chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ trước diễn biến hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027. Yêu cầu đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi rà soát toàn bộ hệ thống cống, cửa cống, trang thiết bị; đẩy nhanh duy tu, sửa chữa, nạo vét; xây dựng phương án xử lý sự cố, bảo đảm vận hành an toàn. Ban Quản lý Dự án nông nghiệp tỉnh tập trung tiến độ thi công, sớm hoàn thành, bàn giao công trình phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương hoàn chỉnh kế hoạch phòng, chống thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn gắn với kịch bản ứng phó El Nino; phối hợp địa phương xây dựng phương án theo từng cấp độ, thực hiện phương châm “4 tại chỗ”. Đồng thời, chủ trì khảo sát, đánh giá, đề xuất giải pháp cụ thể cho từng khu vực, tổng hợp báo cáo trước ngày 15/11/2026.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Châu Văn Hòa yêu cầu thống nhất lịch vận hành công trình thủy lợi, chủ động tích trữ, bảo vệ nước ngọt. Đơn vị cấp nước chuẩn bị phương án phục vụ sinh hoạt, sản xuất và khu công nghiệp; ngành chức năng tăng cường quan trắc, cảnh báo, chuẩn bị lực lượng, phương tiện và kinh phí ứng phó theo từng cấp độ.

Bài, ảnh: THẢO LY