Với lợi thế về điều kiện sinh thái, vùng nguyên liệu nông sản phong phú và tiềm năng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, tỉnh đang từng bước khai thác dư địa tăng trưởng của khu vực I (nông, lâm nghiệp và thủy sản). Kết quả sản xuất 9 tháng năm 2026 cho thấy nhiều ngành hàng chủ lực duy trì đà phát triển tích cực, tạo nền tảng nâng giá trị gia tăng, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn 2026-2030.
 |
| Chế biến thủy sản tại Công ty CP Thủy sản Lộc Kim Chi (phường Thanh Đức), góp phần nâng giá trị gia tăng, phát triển sản phẩm phục vụ thị trường xuất khẩu. |
Nhiều ngành hàng chủ lực duy trì tăng trưởng
Mặc dù chịu tác động của thời tiết bất lợi, biến động thị trường và chi phí đầu vào, từ đầu năm đến nay, sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản vẫn ghi nhận những kết quả tích cực. Các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, rau màu, dừa, cây ăn trái và thủy sản tiếp tục phát huy thế mạnh, cung ứng nguyên liệu cho chế biến và phục vụ thị trường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm của tỉnh đạt hơn 346.500ha, sản lượng ước đạt 3,74 triệu tấn, tăng 5,12% so cùng kỳ. Trong đó, diện tích lúa đạt hơn 252.400ha, sản lượng thu hoạch ước đạt 1,28 triệu tấn. Dù sản lượng giảm 1,08% do tiến độ thu hoạch chậm, sản xuất lúa đang chuyển dần sang hướng chất lượng cao, giảm chi phí và phát thải.
Việc triển khai Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh bước đầu mang lại hiệu quả. Diện tích thực hiện mô hình và nhân rộng đạt 9.624ha, bằng 120% kế hoạch. Đánh giá sơ bộ vụ Đông Xuân cho thấy lợi nhuận bình quân tăng 14% so với canh tác ngoài mô hình, tương đương 5,1-6,5 triệu đồng/ha; mức giảm phát thải ước trên 20%.
Theo ông Đoàn Văn Tài - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã (HTX) Sản xuất dịch vụ nông nghiệp Tấn Đạt (xã Trung Ngãi), áp dụng mô hình sản xuất lúa sinh học, tuần hoàn, giảm phát thải giúp nông dân tiết kiệm khoảng 25-35% chi phí vật tư trực tiếp so với phương thức truyền thống. HTX tận dụng phụ phẩm nông nghiệp sản xuất phân hữu cơ, kết hợp quản lý nước và sâu bệnh theo hướng sinh học. Nhờ liên kết tiêu thụ, sản phẩm đạt chuẩn có giá bán cao hơn thị trường tự do từ 15-30%. Thời gian tới, HTX tiếp tục mở rộng vùng sản xuất, phát triển chế biến sâu nhằm nâng thu nhập cho thành viên.
Bên cạnh cây lúa, rau màu tiếp tục phát triển với diện tích hơn 94.000ha, sản lượng ước đạt 2,46 triệu tấn, tăng 8,67% so cùng kỳ. Cây lâu năm đạt khoảng 223.863ha, sản lượng 3,13 triệu tấn, tăng 3,56%. Trong đó, dừa đạt 1,28 triệu tấn, tăng 6%; cây ăn trái đạt 1,85 triệu tấn, tăng 1,91%. Toàn tỉnh hiện có trên 800 mã số vùng trồng với diện tích 28.799ha và 107 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu, góp phần nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường.
Lĩnh vực thủy sản đạt sản lượng 732.383 tấn, tăng 2,65%; trong đó nuôi trồng đạt 508.965 tấn, tăng 3,87%. Đáng chú ý, thủy sản mặn, lợ đạt 275.936 tấn, tăng 12,1%; riêng tôm nước lợ đạt 259.767 tấn, tăng 11,81%. Sản lượng cá tra đạt 142.108 tấn, tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong nuôi thủy sản nước ngọt.
Chăn nuôi tiếp tục phát triển theo hướng tập trung, an toàn sinh học với 3.828 trang trại, cơ sở chăn nuôi tập trung. Lâm nghiệp duy trì tỷ lệ che phủ rừng 2,3% diện tích tự nhiên, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.
Những kết quả trên cho thấy sản xuất nông nghiệp tiếp tục phát huy lợi thế từng vùng, từng ngành hàng. Tuy nhiên, tăng sản lượng chưa đồng nghĩa với tăng tương ứng giá trị gia tăng của khu vực I. Vì vậy, nâng cao hiệu quả kinh tế và chất lượng tăng trưởng là yêu cầu quan trọng trong thời gian tới.
Khai thác dư địa, nâng cao giá trị để tạo bứt phá
Tỉnh có lợi thế phát triển nông nghiệp nhờ sự đa dạng về điều kiện sinh thái, từ vùng nước ngọt đến nước lợ và ven biển. Đây là cơ sở để hình thành vùng sản xuất lúa gạo, dừa, cây ăn trái, tôm và cá tra với quy mô lớn, gắn với chế biến và xuất khẩu.
Tuy nhiên, để đóng góp tích cực hơn vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh từ tăng sản lượng sang nâng cao giá trị, hiệu quả và sức cạnh tranh.
 |
| Sản phẩm gạo của HTX Tấn Đạt (xã Trung Ngãi) được phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị trên thị trường. |
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, diện tích sản xuất hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao và các hình thức sản xuất tiên tiến đạt khoảng 85.606ha, chiếm 11,05% diện tích sản xuất nông nghiệp toàn tỉnh. Việc ứng dụng hệ thống tưới tự động, công nghệ quan trắc, thiết bị thông minh, máy bay không người lái và quy trình sản xuất tiên tiến từng bước giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý.
Đối với lúa gạo, trọng tâm là nhân rộng mô hình sản xuất chất lượng cao, phát thải thấp, gắn với liên kết tiêu thụ.
Với dừa và cây ăn trái, cần tập trung phát triển vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Trong lĩnh vực thủy sản, nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao có nhiều triển vọng nhưng phải gắn với kiểm soát con giống, dịch bệnh, môi trường và đầu ra sản phẩm.
Cùng với ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển kinh tế hợp tác và liên kết chuỗi giá trị là giải pháp quan trọng. Toàn tỉnh hiện có 473 HTX nông nghiệp với hơn 52.400 thành viên, trong đó 107 HTX thực hiện liên kết sản xuất, tiêu thụ. Nâng cao năng lực hoạt động của HTX sẽ góp phần khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và tăng khả năng tiếp cận thị trường.
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, giá một số mặt hàng chủ lực như dừa khô và thủy sản giảm so với đầu năm, trong khi chi phí vật tư duy trì ở mức cao. Liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ chưa thật sự chặt chẽ; hạ tầng thủy lợi và phòng, chống thiên tai còn hạn chế. Bên cạnh đó, nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở và thời tiết bất thường tiếp tục đặt ra yêu cầu chủ động bảo vệ sản xuất.
Ông Lâm Văn Tân - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trong 3 tháng cuối năm, ngành tập trung chăm sóc, thu hoạch cây trồng đến kỳ, chuẩn bị vụ Đông Xuân 2026-2027; ổn định chăn nuôi, phòng, chống dịch bệnh và nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản. Riêng thủy sản, phấn đấu đạt thêm khoảng 288.290 tấn, góp phần hoàn thành mục tiêu sản xuất năm 2026.
Về dài hạn, Đề án Cơ cấu lại ngành nông nghiệp tỉnh giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2045 là cơ sở để tiếp tục chuyển đổi mô hình phát triển, khai thác hiệu quả lợi thế từng vùng sinh thái, ưu tiên ngành hàng có giá trị gia tăng và tiềm năng thị trường.
Từ những kết quả đạt được, triển vọng tăng trưởng của khu vực I không chỉ nằm ở quy mô sản xuất mà ở khả năng tạo thêm giá trị từ các thế mạnh sẵn có. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức tốt hơn, công nghệ được ứng dụng rộng rãi và liên kết sản xuất, tiêu thụ được củng cố, nông nghiệp tỉnh sẽ có thêm điều kiện nâng cao hiệu quả kinh tế, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của tỉnh giai đoạn 2026-2030.
Bài, ảnh: THẢO LY
