Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan (HQ). Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi- Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đã có nhiều ý kiến góp ý nhằm hoàn thiện dự thảo luật.
 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi- Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh phát biểu tại hội trường. Ảnh: KIM NGÂN |
Về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiệp vụ hải quan (Điều 16, Điều 17 và Điều 17a)
Đại biểu đánh giá việc bổ sung quản lý tuân thủ song hành với quản lý rủi ro là bước tiến quan trọng, chuyển từ quản lý theo từng giao dịch sang quản lý theo mức độ tuân thủ của doanh nghiệp (DN), phù hợp với thông lệ quốc tế và tinh thần tạo thuận lợi thương mại.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ hơn nguyên tắc, tiêu chí phân loại mức độ tuân thủ và cơ chế minh bạch để DN biết mình đang ở mức nào, được hưởng những ưu tiên gì; tránh tình trạng việc đánh giá tuân thủ trở thành rào cản mới hoặc thiếu thống nhất giữa các đơn vị HQ.
Đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tự động hóa quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm quyền được giải trình và khiếu nại của DN đối với quyết định phân luồng, kiểm tra dựa trên hệ thống tự động; đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu DN và dữ liệu cá nhân, để việc tự động hóa vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người khai HQ.
Về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử (Điều 16a)
Theo đại biểu, việc bổ sung Điều 16a để quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử là rất cần thiết trong bối cảnh loại hình này phát triển nhanh, khối lượng giao dịch lớn, giá trị mỗi đơn hàng nhỏ nhưng tần suất cao.
Tuy nhiên, Điều 16a hiện quy định còn khá khái quát và giao toàn bộ nội dung chi tiết cho Chính phủ. Vì vậy, đại biểu đề nghị luật hóa rõ hơn một số nguyên tắc nền tảng như: trách nhiệm và phạm vi cung cấp thông tin của chủ quản nền tảng thương mại điện tử và các bên liên quan; cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan HQ với các nền tảng.
Đặc biệt, đối với quy định tại khoản 3, Điều 16a yêu cầu tổ chức, cá nhân mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ tính khả thi và mức độ tác động đối với người tiêu dùng cá nhân; bảo đảm quy định thuận tiện, không tạo gánh nặng thủ tục quá mức, đồng thời đồng bộ với pháp luật về định danh và xác thực điện tử, cũng như pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Về chế định kiểm định hải quan (Điều 16b)
Đại biểu cho rằng chế định kiểm định HQ sẽ giúp cơ quan HQ có cơ sở kỹ thuật để phân loại hàng hóa và áp dụng chính sách quản lý. Điểm tiến bộ của dự thảo là cho phép người khai HQ lựa chọn đơn vị, tổ chức có năng lực để đánh giá lại tiêu chí kỹ thuật.
Để bảo đảm tính khách quan và quyền lợi của DN, đại biểu đề nghị quy định rõ hơn về thời hạn thực hiện kiểm định, đánh giá lại, đánh giá bổ sung; tiêu chí công nhận “đơn vị, tổ chức có năng lực”; đồng thời quy định cơ chế xử lý khi kết quả đánh giá lại của DN khác với kết quả của cơ quan HQ, nhằm tránh kéo dài thời gian thông quan và phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi cho DN.
Về kiểm tra sau thông quan (Điều 77 và Điều 79)
Đối với quy định phạm vi kiểm tra sau thông quan tối đa 5 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai đến ngày ban hành quyết định và thời hạn kiểm tra tối đa 20 ngày, được gia hạn 1 lần không quá 20 ngày, đại biểu đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa thời hiệu này với thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính và thời hạn theo pháp luật về quản lý thuế, nhằm bảo đảm tính thống nhất, không kéo dài tình trạng chưa xác định rõ nghĩa vụ pháp lý của DN.
Đại biểu đề nghị gắn hoạt động kiểm tra sau thông quan với nguyên tắc quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ để giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết.
Về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và kiểm soát hàng quá cảnh (Điều 73 và Điều 74)
Đại biểu thống nhất với quy định mở rộng phạm vi kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục HQ đối với hàng hóa quá cảnh liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời sửa đổi tương ứng Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đại biểu, đây là quy định cần thiết nhằm ngăn chặn việc lợi dụng hàng quá cảnh để vận chuyển hàng giả mạo về sở hữu trí tuệ.
Đại biểu đề nghị quy định rõ trình tự, thời hạn xử lý và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan để vừa bảo vệ hiệu quả quyền sở hữu trí tuệ, vừa không làm chậm trễ, ách tắc dòng chảy hàng hóa quá cảnh hợp pháp, qua đó góp phần bảo đảm uy tín của Việt Nam với vai trò là trung tâm trung chuyển và logistics của khu vực.
Các ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi nhằm góp phần hoàn thiện dự thảo luật theo hướng đồng bộ, khả thi, nâng cao hiệu quả quản lý HQ, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và DN.
KIM NGÂN
