Sáng 24/2, tại Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tới thăm, làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các nhà khoa học, chuyên gia tiêu biểu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.
 |
| Thủ tướng Phạm Minh Chính, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng thăm, làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các nhà khoa học, chuyên gia tiêu biểu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Cùng dự có Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương và thành phố Hà Nội.
Tại cuộc làm việc, các đại biểu đã tập trung báo cáo, thảo luận về các kết quả đạt được của Viện và các đơn vị thành viên trong thời gian qua trên các lĩnh vực; các nhiệm vụ, giải pháp triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về lĩnh vực khoa học và công nghệ; tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc làm việc, qua 73 năm xây dựng và phát triển, trải qua nhiều thăng trầm và đột phá, Viện Hàn lâm KHXH đã góp phần quan trọng viết nên những trang sử vẻ vang của nền khoa học nước nhà. Từ những ngày đầu thành lập trong kháng chiến, đến nay trở thành cơ quan nghiên cứu hàng đầu về khoa học xã hội và nhân văn của cả nước, Viện luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, trí tuệ sâu sắc và có đóng góp quan trọng với đất nước.
 |
| Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan không gian trưng bày về Hán Nôm tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
 |
| Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan không gian trưng bày về Hán Nôm tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Viện đã tham gia xây dựng cơ sở lý luận cho công cuộc Đổi mới từ năm 1986; cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện Hiến pháp và nhiều bộ luật quan trọng; xây dựng luận cứ cho mô hình kinh tế mới; nghiên cứu khẳng định chủ quyền quốc gia qua các công trình lịch sử và khảo cổ...
Viện đã có 48 nhà khoa học có công trình, cụm công trình được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước; nhiều nhà khoa học của Viện thật sự là những cây "đại thụ" trong giới khoa học nước nhà, được công nhận là viện sĩ Viện Hàn lâm các nước, được đặt tên đường, tên trường như Giáo sư Viện sĩ Trần Huy Liệu, Giáo sư Đặng Thai Mai, Giáo sư Đào Duy Anh, Giáo sư Viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn, Giáo sư Trần Văn Giàu, Giáo sư Viện sĩ Phạm Huy Thông…
 |
| Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan không gian trưng bày kết quả nghiên cứu về khoa học - xã hội tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
 |
| Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Với những thành tựu và cống hiến đó, Viện Hàn lâm và nhiều đơn vị, tập thể, cá nhân thuộc Viện đã được tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý như: Huân chương Độc lập, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Sao vàng; một số đơn vị được phong tặng danh hiệu Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới.
Đi trước mở đường trong mỗi giai đoạn cách mạng
Phát biểu tại cuộc làm việc, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi lời chúc mừng năm mới tốt đẹp nhất, đồng thời trân trọng cảm ơn, ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nhà khoa học Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong suốt hơn 7 thập kỷ qua. Trân trọng cảm ơn các giáo sư, nhà khoa học đã có những phát biểu rất tâm huyết, trí tuệ, sâu sắc, sát thực tiễn, Thủ tướng khẳng định sẽ tiếp thu các ý kiến quý báu với tinh thần cầu thị cao nhất, suy nghĩ thấu đáo nhất và hành động quyết liệt nhất.
Dành nhiều thời gian phân tích về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của khoa học xã hội, Thủ tướng khẳng định, khoa học xã hội không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật quan trọng, mà còn là nền tảng tư duy, là kim chỉ nam cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển mọi mặt của đất nước.
 |
| Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan trưng bày kết quả nghiên cứu về khoa học-xã hội của các giáo sư công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Trên thế giới, nhiều nhà khoa học lớn đều nhận định rằng khoa học kỹ thuật chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với sự hiểu biết về khoa học xã hội. Thủ tướng nhắc tới câu nói của Albert Einstein: "Không phải mọi thứ có thể đếm được đều quan trọng và không phải mọi thứ quan trọng đều có thể đếm được", nhắc nhở chúng ta về những giá trị vô hình nhưng cốt lõi chỉ có khoa học xã hội mới giải đáp được.
Thủ tướng nêu rõ, qua lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam ta đã hun đúc kho tàng hệ giá trị văn hóa, tư tưởng, tinh thần quý báu. Đó chính là nền tảng, nguồn học liệu quý mà ngành khoa học xã hội và nhân văn có sứ mệnh nghiên cứu, gìn giữ, phát triển và lan tỏa trong thời đại mới.
Người đứng đầu Chính phủ khẳng định, từ trước đến nay, Đảng, Nhà nước ta luôn coi trọng, xác định khoa học xã hội và nhân văn có mối quan hệ gắn bó hữu cơ, là một thực thể không thể tách rời; là trụ cột quan trọng của nền khoa học nước nhà, giữ vai trò đặc biệt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã khẳng định: "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi"; và Người căn dặn về sứ mệnh của trí thức, người làm khoa học: "Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy". Giáo sư Trần Văn Giàu từng nói: "Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên qua toàn bộ lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến hiện đại, ở đây bản chất Việt Nam biểu lộ rõ ràng, đầy đủ, tập trung nhất hơn bất cứ chỗ nào khác. Yêu nước thành một triết lý xã hội và nhân sinh của người Việt Nam". Theo Thủ tướng, đây cũng là nền tảng cốt lõi mà khoa học xã hội cần nghiên cứu để chuyển hóa thành sức mạnh trong kỷ nguyên mới.
 |
| Thủ tướng khẳng định, khoa học xã hội không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật quan trọng, mà còn là nền tảng tư duy, là kim chỉ nam cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển mọi mặt của đất nước - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Thủ tướng đánh giá, trong mỗi giai đoạn cách mạng, khoa học xã hội và nhân văn đều thể hiện vai trò đi trước mở đường, cung cấp nền tảng lý luận cho Đảng và Nhà nước trong hoạch định đường lối, chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nổi bật là, trong giai đoạn giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, khoa học xã hội và nhân văn đã góp phần phát triển, làm sâu sắc và bồi dưỡng nền tảng lý luận về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng của Đảng ta; nâng cao tinh thần yêu nước, ý chí độc lập, tự cường của nhân dân ta; phê phán những quan điểm, tư tưởng phản động sai lầm bằng lý luận sắc bén và minh chứng bằng thực tiễn thuyết phục; đẩy mạnh phát triển giao lưu văn hóa, khoa học với bạn bè quốc tế.
Trong thời kỳ Đổi mới, khoa học xã hội và nhân văn góp phần quan trọng hình thành cơ sở lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; cung cấp luận cứ khoa học cho soạn thảo Cương lĩnh 1991 và 2011; xây dựng Chiến lược phát triển KTXH các giai đoạn.
Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đảng xác định, phát triển khoa học, công nghệ là "đột phá quan trọng hàng đầu"; không hy sinh tiến bộ, công bằng xã hội, an sinh xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần.
 |
| Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam là trung tâm nghiên cứu chiến lược hàng đầu của Đảng và Nhà nước về khoa học xã hội - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Thủ tướng khẳng định, khoa học xã hội và nhân văn có vai trò quan trọng trong việc bồi đắp nền tảng tư tưởng, định hướng hệ giá trị, phát triển văn hóa và tri thức xã hội, tạo sức mạnh và phát huy khối đại đoàn kết dân tộc, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế. Đội ngũ những nhà khoa học xã hội chính là lực lượng quan trọng, góp phần cung cấp "phần hồn" cho sự phát triển, phát huy bản sắc, củng cố sức mạnh nội sinh và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.
Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam là trung tâm nghiên cứu chiến lược hàng đầu của Đảng và Nhà nước về khoa học xã hội, lực lượng nòng cốt nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển đất nước, đồng thời góp phần quan trọng gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa, con người và trí tuệ Việt Nam.
Viện chính là "cơ quan tham mưu chiến lược" của Đảng, Nhà nước về khoa học xã hội và nhân văn, xây dựng con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa - nơi kết tinh trí tuệ của nhiều thế hệ nhà khoa học, trung tâm luận giải những vấn đề lớn của đất nước, khơi mở tư duy, phương pháp luận, cách tiếp cận để giải quyết vấn đề thực tiễn.
 |
| Thủ tướng phân tích yêu cầu về phát triển khoa học xã hội trong kỷ nguyên mới - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Nhắc lại truyền thống hơn 70 năm của Viện cùng đội ngũ tri thức, các nhà khoa học, Thủ tướng nêu rõ, thời gian qua, kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang, Viện đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao, nổi bật là các báo cáo phân tích, dự báo KTXH có chất lượng phục vụ Phiên họp Chính phủ thường kỳ; nhiều nghiên cứu chuyên đề có giá trị tham khảo cao về đổi mới mô hình tăng trưởng; hoàn thiện thể chế phát triển; tinh gọn tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp; phát triển văn hóa, con người Việt Nam…; tích cực triển khai xây dựng Đề án tăng cường năng lực, xây dựng Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam thành trung tâm nghiên cứu trọng điểm, ngang tầm các nước tiên tiến trên thế giới; đẩy mạnh hợp tác quốc tế với nhiều tổ chức nghiên cứu và học thuật uy tín trong khu vực, thế giới.
Bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận, những kết quả rất cơ bản, cho rằng vẫn còn những trăn trở, còn nhiều việc phải làm, Thủ tướng cho rằng Viện cần tiếp tục phát huy, tăng cường đoàn kết, thống nhất trên cơ sở quy định pháp luật của Đảng, Nhà nước; lưu ý tập trung nghiên cứu cơ bản nhiều hơn, sâu hơn, rộng hơn với tầm nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn; đấu tranh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; hợp tác với các địa phương, các doanh nghiệp; chú trọng bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; bồi dưỡng, đào tạo nhân tài, "ươm trồng" lớp khoa học trẻ kế cận...
Viện cần phát triển đột phá, khẳng định vai trò "cơ quan tham mưu chiến lược"
Phân tích yêu cầu về phát triển khoa học xã hội trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng cho biết, Báo cáo Chính trị Đại hội XIV của Đảng xác định: "Phát triển đồng bộ, liên ngành, có trọng tâm, trọng điểm khoa học xã hội và nhân văn… đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới".
Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế nhấn mạnh chuyển tư duy "từ tham gia sang xây dựng, định hình" luật chơi quốc tế. Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị về xây dựng và thi hành pháp luật yêu cầu "coi trọng, chủ động nghiên cứu chiến lược, chính sách từ sớm, từ thực tiễn, từ kinh nghiệm của thế giới". Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về kinh tế tư nhân yêu cầu phải "xóa bỏ triệt để nhận thức, tư tưởng, quan niệm, thái độ định kiến"…
Trên cơ sở đó, Thủ tướng cho rằng, chúng ta phải có lời giải thỏa đáng cho những câu hỏi lớn: Bằng cách nào thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình? Làm thế nào phát triển lực lượng sản xuất hiện đại đồng thời với hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp? Mô hình quản trị quốc gia nào phù hợp với kỷ nguyên số? Làm sao xây dựng được hệ giá trị quốc gia vừa giữ gìn bản sắc, vừa tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại? Làm thế nào để tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển con người và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, môi trường sáng xanh sạch đẹp? Làm thế nào vừa hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả, vừa giữ được độc lập, tự chủ?
Thủ tướng nhấn mạnh, thời gian tới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cần phát triển đột phá, khẳng định vai trò "cơ quan tham mưu chiến lược" của Đảng, Nhà nước về khoa học xã hội và nhân văn với phương châm 24 chữ: "Lý luận phát triển - Bản sắc giữ gìn - Truyền thống phát huy - Tinh hoa hấp thụ - Phản biện sắc sảo - Kiến tạo tương lai".
 |
| Các đại biểu dự cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu, thứ nhất, tập trung cao độ triển khai quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị với quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả, phân công "6 rõ" và bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Thứ hai, nâng cao chất lượng nghiên cứu cơ bản gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới. Chủ động, tích cực tham gia nghiên cứu tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng và phát triển đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Tiên phong trong nghiên cứu, luận giải, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới của Đảng; về con đường và mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện Việt Nam, về xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; chủ động đấu tranh phản bác các luận điểm sai trái, xuyên tạc, thù địch.
Thứ ba, nâng cao chất lượng, hiệu quả tư vấn chính sách, đóng góp thiết thực cho lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của Đảng, Nhà nước, Chính phủ trên tinh thần "Tư vấn kịp thời - Phân tích sâu sắc - Dự báo chính xác - Kiến nghị khả thi và thiết thực".
Thứ tư, đẩy mạnh đào tạo nhân lực trình độ cao về khoa học xã hội, đáp ứng nhu cầu đất nước trong tình hình mới; quá trình đào tạo cũng là quá trình tạo động lực, truyền cảm hứng cho người học.
Thứ năm, tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế; thúc đẩy hiệu quả hợp tác 3 nhà: Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp; với tinh thần hội tụ trí tuệ, lan tỏa lợi ích; đoàn kết để có sức mạnh, hợp tác để có lợi ích và đối thoại để tăng cường lòng tin.
Thứ sáu, tiên phong, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động nghiên cứu và quản lý, trong chuyển đổi xanh; góp phần thay đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế.
Thứ bảy, hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật gắn với đổi mới mô hình quản trị. Khẩn trương quy hoạch hoàn thiện các tòa nhà, trụ sở làm việc, đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ nghiên cứu chuyên sâu.
Thứ tám, phát triển đội ngũ cán bộ khoa học ngang tầm nhiệm vụ, xây dựng tập thể trong sạch, vững mạnh toàn diện. Tiếp tục sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy bảo đảm "Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả" phù hợp với tình hình mới. Tập trung xây dựng trình cấp có thẩm quyền và triển khai các đề án về tăng cường năng lực, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, viên chức của Viện.
 |
| Thủ tướng tặng quà Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Thủ tướng mong Viện phát huy truyền thống, tự hào, tự tin, tự lực, tự cường, đi lên từ bàn tay, khối óc, phát triển đột phá, mạnh mẽ bằng sức mạnh nội sinh; tập trung nghiên cứu tư duy, phương pháp luận, cách tiếp cận, con đường và mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa; nghiên cứu, phân tích sâu sắc hơn về nội hàm của "kỷ nguyên mới", "kỷ nguyên vươn mình của đất nước" mà Tổng Bí thư Tô Lâm đưa ra; nghiên cứu các vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại trong tổng thể; giải pháp kết hợp, phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại; tiên phong trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi cơ cấu; luôn đặt con người là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực, nguồn lực phát triển, phát huy tối đa nguồn lực con người…
Để tạo điều kiện cho Viện phát triển, Chính phủ, các bộ ngành sẽ rà soát cơ chế, chính sách, trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao hơn nữa về hoạt động, khai thác nguồn lực và phát triển đội ngũ nhân lực. Về các kiến nghị, Chính phủ, các bộ, ngành sẽ giải quyết ngay theo thẩm quyền và đề xuất cấp có thẩm quyền nếu vượt thẩm quyền.
 |
| Thủ tướng và các đại biểu dự cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Thủ tướng giao Bộ Nội vụ phối hợp với Viện về cơ chế thu hút, tuyển dụng, đãi ngộ nhân lực chất lượng cao. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển khoa học xã hội và nhân văn theo hướng tự chủ, gắn với trách nhiệm giải trình; cơ chế đặt hàng, khoán theo sản phẩm, cơ chế hợp tác công tư... Bộ Tài chính bố trí nguồn lực tương xứng, tạo điều kiện để Viện đầu tư vào nghiên cứu chất lượng cao, cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Thanh tra Chính phủ nghiên cứu, hỗ trợ Viện tháo gỡ các tồn đọng kéo dài nhiều năm vượt quá khả năng tự khắc phục.
Thủ tướng tin tưởng, qua hơn 70 năm với nhiều thăng trầm và đột phá, với sứ mệnh "tham mưu chiến lược" cho Đảng, Nhà nước, với truyền thống đoàn kết, sức sáng tạo vô hạn và bản lĩnh học thuật ưu tú, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam sẽ tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới, xứng đáng là niềm tự hào của nền khoa học nước nhà.
Theo baochinhphu.vn
