CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC

Giảm áp lực giấy tờ, tăng tốc độ giải ngân

Ngày 29/12/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 347/2025/NĐ-CP quy định về thủ tục hành chính (TTHC) thuộc lĩnh vực Kho bạc Nhà nước (KBNN). Nghị định số 347 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và thay thế toàn bộ Nghị định số 11/2020/NĐ-CP, ngày 20/11/2020 của Chính phủ quy định về TTHC thuộc lĩnh vực KBNN.

Qua nghiên cứu những thay đổi đột phá của Nghị định số 347, tác giả đề xuất một số giải pháp chính cần ưu tiên để thực hiện có hiệu quả việc thanh toán các khoản chi thường xuyên của ngân sách nhà nước (NSNN) từ năm ngân sách 2026.

Bước tiến mới trong cải cách thủ tục hành chính

So với Nghị định số 11, Nghị định số 347 có những điểm thay đổi gồm:

i) Đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc đồng bộ hóa pháp luật với Luật NSNN năm 2025; tổ chức, cá nhân, đơn vị sử dụng ngân sách (đơn vị giao dịch) không phải cung cấp các thành phần hồ sơ trong trường hợp thành phần hồ sơ đó đã được số hóa có giá trị pháp lý theo quy định của pháp luật, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và xây dựng mô hình “Kho bạc số”.

ii) Bãi bỏ các quy trình không còn phù hợp, như kiểm soát cam kết chi, đồng thời chuyển giao các thủ tục thanh toán vốn đầu tư công sang Nghị định số 254/2025/NĐ-CP ngày 26/9/2025 của Chính phủ về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

iii) Nghị định số 347 chính thức bãi bỏ quy định hoàn trả ngân sách bằng tiền mặt trực tiếp tại trụ sở KBNN (trừ các trường hợp đặc biệt theo luật định). Theo đó, hoàn trả bằng tiền mặt tại ngân hàng nơi KBNN thực hiện hoàn trả mở tài khoản hoặc ngân hàng nơi đại diện tổ chức/cá nhân được hoàn trả hoặc người được ủy quyền nhận tiền hoàn trả thuận tiện giao dịch.

iiii) Nghị định cũng đi đầu trong việc thực hiện Quyết định số 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (Đề án 06), và quy định của Luật Căn cước năm 2023 cho phép sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 thay thế cho CCCD. Theo đó, tổ chức, cá nhân, đơn vị giao dịch không phải cung cấp lại các giấy tờ đã được số hóa hoặc đã có trong hệ thống dữ liệu quốc gia.

Điểm mới về thanh toán chi thường xuyên ngân sách

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình, TTHC, tạo điều kiện để các chủ thể thuận lợi hơn trong tiếp cận thông tin và thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu. Nghị định số 347 giảm từ 11 TTHC còn 7 TTHC. Trong đó, thủ tục thứ 3 được điều chỉnh bởi nhiều nội dung gồm: thanh toán các khoản chi thường xuyên; chi chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình mục tiêu từ nguồn sự nghiệp; chi dự trữ quốc gia từ nguồn chi thường xuyên; các khoản viện trợ không hoàn lại bằng tiền do phía Việt Nam thực hiện bố trí từ nguồn chi thường xuyên và các khoản chi khác từ nguồn chi thường xuyên.

Thứ hai, rút ngắn thời hạn xử lý hồ sơ tại KBNN, thời hạn giải quyết đối với các khoản thanh toán trong vòng 1 ngày làm việc kể từ ngày KBNN nhận đủ hồ sơ và các thông tin giải ngân theo quy định. Quy định này được giảm 1 ngày làm việc so với quy định trước đây, đáp ứng yêu cầu tăng tốc độ xử lý TTHC cho cơ quan kiểm soát thanh toán; dòng vốn ngân sách có điều kiện lưu chuyển nhanh hơn, các chương trình, nhiệm vụ chi ngân sách được triển khai đúng tiến độ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.

Thứ ba, đơn giản hóa hồ sơ thanh toán, các khoản chi thường xuyên được cắt giảm mạnh về hồ sơ, mẫu tờ khai (mẫu biểu). Hồ sơ thanh toán theo hướng tích hợp, cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện, tiết kiệm đáng kể thời gian chuẩn bị, giảm giấy tờ cho đơn vị giao dịch và cơ quan giải quyết như: Giấy nộp trả kinh phí- mẫu C2-05a/NS; Giấy đề nghị điều chỉnh số liệu ngân sách- mẫu C2-10/NS; Giấy đề nghị thanh toán tạm ứng- mẫu C2-03/NS; Giấy đề nghị thanh toán tạm ứng số đã ghi thu, ghi chi- mẫu C2-18/NS; Giấy rút dự toán NSNN- mẫu C2-02a/NS (không có nộp NSNN); Giấy rút dự toán NSNN- mẫu C2-02b/NS (có nộp NSNN); Ủy nhiệm chi- mẫu C4-02a/KB (không có nộp NSNN); Ủy nhiệm chi- mẫu C4-02b/KB (có nộp NSNN); Danh sách thanh toán cho đối tượng thụ hưởng- mẫu số 20; Danh sách thanh toán cho lưu học sinh- mẫu số 21; Giấy đề nghị tạm cấp dự toán NSNN- mẫu C6-13/NS.

Thứ tư, bãi bỏ hình thức thanh toán trước, kiểm soát sau như Nghị định số 11 quy định: “Đối với các khoản chi được thực hiện theo hình thức thanh toán trước, kiểm soát sau… thì KBNN tiếp nhận hồ sơ và làm thủ tục thanh toán cho đối tượng thụ hưởng trong thời hạn 1 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, hợp pháp;…

Trong thời hạn 1 ngày làm việc kể từ ngày thanh toán, KBNN thực hiện kiểm soát hồ sơ theo chế độ quy định…”. Điều này giúp cơ quan kiểm soát, thanh toán thực hiện kiểm tra hồ sơ, thanh toán chặt chẽ ngay từ đầu; đồng thời tăng cường trách nhiệm của các bên liên quan, giảm rủi ro sai sót, đảm bảo thống nhất quy trình, thanh toán kịp thời khi hồ sơ hợp lệ.

Thứ năm, bãi bỏ thủ tục kiểm soát cam kết chi NSNN qua KBNN do không còn phù hợp với tình hình thực tế hiện nay. Trước đây, các trường hợp có cam kết chi các đơn vị giao dịch cam kết sử dụng dự toán chi thường xuyên được giao hàng năm để thanh toán cho hợp đồng đã được ký kết giữa đơn vị với nhà cung cấp. Nay Nghị định số 347 thay thế bằng cơ chế quản lý tài chính chặt chẽ qua dự toán giúp giảm TTHC, đơn giản hóa quy trình cho các bên liên quan.

Giải pháp trọng tâm triển khai Nghị định số 347

Để thực hiện có hiệu quả quy định mới về thanh toán các khoản chi thường xuyên theo Nghị định số 347 cần ưu tiên thực hiện một số giải pháp chính sau đây:

Thứ nhất, các cơ quan chủ quản, đơn vị giao dịch cần sớm tổ chức bồi dưỡng về quản lý ngân sách, nghiệp vụ kế toán, thanh toán cho cán bộ, công chức làm nhiệm vụ tài chính- ngân sách; tập huấn nâng cao năng lực sử dụng công nghệ và mẫu biểu nhầm hạn chế tối đa sự nhầm lẫn khi lập hồ sơ thanh toán theo Nghị định số 347 và tiết kiệm thời gian, chi phí khi thực hiện nhiệm vụ; chú trọng khuyến khích cán bộ, công chức tự học tập qua tài liệu hướng dẫn hoặc học hỏi đồng nghiệp và thực hành qua các hướng dẫn trực tuyến trên webinar, video clip dễ tiếp cận.

Thứ hai, các tổ chức, đơn vị sử dụng NSNN cần tăng cường đầu tư nâng cao chất lượng hạ tầng công nghệ thông tin, kết nối với nhau bằng phương tiện truyền dẫn, thiết bị an ninh, an toàn dữ liệu; đẩy mạnh áp dụng hệ thống công nghệ thông tin tập trung để theo dõi tiến độ xử lý nghiệp vụ quản lý NSNN; tăng cường giám sát dữ liệu về quản lý thu, chi ngân sách, kiểm tra định kỳ việc thực hiện các quy định pháp luật từ khâu phân bổ dự toán đến sử dụng NSNN đảm bảo minh bạch, hiệu quả.

Cán bộ, công chức làm công tác tài chính- ngân sách cần tiếp cận các ứng dụng quản lý NSNN hiện đại với hệ thống quản lý NSNN trong KBNN để lập hồ sơ đầy đủ, đúng mẫu, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ngân sách, nhất là khi sử dụng các kênh giao dịch điện tử thay thế thủ tục giấy tờ truyền thống.

Thứ ba, hệ thống KBNN cần đảm bảo chất lượng dịch vụ công trực tuyến KBNN, cải thiện hệ thống các ứng dụng đồng bộ với cơ chế, chính sách, biểu mẫu mới ban hành theo Nghị định số 347 và Quyết định số 4488/QĐ-BTC ngày 31/12/2025 của Bộ Tài chính về việc công bố TTHC được sửa đổi, bổ sung và bị bãi bỏ thuộc lĩnh vực KBNN thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Tài chính; đảm bảo chất lượng cung cấp dịch vụ, xử lý kịp thời khi có lỗi kết nối hoặc vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ công trực tuyến KBNN.

Thứ tư, các ngân hàng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán có trách nhiệm kết nối, chia sẽ dữ liệu và đảm bảo an toàn thông tin theo quy định của pháp luật, nhất là trong thực hiện các TTHC thuộc lĩnh vực KBNN.

Thứ năm, các chủ thể cần đẩy mạnh truyền thông đa kênh như báo chí, trang web chính quyền địa phương… phổ biến thông tin để các cá nhân, đơn vị hiểu rõ những thay đổi đột phá trong cải cách TTHC và lợi ích của Nghị định số 347.

Thứ sáu, căn cứ mức độ hoàn thành nhiệm vụ được giao của tập thể, cá nhân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao, áp dụng Luật Thi đua khen thưởng hiện hành để kịp thời khen thưởng các hình thức phù hợp.

Việc ban hành Nghị định số 347 tập trung vào chuẩn hóa quy trình, giảm thủ tục, mang lại lợi ích lớn cho cá nhân, đơn vị giao dịch như tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ, giảm giấy tờ, tăng tính chủ động, minh bạch trong quản lý tài chính, và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trong công tác quản lý, sử dụng NSNN góp phần thúc đẩy cải cách hành chính, chuyển đổi số quốc gia.

ĐOÀN KIỀU - Phòng Giao dịch số 26, Kho bạc Nhà nước khu vực XIX