Khơi dậy khát vọng cống hiến từ giáo dục truyền thống

Giáo dục truyền thống, lý tưởng cho học sinh, sinh viên chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi những câu chuyện lịch sử được chuyển hóa thành cảm xúc, nhận thức và hành động.

Từ những hành trình về nguồn, hoạt động tri ân đến các phần việc vì cộng đồng, người trẻ có cơ hội hiểu sâu hơn giá trị của hòa bình, xác định trách nhiệm và nuôi dưỡng khát vọng góp sức xây dựng quê hương, đất nước.

Sinh viên Trường ĐH Xây dựng Miền Tây thăm, trao quà các gia đình chính sách, qua đó góp phần bồi đắp truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”.

Từ biết đến cảm và hành động

Những câu chuyện về lịch sử dân tộc, danh nhân hay sự hy sinh của các thế hệ cha anh luôn chứa đựng nhiều bài học sâu sắc. Tuy nhiên, nếu chỉ được truyền đạt một chiều, những giá trị ấy khó tạo sức lan tỏa bền vững đối với học sinh, sinh viên. Vì vậy, giáo dục truyền thống đang được đổi mới theo hướng tăng cường trải nghiệm, phát huy vai trò chủ động của người học và gắn nhận thức với hành động cụ thể.

Anh Ngô Quốc Thanh- Bí thư Đoàn Trường ĐH Xây dựng Miền Tây, cho biết các mô hình thu hút sinh viên hiện nay chủ yếu gắn với trải nghiệm thực tế như hành trình về nguồn, tham quan di tích lịch sử - văn hóa, chương trình tri ân, các cuộc thi tìm hiểu lịch sử và hoạt động tình nguyện tại các “địa chỉ đỏ”.

Tại Trường ĐH Xây dựng Miền Tây, Đoàn trường thường xuyên tổ chức sinh hoạt chính trị, tuyên truyền các ngày lễ lớn của đất nước; duy trì chương trình “Bữa cơm nghĩa tình” tại nhà Mẹ Việt Nam anh hùng; thăm hỏi gia đình cựu thanh niên xung phong, gia đình chính sách; hỗ trợ chỉnh trang khuôn viên và thắp nến tri ân tại nghĩa trang liệt sĩ.

Các hoạt động trong Chiến dịch Mùa hè xanh, Tiếp sức mùa thi cũng được gắn với giáo dục tinh thần trách nhiệm và truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Qua từng phần việc, sinh viên không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn trực tiếp sẻ chia, góp sức thực hiện những việc làm thiết thực vì cộng đồng.

Điểm mới của cách làm này là chuyển từ tuyên truyền một chiều sang tổ chức các hoạt động trải nghiệm, tạo điều kiện để sinh viên tham gia và phát huy vai trò chủ thể. Những giá trị truyền thống được lan tỏa qua các công trình thanh niên cải tạo cảnh quan, bảo vệ môi trường, hỗ trợ cộng đồng hay trao học bổng cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Qua đó, bài học về trách nhiệm và lòng biết ơn trở nên gần gũi hơn với người trẻ.

“Một hoạt động về nguồn chỉ thật sự hiệu quả khi sinh viên được trực tiếp tham gia và tạo ra những giá trị cụ thể, chứ không chỉ dừng lại ở việc tham quan”, anh Ngô Quốc Thanh chia sẻ.

Đối với học sinh THPT, giáo dục truyền thống, lịch sử thường được kết hợp với các hoạt động trải nghiệm như dâng hương, nghe kể chuyện truyền thống, giao lưu với nhân chứng lịch sử và thực hiện các phần việc thanh niên tại địa phương. Theo cô Nguyễn Thị Diễm Trang- Hiệu trưởng Trường THPT Võ Văn Kiệt, khi vừa tìm hiểu văn hóa, lịch sử, vừa được trực tiếp trải nghiệm, học sinh sẽ hình thành sự gắn kết sâu sắc hơn với quê hương, đất nước. Qua đó, các em không chỉ hiểu mà còn cảm nhận được giá trị của truyền thống, từ đó chuyển hóa thành động lực học tập, rèn luyện và cống hiến.

Lịch sử nuôi dưỡng trách nhiệm

Hiệu quả của giáo dục truyền thống được thể hiện rõ qua sự thay đổi trong nhận thức của người trẻ. Đối với em Nguyễn Duy Khiêm- sinh viên ngành Kỹ thuật xây dựng, Trường ĐH Xây dựng Miền Tây, câu chuyện về Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa để lại nhiều ấn tượng sâu sắc.

Sinh viên Trường ĐH Cửu Long thăm hỏi, tặng quà Mẹ Việt Nam anh hùng.

Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa là tấm gương tiêu biểu về tinh thần hiếu học, vượt khó và cống hiến cho Tổ quốc. Dù có điều kiện làm việc thuận lợi ở nước ngoài, ông vẫn trở về theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh để phục vụ đất nước. Trong kháng chiến, ông nghiên cứu, chế tạo nhiều loại vũ khí quan trọng, góp phần vào thắng lợi của quân và dân ta. Tấm gương ấy giúp Nguyễn Duy Khiêm cảm nhận sâu sắc hơn về lòng yêu nước, tinh thần cống hiến và ý chí vượt khó.

“Câu chuyện của ông truyền cảm hứng để em luôn nỗ lực học tập, rèn luyện và đóng góp cho quê hương, đất nước trong tương lai”, Nguyễn Duy Khiêm chia sẻ.

Qua cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Trần Đại Nghĩa, nam sinh viên càng tự hào về truyền thống hiếu học, yêu nước của quê hương Vĩnh Long. Theo Khiêm, mỗi người trẻ cần không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức, nâng cao kiến thức và kỹ năng; xem việc sống có trách nhiệm với cộng đồng, xã hội là cách tiếp nối truyền thống bằng những hành động thiết thực.

Đối với em Trần Khánh Duy- sinh viên ngành Tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam, Trường ĐH Cửu Long, câu chuyện 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 là bản hùng ca để lại nhiều xúc động. Những dòng nhật ký, bức thư của người lính trẻ trước giờ hy sinh giúp Duy cảm nhận sâu sắc hơn về cái giá của hòa bình.

Sau những hành trình về nguồn, sinh hoạt truyền thống và lắng nghe nhân chứng lịch sử kể chuyện, nhận thức, tình cảm của Duy đối với quê hương, đất nước có sự chuyển biến rõ rệt. Sự biết ơn không còn chỉ là nhận thức mà đã trở thành động lực để người trẻ sống có ích, có hoài bão và không ngừng hoàn thiện bản thân.

“Trước đây, hòa bình đôi khi bị xem là điều hiển nhiên; nhưng nay, em hiểu rằng mỗi buổi sáng thức dậy được hít thở bầu không khí tự do, được ngồi trên ghế nhà trường là thành quả của hàng triệu giọt nước mắt và sự hy sinh thầm lặng”, Duy bày tỏ.

Từ nhận thức ấy, tình yêu quê hương không còn là khái niệm lớn lao trên trang sách mà được thể hiện qua trách nhiệm trong cuộc sống hằng ngày: trân trọng từng tấc đất, gìn giữ bản sắc văn hóa, sống có ích và học tập tốt để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước.

Học sinh Trường THPT Võ Văn Kiệt dâng hương trong chuyến trải nghiệm, tìm hiểu lịch sử tại Di tích lịch sử đồi Tức Dụp, tỉnh An Giang.

Bên cạnh trải nghiệm trực tiếp, việc ứng dụng công nghệ số như video ngắn, infographic, bài viết tương tác, mã QR, podcast hay triển lãm trực tuyến sẽ góp phần đổi mới phương thức giáo dục truyền thống, đưa lịch sử đến gần người trẻ bằng nhiều hình thức sinh động. Mục tiêu cuối cùng là khơi dậy cảm xúc, hun đúc lý tưởng và thúc đẩy hành động. Khi mỗi bài học lịch sử giúp người trẻ xác định rõ trách nhiệm của mình, truyền thống sẽ trở thành điểm tựa tinh thần, tiếp thêm động lực để học tập, rèn luyện và cống hiến cho quê hương, đất nước.

Bài, ảnh: CAO HUYỀN