Bộ sưu tầm tiền “đồng hành cùng lịch sử”

Hơn 80 năm từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cũng là bấy nhiêu thời gian tiền Việt Nam đồng hành cùng lịch sử.

Nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp cùng người bạn đồng hành, diễn viên Kim Tuyến với bộ sưu tầm tiền qua các thời kỳ của Việt Nam.

Giữa lòng TP Hồ Chí Minh náo nhiệt hôm nay, trong một không gian mang đậm dấu ấn của thời gian tại số 24A D5 phường Thạnh Mỹ Tây, thời gian như ngừng trôi. Ở không gian cổ kính, nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp đã dành hơn 30 năm, cần mẫn như một chú kiến siêng năng, sắp xếp những loại tiền Việt Nam qua các giai đoạn, nhằm lưu giữ những giá trị quý báu của lịch sử hào hùng cùng dân tộc Việt Nam.

Hiện là Phó Chánh Văn phòng Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Bảo tồn cổ vật Việt Nam, ông Huỳnh Minh Hiệp là chủ nhân của không gian độc đáo; đồng thời, được biết đến là người đứng tên hơn 10 kỷ lục Việt Nam, trong đó có kỷ lục về bộ sưu tầm tiền Việt Nam và thế giới.

Ông giới thiệu với chúng tôi “Bộ tiền xu và tiền giấy đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”. Khi chưa in được tiền giấy, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho in tiền nhôm. Những đồng tiền đầu tiên xuất xưởng là đồng 2 hào, 5 hào, 1 đồng bằng nhôm và 2 đồng bằng đồng. Ngày 1/12/1945, Sở Ngân khố cho lưu hành đồng 2 hào mới bằng nhôm sau đó là đồng 5 hào, rồi các loại tiền 2 đồng bằng đồng và 1 đồng bằng nhôm. Trên đồng xu nhôm mệnh giá 1 đồng có khắc hình Chủ tịch Hồ Chí Minh, và chữ nhỏ “H.NGỌC”- tên người điều khiển máy đúc tiền, được Bác Hồ cho phép khắc tên để ghi công đóng góp. Đó là dấu ấn lịch sử đặc biệt và hiếm có.

Ông Hiệp còn sưu tầm đầy đủ giấy bạc đầu tiên của Việt Nam, hay còn gọi là “Bạc Tài chính”, với các chi tiết nổi bật: mặt trước in Quốc hiệu “Việt Nam Dân chủ Cộng hòa” cùng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, mặt sau in hình công- nông- binh và dòng chữ “Giấy bạc Việt Nam”. Một số tờ bạc thể hiện mục tiêu cách mạng quan trọng như: “Chống giặc dốt, chống giặc đói và chống ngoại xâm”. Trong dân gian gọi Bạc Tài chính là “Giấy bạc Cụ Hồ”.

Khởi đầu năm 1993, thời điểm đó, ông Huỳnh Minh Hiệp làm nhân viên tại Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất. Ông có những tài lẻ như biểu diễn ảo thuật phục vụ du khách nước ngoài.

Để cảm hơn, họ thường tặng những tờ tiền của quốc gia họ. Cũng từ đó, niềm đam mê sưu tầm tiền nhen nhóm trong ông. Sau 20 năm, ông sở hữu đầy đủ tiền của tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Năm 2005, bộ sưu tầm tiền thế giới của ông được xác lập kỷ lục Việt Nam.

Tiền “đắp nền” có đóng con dấu tròn UBKCHC Làng Quới Thiện, Vũng Liêm, Vĩnh Long.

Tờ phiếu tiếp tế mệnh giá 2$, được phát hành ở Vĩnh Long và chỉ lưu hành trong tỉnh.

Kể từ đó, ông tiếp tục dồn tâm huyết sưu tầm tất cả các giai đoạn tiền tệ Việt Nam: tiền Đông Dương, bạc Tài chính, tín phiếu Trung Nam Bộ, tiền giấy Nam Bộ, tiền địa phương (như Vĩnh Long, Trà Vinh...), tiền của Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ, tiền Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, tiền miền Nam sau giải phóng, công văn đổi tiền 1975...

Nói say sưa về bộ tiền “đắp nền” của mình, ông Hiệp cho biết, đây là loại tiền đặc biệt và là sự sáng tạo tài tình của Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ. Tiền “đắp nền” là giải pháp tạm thời trong bối cảnh thiếu hụt tài chính và cơ sở in ấn, Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ đã sáng tạo bằng cách cho đóng con dấu lên tờ tiền Đông Dương, hoặc dán thêm mẩu giấy xác nhận cùng chữ ký và dấu của địa phương, tạo nên tiền gọi là “đắp nền”.

Tiền “đắp nền” được đóng dấu tại hơn 20 tỉnh Nam Bộ, như Biên Hòa, Long Xuyên, Châu Đốc, Bến Tre, Vĩnh Long, Tiền Giang, Sa Đéc… và có thể đóng ở nhiều cấp như tỉnh, quận, làng. Trên một số tờ tiền còn có khẩu hiệu tuyên truyền cách mạng như: “Ủng hộ Chính phủ Hồ Chí Minh”, “Hồ Chí Minh muôn năm”. Tiền “đắp nền” chỉ được lưu hành trong khoảng thời gian từ 1948-1952. Khi “Giấy bạc Cụ Hồ” bắt đầu phổ biến tại Nam Bộ, tiền “đắp nền” dần được thu hồi và tiêu hủy.

Tròn 80 năm kể từ thời điểm đồng tiền Việt Nam chính thức ra đời (1/12/1945), bộ sưu tầm của ông Huỳnh Minh Hiệp không chỉ phản ánh giá trị tiền tệ qua từng thời kỳ mà còn là những trang lịch sử sống động, kể về cách mạng, hành chính, và cả văn hóa qua từng tờ giấy bạc, từng đồng xu. Quan trọng hơn, ông đã biến hành trình sưu tầm của mình thành một công trình lưu giữ ký ức, để thế hệ hôm nay và mai sau có thể “chạm” vào lịch sử qua từng hiện vật đã vàng ố với thời gian.

Hành trình lưu giữ những giá trị lịch sử qua bộ sưu tầm tiền của nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp đã trở thành cầu nối giữa quá khứ với hiện tại. Giúp người trẻ hiểu về những khát vọng của thế hệ cha ông, để cùng xây dựng một xã hội tốt đẹp, phồn vinh, thịnh vượng.

Bài, ảnh: PHAN TRƯỜNG SƠN