Luật Đất đai (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua bổ sung nhiều quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Đáng chú ý, người có đất thu hồi được bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất theo giá trị thiệt hại thực tế; được hỗ trợ để bảo đảm có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất...
Sáng 21/11, với 466/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 93,39% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi).
Luật gồm 13 chương, 109 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027. Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo quy định của Luật này được ban hành để áp dụng từ ngày 1/1/2028.
Liệt kê cụ thể các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng
Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, dự thảo đã có quy định về nguyên tắc đối với việc cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản cho tổ chức nước ngoài và cá nhân nước ngoài được mua, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng mà không gắn với quyền sử dụng đất theo quy định của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) và dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).
Theo đó, trường hợp chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất không có quyền sử dụng đất thì được cấp Giấy chứng nhận đối với tài sản đó để bảo đảm tính đồng bộ khi tổ chức thực hiện. Chi tiết nội dung thể hiện thông tin trên Giấy chứng nhận sẽ được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn tại Thông tư.
![]() |
| Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng. (Ảnh: THỦY NGUYÊN) |
Về việc Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, tại Điều 34 dự thảo Luật đã liệt kê cụ thể các dự án, công trình cần thu hồi đất trên cơ sở kế thừa Điều 79 Luật Đất đai năm 2024, Điều 3 Nghị quyết số 254/2025/QH15 và có bổ sung thêm một số trường hợp trên cơ sở tiếp thu ý kiến Đại biểu Quốc hội, bộ, ngành, địa phương.
Việc liệt kê cụ thể tên các công trình dựa trên các tiêu chí cơ bản gồm: xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp; xây dựng công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật; dự án phục vụ chính sách an sinh xã hội; thực hiện dự án phát triển kinh tế, dự án xây dựng, chỉnh trang đô thị, nông thôn; thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; thực hiện dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của pháp luật; Quốc hội bổ sung các trường hợp thu hồi đất theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Đồng thời, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát các dự án, công trình cần thu hồi đất nhằm bảo đảm thể chế đúng tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW và quy định của Hiến pháp, bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng nhưng cũng không bỏ sót các trường hợp cần thiết phải thu hồi đất gây khó khăn cho việc triển khai các dự án đáp ứng yêu cầu phát triển.
Theo đó, điều kiện cần và đủ thật cần thiết do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm xác định theo đúng tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực ở địa phương sẽ phải xác định việc này.
Bên cạnh cơ chế thu hồi đất, dự thảo Luật vẫn có cơ chế sử dụng đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế-xã hội thông qua việc nhận quyền sử dụng đất (Điều 58), tạo hành lang pháp lý để người dân và doanh nghiệp thỏa thuận về việc khai thác, phát triển dự án trên diện tích đất của người dân.
Dự thảo cũng cho phép áp dụng cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất đối với dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất nếu đáp ứng điều kiện là dự án không sử dụng vốn ngân sách mà nhà đầu tư lựa chọn phương án thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất, không đề xuất thu hồi đất.
Bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất theo giá trị thiệt hại thực tế
Đáng chú ý, dự thảo Luật thể chế tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW về việc chuyển mạnh từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang tư duy "tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất" thông qua các quy định sau: bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất theo giá trị thiệt hại thực tế; ngoài các khoản bồi thường, người có đất thu hồi còn được hỗ trợ để bảo đảm có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất.
![]() |
| Kết quả biểu quyết thông qua Luật Đất đai (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN) |
Khu tái định cư phải bảo đảm các điều kiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền, ưu tiên tái định cư tại chỗ, lựa chọn khu đất có vị trí thuận lợi để hình thành khu tái định cư.
Cho phép người có đất thu hồi có nhu cầu thì được hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang phần diện tích đất còn lại của thửa đất sau thu hồi hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi, phù hợp với quy hoạch.
Cho phép người có đất thu hồi mà phần diện tích đất còn lại của thửa đất sau khi thu hồi có diện tích hoặc kích thước hoặc hình thể không bảo đảm điều kiện sử dụng hoặc không thuận lợi cho việc sử dụng đất thì chuyển quyền sử dụng đất hoặc hợp thửa đất, tách thửa đất và được miễn nghĩa vụ tài chính đất đai trong trường hợp này.
Dự thảo Luật cũng quy định rõ việc kiểm tra, giám sát, bảo đảm điều kiện khu tái định cư và điều tra, xác định thu nhập từ việc sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất người có đất thu hồi bị mất để có phương án hỗ trợ nhằm tái thiết cuộc sống, phục hồi sinh kế cho người có đất thu hồi so với thời điểm trước khi bị thu hồi đất; bổ sung khoản hỗ trợ phục hồi sinh kế cho người có đất thu hồi sau khi thu hồi đất nếu thuộc trường hợp mất việc làm, giảm thu nhập.
Về đề nghị làm rõ cơ sở, rõ mục tiêu chính sách giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá, đấu thầu đối với trường hợp được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cho cả thời gian sử dụng đất, thuê đất, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường cho biết, nội dung này đã được Chính phủ trình Quốc hội tại các tờ trình với lý do việc miễn tiền thuê đất một số năm có tính chất tương tự với việc giảm tiền thuê đất hằng năm; đồng thời, các trường hợp được Nhà nước cho thuê đất hiện hành hầu như đều được miễn tiền thuê đất một số năm trong thời gian xây dựng cơ bản. Do vậy, Chính phủ đề xuất giữ như quy định đã trình.
Liên quan các quy định về công chứng, tiếp thu ý kiến tại cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã giao các Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng và Tư pháp phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Ủy ban Tư pháp và Pháp luật chủ trì rà soát kỹ thuật và thống nhất nội dung quy định về công chứng theo hướng: tiếp thu, bổ sung vào cuối khoản 4 Điều 21 dự thảo Luật cụm từ "bảo đảm an toàn pháp lý trong giao dịch".
Đồng thời, đề xuất sửa đổi Luật Công chứng trong Luật Đất đai tại Điều 108 theo hướng "Giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định phải công chứng hoặc luật giao Chính phủ quy định phải công chứng"; cho phép quy định này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027 tại khoản 5 Điều 109 của dự thảo Luật (thống nhất với thời điểm của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng số 04/2026/QH16 có hiệu lực thi hành).
Cũng theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, Chính phủ đã tổ chức rà soát các quy định chuyển tiếp tại dự thảo Luật Đất đai trên cơ sở kế thừa các quy định chuyển tiếp của Luật Đất đai năm 2024 và một số quy định cần chuyển tiếp để không tạo khoảng trống pháp lý khi Luật có hiệu lực thi hành. Đối với các nội dung chuyển tiếp khác, Chính phủ trình Quốc hội cho phép quy định tại Nghị định của Chính phủ.
Theo nhandan.vn



