Mạng xã hội (MXH) tạo điều kiện để mỗi người bày tỏ chính kiến, chia sẻ thông tin và tham gia đời sống xã hội. Tuy nhiên, quyền tự do đó luôn đi cùng trách nhiệm trước pháp luật. Những trường hợp lợi dụng MXH đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân phải bị xử lý theo quy định.
 |
| Công an tỉnh tổ chức ra mắt CLB Niềm tin số và phát động chiến dịch phòng, chống tin giả trên không gian số. |
Mạng “ảo”, trách nhiệm thật
MXH ngày nay đã trở thành kênh quan trọng để người dân trao đổi thông tin, bày tỏ quan điểm và phản ánh những vấn đề quan tâm trong đời sống. Việc sử dụng MXH để thể hiện chính kiến là quyền của mỗi cá nhân, song việc thực hiện quyền này phải trong khuôn khổ pháp luật. Những thông tin được đăng tải, chia sẻ trên không gian mạng nếu là thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì tùy tính chất, mức độ sẽ bị xử lý nghiêm.
Trường hợp hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm có thể bị xử lý theo Điều 331 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội “Lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Đây là ranh giới mà mọi công dân cần nhận thức rõ khi sử dụng MXH: quyền bày tỏ ý kiến không đồng nghĩa với quyền đăng tải, phát tán những nội dung sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Thực tế tại tỉnh, nhiều vụ việc liên quan đến hành vi này đã được cơ quan chức năng điều tra, xử lý theo quy định pháp luật. Ngày 22/4/2026, TAND khu vực 12- Vĩnh Long xét xử và tuyên phạt bị cáo Thạch Thị Hoa Ri (SN 1971, thường trú Ấp 2, xã Phong Thạnh) 3 năm 6 tháng tù về tội “Lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Theo cáo trạng, từ năm 2021 đến khi bị bắt ngày 17/11/2025, Hoa Ri sử dụng tài khoản Facebook do mình quản lý để đăng phát trực tiếp công khai 4 video clip; đăng tải, chia sẻ công khai 3 video clip có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, vu khống các cơ quan nhà nước và chính quyền địa phương.
Những video clip này thu hút nhiều lượt xem, thích, bình luận và chia sẻ. Tại phiên tòa, HĐXX đánh giá hành vi của bị cáo được thực hiện trong thời gian dài, những nội dung đăng tải thu hút nhiều lượt tương tác, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và uy tín của cơ quan nhà nước, người thi hành pháp luật. Bị cáo có tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, song vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi đã thực hiện.
Cũng với hành vi vừa nêu, ngày 29/4/2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh thi hành lệnh bắt và khám xét nơi ở đối với bị can Thạch Chanh Tra (SN 1972, thường trú ấp Nô Men, xã Long Hiệp). Đối tượng đã lợi dụng MXH để thường xuyên đăng tải, chia sẻ, phát trực tiếp với những từ ngữ, lời nói không đúng sự thật; tham gia hội luận các nội dung tuyên truyền, xuyên tạc chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, vu cáo Việt Nam đàn áp dân tộc Khmer; xúc phạm uy tín của tổ chức, cơ quan nhà nước và cá nhân.
Dù đã được các ngành đoàn thể xã giáo dục, nhắc nhở nhiều lần nhưng Thạch Chanh Tra vẫn không có sự chuyển biến tích cực mà càng tỏ thái độ cực đoan, thách thức cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xã Long Hiệp nói riêng và tỉnh nói chung. Căn cứ kết luận giám định của cơ quan chức năng, kết quả điều tra ban đầu và tài liệu, chứng cứ thu thập được, xét thấy hành vi của Thạch Chanh Tra cấu thành tội “Lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” được quy định tại khoản 2, Điều 331 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 nên Cơ quan An ninh điều tra (Công an tỉnh) quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Thạch Chanh Tra để xử lý theo quy định của pháp luật.
Chung tay xây dựng môi trường số an toàn
Điều 14 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nêu rõ: “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật. Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng- an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”.
Bên cạnh, Điều 15 Hiến pháp đã làm rõ hơn nguyên tắc quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân; mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác; công dân có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội; việc thực hiện quyền con người, quyền công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
Có thể thấy, quyền tự do ngôn luận, quyền bày tỏ chính kiến không phải là quyền tuyệt đối để một cá nhân muốn nói gì, đăng gì, chia sẻ gì cũng được. Trong môi trường mà một nội dung có thể được lan truyền đến hàng ngàn người chỉ sau thời gian ngắn; do vậy, nếu chia sẻ một nội dung chưa được kiểm chứng, kèm theo bình luận xúc phạm, quy kết hoặc khẳng định một vấn đề khi chưa có căn cứ có thể làm thay đổi cách tiếp nhận của người khác và tạo ra hậu quả mà người chia sẻ ban đầu không lường trước.
Thực tế này đòi hỏi người sử dụng MXH phải biết quyền của mình và hiểu rõ trách nhiệm đi kèm. Trước một thông tin gây chú ý, nhất là những nội dung liên quan đến vụ việc phức tạp, hoạt động của cơ quan nhà nước, cá nhân, tổ chức, vấn đề dân tộc, tôn giáo hoặc vấn đề đang được dư luận quan tâm, người dùng cần kiểm tra nguồn đăng tải, đối chiếu với thông tin từ cơ quan có thẩm quyền và xem xét tính đầy đủ của nội dung trước khi đưa ra bình luận hoặc chia sẻ. Một nguyên tắc đơn giản nhưng cần được hình thành thói quen là “chưa rõ nguồn, chưa kiểm chứng thì chưa chia sẻ”.
Thời gian qua, Công an tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng MXH an toàn, nhận diện tin giả, tin sai sự thật. Việc tổ chức thành công hội nghị gặp mặt, kết nối KOL, quản trị viên hội, nhóm, ra mắt mô hình “Vĩnh Long xanh- An toàn niềm tin số” và ra mắt CLB Niềm tin số, phát động chiến dịch phòng, chống tin giả trên không gian mạng, cho thấy sự chủ động của cơ quan chức năng và tham gia tích cực của những người có sức ảnh hưởng trên MXH, xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh. Ở cơ sở, chính quyền địa phương, cơ quan chức năng thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở những trường hợp đăng tải, chia sẻ nội dung chưa được kiểm chứng.
Cùng với tuyên truyền, việc chủ động cung cấp thông tin chính xác có ý nghĩa quan trọng. Khi người dân có thể tiếp cận thông tin từ kênh chính thức, việc kiểm chứng nội dung đang lan truyền trên MXH sẽ thuận lợi hơn, hạn chế tình trạng chỉ dựa vào những nguồn tin không rõ xuất xứ hoặc những bình luận mang tính suy đoán.
Không gian số càng phát triển, trách nhiệm của người sử dụng càng cần lớn hơn. Mỗi lượt đăng tải, bình luận hay chia sẻ đều có thể tạo ra tác động đối với người khác. Sử dụng MXH văn minh, an toàn là biết những điều pháp luật cấm và biết dừng lại trước một thông tin chưa rõ đúng, sai; biết kiểm chứng trước khi chia sẻ và biết tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Đó là cách để quyền tự do bày tỏ ý kiến được thực hiện đúng với tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trên môi trường số.
Bài, ảnh: NGUYỄN THỊNH
