Những thanh niên đồng bào Khmer đam mê nhạc cụ truyền thống

Từ tình yêu và niềm tự hào với văn hóa dân tộc, nhiều thanh niên đồng bào Khmer đã chọn khởi nghiệp bằng cách gìn giữ, phát huy giá trị truyền thống. Tiêu biểu là anh Thạch Châm Rong và anh Thạch Đơ, những người đang nỗ lực bảo tồn, lan tỏa bản sắc văn hóa Khmer Nam Bộ thông qua việc chế tác, biểu diễn nhạc cụ truyền thống, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho bản thân và gia đình.

Anh Thạch Châm Rông (bên phải) cùng thầy Thạch Thia Sa Rây hòa tấu nhạc truyền thống. Ảnh: SU CHỊA

Quyết tâm theo đuổi đam mê

Sinh ra trong gia đình đồng bào Khmer tại ấp Ô Tưng B, xã Cầu Kè, anh Thạch Châm Rong sớm yêu thích âm nhạc truyền thống dân tộc. Năm 2013, sau khi lập gia đình và chuyển về xã Tiểu Cần sinh sống, anh từng lên thành phố làm công nhân để mưu sinh. Thế nhưng, niềm đam mê với âm nhạc Khmer đã thôi thúc anh trở về quê hương, học và gắn bó với các loại nhạc cụ truyền thống, từng bước biến đam mê thành nghề, tạo thu nhập ổn định cho gia đình.

Anh Châm Rong cho biết, năm 2014 anh trở về địa phương tham gia đội nhạc truyền thống do nghệ nhân Thạch Thia Sa Rây hướng dẫn, học chơi và chế tác nhạc cụ dân tộc. Sau nhiều lần thử nghiệm, cây sáo trúc đầu tiên của anh được hoàn thiện và bán qua mạng xã hội với giá 150 ngàn đồng. Từ đó, anh kiên trì theo đuổi nghề chế tác nhạc cụ truyền thống, đồng thời nghiên cứu, phục dựng nhiều loại nhạc cụ Khmer có nguy cơ mai một như tà khê, chà pay dgveng... để vừa giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa phát triển kinh tế gia đình.

Đến nay, anh Châm Rong đã chế tác thành thạo nhiều loại nhạc cụ truyền thống Khmer như sáo, kèn, đàn… Mỗi sản phẩm đều được thực hiện tỉ mỉ, bảo đảm âm sắc và kiểu dáng truyền thống nên được nhiều khách hàng tìm mua. Giá bán từ 350 ngàn đồng đến 2,5 triệu đồng/sản phẩm. Bên cạnh đó, anh còn tham gia biểu diễn trong dịp lễ hội, sự kiện, mang lại thu nhập bình quân trên 10 triệu đồng/tháng từ việc chế tác và biểu diễn nhạc cụ truyền thống.

Ông Thạch Thia Sa Rây, nhạc công chuyên nghiệp đồng thời là người trực tiếp hướng dẫn Châm Rong đánh giá: Châm Rong có tính kiên trì, chịu khó học hỏi và luôn đam mê với âm nhạc truyền thống Khmer. Từ việc học chơi nhạc đến chế tác nhạc cụ, em đều thực hiện nghiêm túc, tỉ mỉ. Điều đáng quý là dù cuộc sống còn những khó khăn nhất định, Châm Rong vẫn quyết tâm theo đuổi nghề đã đam mê, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị âm nhạc truyền thống dân tộc Khmer.

Gắn bó với nhạc cụ truyền thống

Anh Thạch Đơ- ngụ ấp Hòa Lục, xã Nhị Trường đã có gần 10 năm gắn bó với nghề làm mão (mũ) phục vụ múa Chhay dăm. Đặc biệt, khi nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer được Bộ Văn hóa-TT-DL đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Căn nhà của anh Thạch Đơ như một “xưởng thủ công thu nhỏ”. Trên bàn, những khuôn giấy, quạt, keo, dao rọc, màu nhũ vàng được sắp xếp ngay ngắn, bên góc tường là dãy mão rô băm đã và đang hoàn thiện. Từng họa tiết, hoa văn được làm hoàn toàn thủ công, đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn trong nhiều giờ, thậm chí kéo dài hàng tuần mới hoàn thành một sản phẩm.

Đội chhay dăm do Thạch Đơ thành lập. Ảnh: SU CHỊA

Anh Thạch Đơ chia sẻ: Gần 10 năm theo nghề, tôi đã làm được gần 20 loại mặt nạ và mão phục vụ múa chhay dăm, rô băm của đồng bào Khmer. Sản phẩm được nhiều chùa và đoàn nghệ thuật trong, ngoài tỉnh đặt mua, mang lại thu nhập bình quân khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng. Điều khiến tôi vui nhất là được góp phần gìn giữ một nghề truyền thống gắn với di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của đồng bào Khmer.

Bên cạnh tạo sinh kế từ nghề truyền thống, anh Thạch Đơ còn thành lập và duy trì đội múa chhay dăm, thu hút đông đảo học sinh địa phương tham gia sinh hoạt ngoài giờ học, góp phần tạo sân chơi lành mạnh và giúp các em thêm hiểu, thêm yêu văn hóa đồng bào Khmer.

Theo Thượng tọa Thạch Đa Ra- Trụ trì chùa ThLôk (xã Nhị Trường): Thạch Đơ là thanh niên năng động, sáng tạo và rất tâm huyết với việc giữ gìn nghề làm mặt nạ, mão truyền thống của đồng bào Khmer. Từ nghề này, em có thu nhập ổn định để phát triển kinh tế gia đình. Thạch Đơ còn tích cực tham gia phục vụ hoạt động biểu diễn nghệ thuật, lễ hội truyền thống tại chùa và địa phương; luôn sẵn sàng truyền dạy lại cho thế hệ trẻ, giúp các em hiểu hơn về giá trị của di sản văn hóa dân tộc.

Theo thầy Thạch Phát- Tổng phụ trách Đội Trường THCS Hiệp Hòa, Ủy viên BCH Xã Đoàn Nhị Trường, đội múa chhay dăm do anh Thạch Đơ hướng dẫn đã tạo sân chơi bổ ích cho thanh, thiếu nhi địa phương. Qua các buổi tập luyện, các em được tìm hiểu văn hóa Khmer, rèn luyện tinh thần đoàn kết, kỹ năng sinh hoạt tập thể và hạn chế thời gian tham gia trò chơi điện tử, mạng xã hội thiếu lành mạnh.

Từ niềm đam mê và trách nhiệm với văn hóa dân tộc, anh Thạch Châm Rong và anh Thạch Đơ đã chọn gắn bó với nhạc cụ truyền thống tại quê hương, vừa bảo tồn giá trị văn hóa Khmer, vừa tạo thu nhập ổn định cho gia đình. Dù quy mô còn khiêm tốn, mô hình khởi nghiệp của Thạch Châm Rông, Thạch Đơ đang góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc, đồng thời truyền cảm hứng cho thanh niên địa phương vươn lên lập thân, lập nghiệp.

NGỌC XOÀN- SU CHỊA