Mùa mưa tại tỉnh được dự báo kết thúc sớm, trong khi El Nino có khả năng đạt cường độ rất mạnh, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước sinh hoạt và sản xuất. Cùng với phòng, chống mưa lớn, triều cường, sạt lở cuối năm, tỉnh chủ động chuẩn bị nguồn nước, bố trí mùa vụ phù hợp và nâng cao năng lực ứng phó.
 |
| Người dân xã An Bình theo dõi độ mặn để chủ động ứng phó. |
Nguy cơ thiếu nước và xâm nhập mặn
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong tháng 10-12/2026, El Nino có khả năng đạt cường độ rất mạnh với xác suất 98%. Nhiệt độ trung bình trên cả nước được dự báo phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN), đặt ra yêu cầu chủ động ứng phó với nắng nóng và nguy cơ thiếu nước.
Theo Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh dự báo mùa mưa năm 2026 kết thúc khoảng 10 ngày cuối tháng 10, sớm hơn TBNN; khu vực phía Đông kết thúc trước phía Tây. Mưa trái mùa còn xuất hiện vào cuối tháng 11, đầu tháng 12, sau đó giảm vào nửa cuối tháng 12. Nhiệt độ trung bình tại tỉnh trong tháng 10-12/2026 được dự báo cao hơn TBNN từ 1-1,5°C.
Sang quý I/2027, mức chênh lệch có thể tăng lên 1,5-2,5°C, trong khi lượng mưa phổ biến thấp hơn TBNN. Nắng nóng có thể xuất hiện sớm từ tháng 2/2027, với nhiệt độ cao nhất trong mùa nắng nóng khoảng 38-38,5°C. Nền nhiệt cao kéo dài làm tăng bốc hơi, giảm độ ẩm đất và gia tăng nhu cầu sử dụng nước, điện. Nguồn nước có nguy cơ suy giảm, ảnh hưởng đến cấp nước sinh hoạt, tưới tiêu và sản xuất nông nghiệp.
Tuy nhiên, mưa vừa, mưa to vẫn có khả năng tiếp diễn trong tháng 10 và xuất hiện cục bộ vào đầu tháng 11. Bão, áp thấp nhiệt đới cuối năm dù được dự báo ít hơn TBNN vẫn có thể có cường độ mạnh, di chuyển phức tạp, không loại trừ khả năng ảnh hưởng đến Nam Bộ và Vĩnh Long.
Ông Trương Hoàng Giang- Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh, cho biết: Nguy cơ xâm nhập mặn sớm và sâu gia tăng do dòng chảy từ thượng nguồn sông Mekong suy giảm, kết hợp tác động của thủy triều và nhu cầu lấy nước trong mùa khô. Diễn biến này có thể ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhất là trong thời kỳ nhu cầu sử dụng nước tăng cao.
Xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027 được dự báo xuất hiện sớm hơn TBNN và mùa khô trước. Từ tháng 12/2026, độ mặn 1‰ có khả năng xuất hiện tại khu vực cách biển 25-30km. Ngành khí tượng thủy văn lưu ý tình huống mặn đến sớm hơn: ngay từ giữa tháng 11/2026, độ mặn 4‰ có thể xuất hiện ở khoảng cách này, tương tự thời điểm xâm nhập mặn sớm trong mùa khô lịch sử 2019-2020.
Bảo vệ đê bao, chủ động trữ nước và bố trí mùa vụ
Vừa tiếp giáp biển, vừa có nhiều nhánh sông lớn chảy qua, tỉnh phải chuẩn bị ứng phó nhiều loại hình thiên tai. Mưa lớn kết hợp triều cường và nước thượng nguồn đổ về có thể gây ngập, gia tăng nguy cơ sạt lở tại vùng ven sông, ven biển, cù lao. Trong khi đó, dự báo mùa mưa kết thúc sớm đặt ra yêu cầu chuẩn bị nguồn nước ngay từ những tháng cuối năm.
 |
| Nông dân xã Cái Ngang chủ động khơi thông đường nước để phục vụ tưới tiêu. |
Ông Lê Quang Răng- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Trước dự báo thiên tai cuối năm diễn biến phức tạp, đặc biệt là hiện tượng El Nino năm 2026 được dự báo rất mạnh, nguy cơ gây ra nắng nóng, hạn hán và thời tiết cực đoan từ nay đến cuối năm, sở, ngành, địa phương cần thực hiện nghiêm chỉ đạo của Trung ương và kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai của tỉnh.
Xã, phường phải rà soát, bổ sung phương án sát thực tế, tính đến tình huống thiên tai bất thường, vượt mức lịch sử. Tăng cường phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau, nhất là tại khu vực ven biển, nơi có nguy cơ sạt lở, ngập sâu, chia cắt, xác định cụ thể điểm tập kết lực lượng, vật tư và phương án chi viện. Khi tình huống vượt khả năng ứng phó của cơ sở, cần kịp thời huy động lực lượng cấp tỉnh, quân đội, công an hỗ trợ.
Cùng với chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư và hậu cần tại chỗ, địa phương cần tăng cường tập huấn kỹ năng ứng phó cho cộng đồng. Thông tin dự báo, cảnh báo tác động của thiên tai phải được chuyển tải kịp thời đến từng địa bàn, giúp người dân và doanh nghiệp chủ động phòng tránh.
Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục theo dõi tuyến đê, kè bảo vệ bờ biển, đề xuất xử lý kịp thời vị trí mất an toàn, đôn đốc địa phương giải quyết vi phạm còn tồn đọng. Theo dõi, hỗ trợ chủ đầu tư triển khai công trình khắc phục sạt lở từ nguồn Quỹ Phòng, chống thiên tai tỉnh.
Theo phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro UBND tỉnh vừa ban hành, xã, phường phải xác định cụ thể hộ cần di dời, nơi đến, phương tiện và tuyến đường sơ tán. Đối với nhà cần chằng chống, phải làm rõ hiện trạng, biện pháp gia cố và nhu cầu vật tư.
Với hạn, mặn, đơn vị cần cập nhật, thông tin kịp thời số liệu đo mặn để người dân chủ động lấy và trữ nước khi điều kiện cho phép. Đơn vị quản lý công trình thủy lợi phải giám sát nguồn nước, vận hành cống linh hoạt, thông báo lịch đóng, mở cống và phân phối nước hợp lý.
Trong sản xuất, địa phương hướng dẫn người dân điều chỉnh cơ cấu cây trồng, vật nuôi và mùa vụ phù hợp với dự báo, khả năng cung cấp nước. Biện pháp tưới tiết kiệm, nạo vét kênh mương, sửa chữa công trình hư hỏng và chuẩn bị phương tiện bơm chống hạn cần được triển khai chủ động.
Khi thiếu nước nghiêm trọng, phương án của tỉnh ưu tiên nước sinh hoạt, tiếp đến nước uống cho gia súc và nước tưới cây lâu năm có giá trị kinh tế cao. Đơn vị cấp nước phải chuẩn bị hỗ trợ lẫn nhau, trường hợp mặn kéo dài, nguồn dự trữ cạn kiệt, huy động phương tiện vận chuyển nước ngọt phục vụ người dân.
Trước nguy cơ mưa lớn, triều cường cuối năm và hạn, mặn trong mùa khô, địa phương cần sớm cụ thể hóa phương án ứng phó phù hợp với từng địa bàn. Việc kiểm tra công trình, chuẩn bị nguồn nước và hướng dẫn mùa vụ cần gắn với diễn biến dự báo, giúp người dân chủ động bảo vệ sinh hoạt và sản xuất.
Bài, ảnh: TRÀ MY
