Trong xu thế phát triển xanh và bền vững, việc nâng cao giá trị sản xuất là yêu cầu cấp thiết đối với địa phương. Đặc biệt lĩnh vực nông nghiệp, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với ứng dụng khoa học- công nghệ, tăng cường liên kết đang trở thành hướng đi tất yếu.
 |
| Ông Hà Minh Trí- Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Long Hiệp (bên phải) giới thiệu sản phẩm gạo hữu cơ cho khách hàng. |
Tổ chức lại sản xuất
Thực tế cho thấy, sản xuất nhỏ lẻ, manh mún khiến nông sản khó nâng cao sức cạnh tranh. Khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường, cách làm truyền thống không còn phù hợp. Vì vậy, nhiều địa phương đã chủ động chuyển đổi sang sản xuất tập trung, hình thành vùng nguyên liệu ổn định, bền vững.
Một trong những giải pháp quan trọng là phát huy vai trò của HTX “cầu nối” giữa nông dân và doanh nghiệp. Thông qua HTX, sản xuất được tổ chức bài bản hơn, chi phí đầu vào giảm, đầu ra được bảo đảm thông qua liên kết tiêu thụ. Điển hình HTX Nông nghiệp hữu cơ Long Hiệp được thành lập tháng 10/2022 với 35 thành viên đã liên kết 3 tổ hợp tác sản xuất 8 vụ lúa.
Ông Hà Minh Trí- Phó Giám đốc HTX cho biết: Vụ Đông Xuân này, HTX sản xuất gần 160ha, trong đó có 50ha tham gia Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp. Đặc biệt trong năm 2026, gần 60ha vùng liên kết của HTX đã được cấp mã số vùng trồng, đây là điều kiện quan trọng để tham gia sâu vào chuỗi giá trị và hướng đến xuất khẩu.
Tuy nhiên, khó khăn vẫn còn hiện hữu, nhất là khi giá lúa biến động theo chiều hướng giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập người dân. Nông dân Thạch Chanh Ni (ấp Trà Sất C, xã Long Hiệp) với 5 công lúa, hiện đang chuẩn bị thu hoạch. Năng suất lúa đạt từ 700-750 kg/công nhưng giá lúa giảm, lợi nhuận chỉ đạt 1,6-1,8 triệu đồng/công, giảm so với các vụ trước. Thực tế cho thấy nếu không tham gia chặt chẽ vào chuỗi liên kết, nông dân vẫn chịu nhiều rủi ro.
Đáng nói hiện nay chuỗi giá trị lúa gạo hiện nay còn nhiều “nút thắt” khi khoảng 85- 90% sản lượng phụ thuộc vào thương lái ngoài tỉnh. Sự phụ thuộc này khiến nông dân bị động, dễ bị ép giá, trong khi giá trị gia tăng của hạt gạo lại tập trung chủ yếu ở khâu trung gian.
Để nâng cao giá trị hạt gạo, cần tái cấu trúc chuỗi theo hướng liên kết chặt chẽ, minh bạch và bền vững. Trong đó, doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường, HTX tổ chức sản xuất, nông dân là chủ thể tham gia. Khi các mắt xích được kết nối đồng bộ, giá trị sản phẩm được nâng lên cả về sản lượng, chất lượng, thương hiệu và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Việc áp dụng quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón hữu cơ, giảm thuốc BVTV góp phần bảo vệ môi trường, nâng chất lượng nông sản. Mô hình sản xuất hữu cơ, tuần hoàn đang từng bước khẳng định hướng đi hiệu quả, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Chuyển đổi số trong nông nghiệp mở ra nhiều cơ hội mới, từ quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến kết nối tiêu thụ.
Từng bước thích ứng, hoàn thiện
Trong những tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gạo của Việt Nam ghi nhận tín hiệu tích cực từ thị trường Trung Quốc, Philippines, giúp giảm áp lực đối với gạo Việt Nam. Việt Nam đã và đang từng bước tận dụng được cơ hội từ thị trường Việt Nam ký kết Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới (EVFTA, UKVFTA, CPTPP…) mang lại hiệu quả xuất khẩu.
Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hoạt động xuất khẩu gạo Việt Nam năm 2026 chịu tác động bởi chi phí logistics quốc tế, nguồn cung đầu vào bị siết chặt, tăng chi phí (phân bón, giá dầu) chi phí vận chuyển trong nước tăng từ 20-30 ngàn đồng/tấn gạo.
Theo ông Trần Quốc Tuấn- Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương, để giảm thiểu rủi ro, ngành công thương đã chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường làm việc với 36 thương lái, yêu cầu cam kết không “bẻ kèo”, không ép giá nông dân. Đồng thời, tăng cường kiểm tra việc niêm yết giá, kiểm soát đầu cơ, găm hàng và xử lý nghiêm vi phạm. Về lâu dài, ngành tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực chế biến, xuất khẩu thông qua nguồn kinh phí khuyến công, xúc tiến thương mại và khai thác nền tảng số để mở rộng thị trường. Quan trọng hơn, cần từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững, giảm phụ thuộc trung gian và nâng cao lợi ích cho người sản xuất.
Bài, ảnh: MỸ NHÂN
