Làm chủ công nghệ chế biến- gia tăng giá trị thương mại

Không chỉ giúp gia tăng giá trị sản phẩm, công nghệ (CN) chế biến đang mở ra dư địa mới cho việc phát triển thị trường đối với nhiều đặc sản, nông sản địa phương. Việc đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu của các kênh phân phối hiện đại đã tạo điều kiện để doanh nghiệp (DN) mở rộng thị trường, từng bước đưa sản phẩm địa phương tiếp cận những phân khúc tiêu dùng có giá trị cao hơn.

Chế biến sâu giúp nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

“Đòn bẩy” từ công nghiệp chế biến

Trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi chất lượng sản phẩm ổn định, mẫu mã đa dạng và khả năng bảo quản để đáp ứng yêu cầu vận chuyển, việc đầu tư CN bảo quản, chế biến sâu đang trở thành hướng đi quan trọng giúp nâng cao giá trị thương mại cho đặc sản, nông sản địa phương.

Công ty TNHH MTV Phát Đặng (xã Song Lộc) là một trong những đơn vị khai thác giá trị của dừa sáp thông qua chế biến sâu. Từ nguồn nguyên liệu đặc trưng của địa phương, DN từng bước đầu tư thiết bị, nghiên cứu sản phẩm và mở rộng danh mục chế biến nhằm nâng cao giá trị cho loại đặc sản này.

Chị Đinh Thị Thanh Tâm- Giám đốc công ty, cho biết: Hiện DN đã phát triển nhiều sản phẩm từ dừa sáp như kem dừa sáp, mứt dừa sáp, dừa sáp ngọc hay cơm dừa sáp đông lạnh. Trong đó, kem dừa sáp được xem là sản phẩm mới, tiếp cận người tiêu dùng theo xu hướng hiện đại và tiện lợi hơn. DN đã đầu tư hệ thống thiết bị làm gelato, kết hợp CN thanh trùng và cấp đông nhanh nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm, giữ trọn hương vị đặc trưng và kéo dài thời gian bảo quản.

Hiện công ty này có nhiều sản phẩm đạt chứng nhận OCOP từ 3-4 sao. Việc đầu tư bài bản vào chế biến sâu không chỉ giúp nâng cao năng lực sản xuất mà còn tạo điều kiện để sản phẩm đặc sản địa phương tiếp cận các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi hay các nền tảng thương mại điện tử.

Nhiều DN trong lĩnh vực chế biến trái cây cũng đang đẩy mạnh ứng dụng CN để gia tăng giá trị sản phẩm. Bà Nguyễn Thị Hồng Thu- Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu (xã Chợ Lách) cho biết, việc áp dụng các hệ thống quản lý sản xuất hiện đại và quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu. Nhờ đó, nhiều sản phẩm trái cây của công ty đã từng bước tiếp cận các thị trường khó tính như EU, Mỹ và Nhật Bản.

Theo các chuyên gia, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, CN chế biến sâu còn giúp đa dạng hóa sản phẩm cũng là giải pháp quan trọng để gia tăng giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Từ một loại nguyên liệu, CN chế biến có thể tạo ra nhiều dòng sản phẩm khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

Đối với cam sành, việc ứng dụng CN bảo quản và chế biến sâu có thể phát triển đa dạng sản phẩm. Ông Nguyễn Văn Giới- Phó Giám đốc Sở KH-CN cho biết, cam sành là một trong những cây trồng có diện tích lớn của tỉnh, gắn bó với đời sống nhiều hộ dân. Tuy nhiên, việc tiêu thụ vẫn chủ yếu dưới dạng trái tươi nên thường xảy ra tình trạng “được mùa- rớt giá”, trong khi năng lực bảo quản và chế biến sâu còn hạn chế, giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng. Do đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học- CN vào bảo quản sau thu hoạch và chế biến, phát triển các sản phẩm như sấy dẻo, sấy lạnh, nước ép, mứt, tinh dầu vỏ cam… được xem là hướng đi nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Kết nối, mở rộng thị trường tiêu thụ

Theo ông Phạm Duy Phong- Trưởng Phòng Kinh tế xã Tam Bình, giai đoạn 2015-2020, nhiều hộ dân trong xã chuyển đổi đất lúa sang trồng cam sành do loại cây này mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay, diện tích cam có xu hướng giảm do giá cả bấp bênh, đầu ra khó khăn khiến lợi nhuận của người trồng không còn ổn định như trước. Hiện diện tích cam sành trên địa bàn xã khoảng 850ha.

Thời gian qua, dù địa phương đã có quy hoạch vùng trồng, nhưng do biến động về giá cả và lợi nhuận nên tình trạng sản xuất tự phát vẫn còn tồn tại, dẫn đến cung vượt cầu, giá giảm. Bên cạnh đó, sản phẩm cam sành chủ yếu tiêu thụ dưới dạng thô, thị trường chủ yếu trong nước, trong khi sản phẩm chế biến còn hạn chế nên kênh tiêu thụ chưa đa dạng.

Theo chuyên gia, vùng trồng cam sành của tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển sản phẩm chế biến giá trị gia tăng.

“Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục rà soát, quy hoạch lại vùng sản xuất, đồng thời phối hợp với các ngành chức năng để hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm và tập trung xây dựng thương hiệu. Bên cạnh đó, việc phát triển các sản phẩm chế biến từ cam sành cũng được xem là hướng đi quan trọng nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao khả năng cạnh tranh”- ông Phong cho biết.

Tại xã Tam Ngãi, dừa sáp được xem là một trong những sản phẩm đặc trưng của địa phương. Hiện toàn xã có hơn 1.700ha dừa, với sản lượng hơn 26 triệu trái mỗi năm, trong đó dừa sáp chiếm hơn 175ha. Bên cạnh việc tiêu thụ trái tươi, hoạt động chế biến từ dừa sáp đang từng bước được phát triển, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo ông Trần Văn Út Em- Phó Chủ tịch UBND xã Tam Ngãi, trong những năm qua, việc phát triển dừa sáp đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và tạo thêm việc làm tại địa phương. Tuy nhiên, quá trình phát triển vẫn còn gặp một số khó khăn như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ và năng lực chế biến sâu còn hạn chế. Do đó, địa phương đang tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, trong đó chú trọng phát triển vùng nguyên liệu ổn định, xây dựng thương hiệu và thu hút DN đầu tư vào lĩnh vực chế biến.

Theo định hướng phát triển của tỉnh, cùng với việc nâng cao chất lượng nông sản và đa dạng hóa các mặt hàng chế biến, các hoạt động xúc tiến thương mại gắn với chuyển đổi số cũng đang được đẩy mạnh nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Nguyễn Trúc Sơn cho biết, với định hướng đột phá trong phát triển thương mại điện tử và xây dựng thương hiệu cho DN, trong năm 2026 tỉnh sẽ tập trung hỗ trợ chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại. Các DN, HTX và hộ kinh doanh sẽ được hỗ trợ nâng cao kỹ năng bán hàng trực tuyến, tổ chức livestream quảng bá sản phẩm và tham gia các sàn thương mại điện tử uy tín.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng khuyến khích DN chuẩn hóa bộ nhận diện thương hiệu, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao tính minh bạch của sản phẩm. “Khi thương hiệu được xây dựng bài bản và chất lượng sản phẩm được đảm bảo, các đặc sản của địa phương sẽ có điều kiện tiếp cận những phân khúc thị trường có giá trị cao hơn, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài nước”- Phó Chủ tịch tỉnh- Nguyễn Trúc Sơn nhấn mạnh.

Bài, ảnh: THẢO TIÊN