Nhằm nâng cao năng lực sản xuất, thu hút đầu tư, hình thành những chuỗi liên kết chặt chẽ từ vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản và tiêu thụ, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch 435/KH-UBND, ngày 10/11/2026 về phát triển ngành công nghiệp chế biến nông sản giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh.
Đây là giải pháp chuyển hóa lợi thế về sản lượng thành giá trị kinh tế cao hơn, thay vì chủ yếu tiêu thụ nguyên liệu thô hoặc sơ chế đơn giản.
 |
| Đồng chí Trần Trí Quang - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh (thứ hai trái sang) tham quan dây chuyền sản xuất nước dừa đóng hộp tại Betrimex, CCN Phong Nẫm, xã Lương Hòa. |
Khai thác tiềm năng, khơi thông dư địa chế biến
Tỉnh đang có lợi thế nguồn nguyên liệu phong phú, đa dạng, tạo nền tảng quan trọng để phát triển công nghiệp chế biến. Từ dừa, cây ăn trái, lúa gạo, rau củ đến thủy sản và các sản phẩm chăn nuôi, mỗi ngành hàng đều có tiềm năng hình thành những chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ quy mô lớn.
Nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến có quy mô lớn. Năm 2025, diện tích gieo trồng lúa đạt khoảng 328.130ha, sản lượng 1,829 triệu tấn; cây ăn trái có diện tích khoảng 100.810ha, sản lượng 2,414 triệu tấn; diện tích dừa khoảng 121.122ha, sản lượng 1,352 triệu tấn. Tổng sản lượng thủy sản đạt 968.200 tấn, trong đó nuôi trồng khoảng 672.300 tấn... Đây là những điều kiện thuận lợi để tỉnh phát triển các ngành công nghiệp chế biến có lợi thế cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.
Theo đánh giá của UBND tỉnh, giai đoạn 2021-2025, công nghiệp duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 7 %/năm; tỷ trọng công nghiệp trong GRDP tăng từ 18,28% năm 2020 lên khoảng 23,75% năm 2025. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực, với các lĩnh vực chế biến nông sản, thủy sản, thực phẩm và đồ uống gắn trực tiếp với lợi thế nguyên liệu của địa phương.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp (DN) và cơ sở chế biến hiện chỉ tiêu thụ khoảng 20-25% tổng sản lượng nông sản của tỉnh mỗi năm. Như vậy có khoảng 75-80% sản lượng chưa được hấp thụ bởi hệ thống chế biến tại chỗ, chủ yếu tiêu thụ tươi, sơ chế hoặc đưa sang địa phương khác. Đây chính là dư địa lớn để ngành công nghiệp chế biến phát triển trong thời gian tới.
Trước yêu cầu đó, Kế hoạch 435/KH-UBND đặt mục tiêu xuyên suốt là phát triển ngành theo hướng hiện đại, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, gắn với vùng nguyên liệu ổn định, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Định hướng phát triển được xây dựng theo từng nhóm sản phẩm có lợi thế, trong đó dừa, cây ăn trái, rau củ, lúa gạo và thủy sản là những ngành hàng trọng tâm.
Nhóm cây ăn trái đặc sản như cam sành, bưởi năm roi, bưởi da xanh, sầu riêng, xoài, chôm chôm, nhãn được định hướng phát triển các sản phẩm nước ép, sấy, đông lạnh, cô đặc và đóng hộp. Riêng sầu riêng sẽ tập trung liên kết chuỗi sản xuất, phát triển sản phẩm cấp đông, bột sầu riêng phục vụ xuất khẩu. Đối với rau củ, khuyến khích đầu tư công nghệ cấp đông, sấy dẻo, sấy thăng hoa và chế biến tiện lợi, gắn với hệ thống kho lạnh, đóng gói tại các vùng nguyên liệu tập trung.
Trong lĩnh vực lúa gạo, bên cạnh phát triển gạo chất lượng cao, tỉnh khuyến khích sản xuất gạo dinh dưỡng, bún, phở, bánh gạo, bột gạo. Đặc biệt, phụ phẩm từ sản xuất lúa gạo sẽ được tận dụng để sản xuất sản phẩm sinh học, thức ăn chăn nuôi và năng lượng. Đối với thủy sản, định hướng đến năm 2030 là đưa tỉnh trở thành trung tâm đầu mối thủy sản gắn với vùng nguyên liệu ven biển của khu vực; tập trung chế biến sâu các sản phẩm cá tra, tôm thẻ chân trắng, tôm sú, cá lóc, tôm càng xanh, cua biển, nghêu và sò huyết.
Đẩy mạnh chế biến sâu ngành dừa
Đối với ngành dừa, tỉnh định hướng thu hút ít nhất 5 dự án đầu tư nhà máy chế biến sâu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại và đa dạng hóa sản phẩm. Không dừng lại ở các mặt hàng truyền thống, ngành dừa sẽ mở rộng sang sản xuất sữa dừa, nước dừa đóng lon, nước cốt dừa, bột sữa dừa, kem dừa, dầu dừa tinh khiết, dầu VCO.
Đồng thời, phát triển các sản phẩm mỹ phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng từ dừa; chế biến gáo dừa thành than hoạt tính, sản phẩm lọc nước, lọc không khí và tận dụng thân dừa để sản xuất đồ gia dụng, thủ công mỹ nghệ. Tỉnh phấn đấu giá trị sản xuất ngành chế biến dừa tăng bình quân trên 10 %/năm, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 1 tỷ USD.
 |
| Sơ chế cơm dừa đưa vào sản xuất tại Betrimex, CCN Phong Nẫm, xã Lương Hòa. |
Hiện nay, tỉnh có nhiều DN mở rộng đầu tư chế biến sâu, dự kiến vận hành vào năm 2027, tạo giá trị gia tăng, thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp trong cơ cấu kinh tế tỉnh.
Theo ông Trần Việt Hùng - Chủ tịch Hội đồng quản trị, kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chế biến dừa Á Châu (KCN Giao Long, xã Giao Long), năm 2026, doanh thu của công ty dự kiến tăng 20-30% so với năm trước, lợi nhuận tăng gấp 3 lần.
Hiện công ty đang khẩn trương triển khai xây dựng nhà máy giai đoạn 2, dự kiến hoạt động vào quý II/2027, với công suất sản xuất cao hơn giai đoạn 1 và tạo thêm việc làm cho 200-300 lao động. Nâng tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ từ 50-70% trong tổng sản lượng xuất khẩu của DN. Việc đầu tư mở rộng nhà máy giúp Công ty Cổ phần Chế biến dừa Á Châu đón đầu làn sóng các tập doàn quốc tế dịch chuyển đơn hàng từ Thái Lan, Indo, Philippines về Việt Nam nhờ chất lượng dừa vượt trội và ổn định.
Công ty Cổ phần XNK Bến Tre (Betrimex), tại CCN Phong Nẫm, xã Lương Hòa hiện sản xuất đạt 120 triệu lít nước dừa đóng hộp (công nghệ Tetra Pak, Thụy Điển), xuất khẩu sản phẩm tới hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tỷ trọng xuất khẩu chiếm tới 95% tổng sản lượng. Betrimex đang mở rộng đầu tư nhà máy chế biến sâu ngành dừa với mục tiêu trở thành đơn vị xuất khẩu nước dừa dẫn đầu Việt Nam nói chung và tỉnh nói riêng.
“Hiện DN đang mở rộng đầu tư nhà máy tại Càng Long, với tổng vốn đầu tư khoảng 1.700-1.800 tỷ đồng, dự kiến hoạt động vào năm 2027. Công nghệ chế biến hiện đại theo hướng đầu tư toàn bộ khâu tiếp nhận ban đầu tự động hóa hoàn toàn, sử dụng dây chuyền đồng bộ nhập khẩu từ châu Âu. Nhà máy được thiết kế theo tiêu chuẩn công trình xanh và đáp ứng định hướng ESG và trang bị hệ thống xử lý chất thải khép kín đồng bộ”- ông Phạm Hồng Dương - Phó Tổng Giám đốc Betrimex cho biết.
Theo đồng chí Trần Trí Quang - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, tỉnh có tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế còn cao (chiếm khoảng 30% cơ cấu kinh tế), với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số đòi hỏi tỉnh phải tập trung chuyển dịch sang phát triển công nghiệp chế biến nông sản sâu, tạo giá trị gia tăng, ứng dụng công nghệ cao và xây dựng chuỗi liên kết bền vững. Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định, định hướng phát triển của DN, trong đó có Betrimex hoàn toàn phù hợp với mô hình tăng trưởng hiện đại mà tỉnh đang hướng tới. UBND tỉnh cam kết đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi theo đúng quy định pháp luật và tập trung đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho DN với tinh thần chỉ đạo quyết liệt.
Một hướng đi quan trọng khác là phát triển công nghiệp tận dụng phụ phẩm nông nghiệp theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Vỏ dừa, xơ dừa, mụn dừa được chế biến thành các sản phẩm phục vụ nông nghiệp công nghệ cao; rơm rạ, trấu, cám gạo, phụ phẩm thủy sản và chất thải chăn nuôi được tận dụng sản xuất phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi, chế phẩm sinh học và vật liệu sinh học. Các nhà máy chế biến quy mô lớn được khuyến khích đầu tư hệ thống điện sinh khối từ vỏ và phụ phẩm nông nghiệp, kết hợp điện mặt trời áp mái để chủ động nguồn năng lượng xanh.
Định hướng này phù hợp với Chương trình 58-CTr/TU ngày 22/10/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Kết luận 83-KL/TW của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam. Trong đó, tỉnh xác định phát triển công nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, năng lượng; khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng vật liệu tái chế từ chất thải công nghiệp và phụ phẩm nông nghiệp.
Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, chỉ số sản xuất ngành công nghiệp chế biến nông sản tăng 9-10 %/năm, giá trị tăng thêm tăng 8-9 %/năm, giá trị xuất khẩu các sản phẩm chế biến nông sản tăng 8-10 %/năm. Đồng thời, thu hút từ 10-20 dự án đầu tư mới và mở rộng lĩnh vực chế biến, tăng công suất thêm 1-1,5 triệu tấn nguyên liệu/năm.
Theo kế hoạch, tổng nguồn vốn dự kiến huy động thực hiện giai đoạn 2026-2030 khoảng 745,5 tỷ đồng; trong đó vốn ngân sách nhà nước khoảng 411,84 tỷ đồng. Nguồn lực được ưu tiên cho phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, xây dựng chuỗi liên kết, sơ chế, bảo quản sau thu hoạch, đổi mới công nghệ và xúc tiến thương mại. Phấn đấu có trên 25.000 cơ sở, hộ gia đình tham gia chế biến nông, lâm, thủy sản và khoảng 50.000 lao động được tạo việc làm.
Bài, ảnh: CẨM TRÚC
