Liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ và kết hợp vườn cây với du lịch đang mở thêm hướng làm ăn cho nông dân. Từ nhu cầu giảm chi phí, bảo vệ sức khỏe và tìm đầu ra, người dân từng bước đổi mới phương thức sản xuất. Những thay đổi này góp phần nâng giá trị nông sản, khai thác hiệu quả lợi thế đất đai và tạo sinh kế lâu dài.
 |
| Vườn nhãn sinh thái Sáu Phương (xã Nhơn Phú) kết hợp với đón khách tham quan, trải nghiệm miệt vườn. |
Liên kết sản xuất, nâng giá trị hạt gạo
“Làm thế nào để sản xuất có hiệu quả mà vẫn giữ được đất cho những vụ mùa sau?”-đó là điều ông Đoàn Văn Tài - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã (HTX) Sản xuất dịch vụ nông nghiệp Tấn Đạt (xã Trung Ngãi), luôn quan tâm khi gắn bó với cây lúa.
Qua thực tế canh tác, ông nhận thấy việc lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến đất đai, sức khỏe người sản xuất và chất lượng nông sản. Từ những trăn trở ấy, ông cùng các thành viên lựa chọn hướng canh tác sinh học, hữu cơ. Việc chăm sóc đất, bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng được chú trọng trong quá trình sản xuất.
Theo ông Tài, muốn làm ra hạt gạo tốt và duy trì nghề lâu dài, người nông dân cần quan tâm đến cả đất đai, sức khỏe của mình và người tiêu dùng. Khi mỗi hộ làm riêng lẻ, ruộng đất phân tán, việc thống nhất kỹ thuật và khó tạo nguồn hàng có chất lượng đồng đều. Người trồng lúa còn chịu sức ép từ giá vật tư, trong khi đầu ra chưa chủ động. Liên kết trong HTX là cách để các hộ cùng giải quyết những trở ngại này.
Từ những thửa ruộng thử nghiệm ban đầu, HTX Tấn Đạt từng bước mở rộng diện tích liên kết. Các thành viên cùng thực hiện quy trình canh tác, chia sẻ nguồn lực và phối hợp xây dựng vùng nguyên liệu. Nhờ tổ chức sản xuất chung, HTX có điều kiện kiểm soát chất lượng, thực hiện truy xuất nguồn gốc và kết nối với doanh nghiệp chế biến, phân phối.
Theo ông Tài, với người trồng lúa, việc tham gia HTX là cùng sản xuất trên một vùng nguyên liệu, là sự thống nhất về cách làm, yêu cầu kỹ thuật và trách nhiệm đối với sản phẩm. Khi chất lượng được duy trì đồng đều, HTX có thêm điều kiện làm việc với đối tác, giúp thành viên bớt phụ thuộc vào việc tự tìm người mua sau mỗi vụ.
HTX tập trung vào các dòng lúa gạo an toàn, gạo hữu cơ chất lượng cao và gạo thảo dược. Đồng thời, đơn vị phát triển thêm trà gạo lứt, bột cám gạo dinh dưỡng và định hướng đầu tư chế biến sâu. Thay vì chỉ bán lúa thô, việc đưa hạt gạo vào nhiều sản phẩm giúp HTX tìm thêm cơ hội tiêu thụ, đáp ứng nhu cầu sử dụng khác nhau.
“Sản phẩm của HTX được bao tiêu với giá bán cao hơn thị trường tự do từ 15-30%. Bên cạnh đó, chi phí phân, thuốc trực tiếp giảm khi đất dần được phục hồi.
Những kết quả ghi nhận trong quá trình sản xuất giúp thành viên thêm tin tưởng vào hướng canh tác đã lựa chọn” - ông Tài cho biết và đúc kết: “Điều quan trọng là sự tin tưởng giữa các hộ với HTX và việc tuân thủ quy trình. Sản xuất hữu cơ đòi hỏi thời gian, sự kiên trì và minh bạch trong từng khâu. Nếu chỉ chú trọng sản lượng mà làm thiếu chặt chẽ, chất lượng sản phẩm và uy tín với đối tác sẽ khó được giữ vững”.
Đưa công nghệ vào sản xuất nông nghiệp
Tại HTX Nông nghiệp Hậu Thành (xã Long Hồ), bà Nguyễn Thị Minh Yến - Giám đốc HTX luôn tìm cách đổi mới, đưa công nghệ vào đồng ruộng. Chẳng hạn, từ phun thuốc cho lúa trước đây, mỗi lần chăm sóc ruộng, người dân phải mang bình phun, lội ruộng, vừa mất thời gian vừa trực tiếp tiếp xúc với hóa chất. Giảm vất vả và bảo vệ sức khỏe người sản xuất là lý do bà tìm hiểu việc sử dụng thiết bị drone.
 |
| Hợp tác xã Nông nghiệp Hậu Thành đổi mới cách làm trên cánh đồng, hướng đến nâng hiệu quả sản xuất lúa. |
Sau khi tham khảo các mô hình thực tế, bà Yến cùng các thành viên hội đồng quản trị bàn bạc, vận động thành viên sử dụng dịch vụ phun thuốc bằng drone. Để người dân hiểu rõ, HTX tổ chức trình diễn ngay trên đồng ruộng. Người dân được quan sát cách vận hành, độ phun đều và theo dõi hiệu quả thực tế giúp thành viên yên tâm ứng dụng.
Theo bà Yến, mục đích đưa công nghệ vào đồng ruộng là bảo vệ sức khỏe lâu dài cho người trồng lúa, đồng thời hỗ trợ chăm sóc cây hiệu quả hơn và giảm lượng phân, thuốc sử dụng. Các thành viên là đảng viên đi đầu tham gia, cùng vận động người dân thay đổi thói quen canh tác.
Việc sử dụng thiết bị còn gắn với cách HTX tổ chức dịch vụ, đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc lúa. Với người dân, hiệu quả của công nghệ được cảm nhận qua những công việc cụ thể: bớt phải trực tiếp lội ruộng phun thuốc, giảm nhọc nhằn và thuận tiện hơn trong sản xuất.
Nếu HTX Hậu Thành đổi mới công việc trên cánh đồng, ông Trương Hoàng Phương ở xã Nhơn Phú, lại tìm hướng làm ăn từ vườn cây. Năm 2017, khi sản xuất gạch không còn mang lại hiệu quả như mong muốn, ông tìm cách khai thác mảnh đất gia đình. Sau hơn 1 năm tìm hiểu, tham khảo các mô hình, ông chọn trồng nhãn ido, đồng thời ấp ủ ý tưởng làm du lịch sinh thái.
Ngay từ khi lập vườn, ông đã tính đến việc đón khách. Mương nước, lối đi được bố trí, cải tạo để vừa phục vụ sản xuất vừa thuận tiện cho tham quan. Vườn nhãn sinh thái Sáu Phương dần hình thành, kết hợp trồng cây với hoạt động trải nghiệm miệt vườn.
Ông Phương cho rằng: “Du lịch cộng đồng phải mang đến trải nghiệm thực tế. Vườn cần có trái, sản phẩm phải an toàn cho sức khỏe; sự gần gũi của người dân cũng góp phần tạo niềm vui cho khách. Tôi chú trọng chăm sóc vườn và tổ chức không gian để du khách tham gia hoạt động”.
Từng gắn bó với nghề gạch, ông còn tìm cách kết nối du lịch miệt vườn với không gian gạch gốm Mang Thít. Những lò nung đã tạo sinh kế cho nhiều gia đình cũng lưu giữ câu chuyện của làng nghề. Ông mong muốn giữ và phát huy giá trị ấy, để hành trình khám phá cây trái, ẩm thực có thêm trải nghiệm văn hóa. Trong quá trình làm ăn, ông Phương chia sẻ kỹ thuật trồng nhãn, hướng dẫn người dân xử lý ra hoa, đậu trái và tạo việc làm cho lao động địa phương.
Từ cánh đồng đến vườn cây, các mô hình cho thấy việc phát triển kinh tế nông nghiệp bắt đầu bằng những lựa chọn sát thực tế: liên kết để tổ chức sản xuất, ứng dụng công nghệ để giải quyết khó khăn và tìm thêm giá trị từ đất đai. Những cách làm này có thể tiếp tục được nhân rộng phù hợp với điều kiện từng địa phương, gắn với thị trường tiêu thụ để mở thêm cơ hội nâng thu nhập cho nông dân.
Bài, ảnh: NGUYÊN KHANG
