Nguồn giống chất lượng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Trước yêu cầu nâng chất lượng đàn vật nuôi, cây trồng và đáp ứng nhu cầu thị trường, các trại giống của tỉnh đang tập trung làm mới nguồn giống, tăng cường an toàn dịch bệnh, đa dạng sản phẩm và từng bước nâng hiệu quả hoạt động.
 |
| Trung tâm Giống cây trồng và Hoa kiểng (xã Vĩnh Thành) đa dạng sản phẩm, khai thác cây đầu dòng và thử nghiệm các giống hoa kiểng phù hợp nhu cầu thị trường. |
Từng bước làm mới đàn heo giống
Tại Trại Giống vật nuôi ở ấp Rạch Cốc (xã Trung Hiệp), việc nâng chất lượng đàn giống đang được xác định là nhiệm vụ trọng tâm sau nhiều năm khai thác nguồn giống hiện có. Trại được xây dựng trên diện tích 12ha, thực hiện nhiệm vụ duy trì, chọn lọc và cung ứng nguồn giống phục vụ chăn nuôi. Hiện tổng đàn có hơn 600 con, gồm heo đực giống, heo nái, heo con, heo hậu bị và heo thịt.
Theo Trung tâm Giống và Hoa kiểng, đàn heo giống gốc được nhập từ Mỹ và đưa vào khai thác từ năm 2015. Trong quá trình nuôi, trại thực hiện quản lý hệ phả, theo dõi lý lịch từng cá thể, chọn lọc và phối giống nhằm duy trì chất lượng đàn. Sau hơn 10 năm, đàn giống nhập ban đầu đã hết thời gian khai thác và được thanh lý theo quy định. Đàn heo hiện nay chủ yếu là các thế hệ kế thừa từ nguồn giống này. Qua nhiều năm khai thác, một bộ phận heo nái và heo đực giống có dấu hiệu già hóa, tỷ lệ loại thải tăng, trong khi yêu cầu về năng suất, chất lượng con giống ngày càng cao.
Để từng bước khắc phục, trại đang sử dụng tinh heo từ nguồn giống chất lượng cao để phối với đàn nái hiện có, đồng thời tuyển chọn heo hậu bị thay thế. Mục tiêu là bổ sung nguồn gen, nâng khả năng sinh sản, sinh trưởng và chất lượng đàn giống trong những năm tới.
Ông Nguyễn Quốc Trung- Giám đốc Trung tâm Giống và Hoa kiểng cho biết, trong 9 tháng năm 2026, trại dành một phần nguồn lực để tuyển chọn đàn hậu bị. Việc loại thải đàn nái già khiến quy mô đàn tạm thời giảm, đồng thời lượng heo giống đưa ra thị trường cũng bị ảnh hưởng do phải giữ lại những cá thể tốt phục vụ thay đàn. Bài toán của trại hiện nay không chỉ là tăng số lượng, mà quan trọng hơn là duy trì chất lượng di truyền và tạo nguồn giống ổn định lâu dài. Trại đã được cơ quan chuyên môn chứng nhận cơ sở an toàn đối với một số bệnh nguy hiểm trên heo như lở mồm long móng, hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản, dịch tả heo cổ điển và dịch tả heo châu Phi.
Để hạn chế nguy cơ dịch bệnh xâm nhập, trại đã bố trí lại khu vực để xe, lắp nhà sát trùng, sửa chữa hệ thống phun sát trùng tự động cho phương tiện vận chuyển thức ăn; đồng thời duy trì vệ sinh chuồng trại, khử trùng và kiểm soát người, phương tiện ra vào khu sản xuất.
Trong những tháng cuối năm, đơn vị tiếp tục tuyển chọn heo hậu bị chất lượng cao, duy trì biện pháp an toàn sinh học, đồng thời từng bước sửa chữa chuồng trại và mở rộng thị trường tiêu thụ. Về lâu dài, trung tâm đề xuất xem xét nhập đàn heo nái có chất lượng di truyền cao để làm mới đàn, cùng với cải tạo, nâng cấp Trại Giống vật nuôi nhằm nâng khả năng cung ứng giống cho người chăn nuôi trong và ngoài tỉnh.
Đa dạng nguồn giống cây trồng
Cùng với vật nuôi, hoạt động sản xuất giống cây trồng và hoa kiểng cũng đang được sắp xếp theo hướng khai thác tốt hơn đất đai, cơ sở vật chất và đa dạng sản phẩm.
Trại Giống cây trồng và hoa kiểng- cơ sở 3 tại ấp Ô Chích (xã Song Lộc), có diện tích sản xuất 2,2ha. Đơn vị đang duy trì vườn dừa, chanh giấy, ổi và triển khai một số mô hình khảo nghiệm kiểng lá. Sau khi sắp xếp tổ chức, cơ sở thực hiện nhiệm vụ lưu giữ cây giống gốc, sản xuất và cung ứng cây giống, lúa giống, hoa kiểng phục vụ nhu cầu sản xuất.
Trong 9 tháng năm 2026, đơn vị tiếp tục chăm sóc, khai thác vườn dừa, chanh; triển khai các mô hình đối với một số giống cây ăn trái. Cơ sở còn liên kết sản xuất gần 9ha lúa giống tại xã Bình Phú và xã Châu Thành, góp phần bổ sung nguồn giống phục vụ nông dân. Một hướng mới đang được thử nghiệm là trồng kiểng lá xen trong vườn cây ăn trái.
Theo Trung tâm Giống và Hoa kiểng, trong thời gian tới, cơ sở tiếp tục lưu giữ, chăm sóc và khai thác vườn cây đầu dòng; đồng thời tận dụng diện tích đất còn trống, mở rộng liên kết sản xuất lúa giống, khảo nghiệm cây trồng và phát triển thêm sản phẩm hoa kiểng.
Từ thực tế tại 2 trại giống cho thấy, yêu cầu hiện nay không còn dừng ở việc duy trì hoạt động sản xuất giống. Quan trọng hơn là phải giải quyết đồng thời chất lượng nguồn giống, cơ sở vật chất, chi phí sản xuất và đầu ra thị trường. Đối với vật nuôi, việc bổ sung nguồn gen và từng bước thay thế đàn giống già hóa sẽ quyết định khả năng duy trì chất lượng đàn trong những năm tới. Với cây trồng và hoa kiểng, yêu cầu đặt ra là khai thác tốt hơn quỹ đất, cây đầu dòng và cơ sở vật chất hiện có, đồng thời tạo ra sản phẩm phù hợp nhu cầu thị trường.
Ông Lê Văn Dũng- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, con giống là một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng suất, chất lượng và hiệu quả chăn nuôi. Khi nguồn giống được kiểm soát tốt về chất lượng, gắn với nhu cầu sản xuất và thị trường, hệ thống trại giống sẽ phát huy tốt hơn vai trò cung ứng giống, hỗ trợ nông dân và tạo nền tảng cho phát triển ngành hàng nông nghiệp theo hướng ổn định, bền vững.
Bài, ảnh: NGUYÊN KHANG
