Phát triển đô thị tạo động lực tái cấu trúc không gian

Tại hội thảo “Vĩnh Long trong không gian phát triển mới: Động lực đô thị (ĐT) hóa và cơ hội kiến tạo chuẩn sống thế hệ mới” vừa qua, nhiều chuyên gia lĩnh vực kinh tế, lịch sử, văn hóa, quy hoạch, pháp luật, phát triển ĐT và bất động sản đã có những trao đổi, chia sẻ, hiến kế sự phát triển của tỉnh trong bối cảnh mới.

Phối cảnh Khu dân cư Phước Thọ (phường Phước Hậu).

Phát triển đô thị xanh

TS Nguyễn Văn Khôi- Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Thành viên Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ nhận định, nhiều năm trước, ĐBSCL được biết đến là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước. Hội tụ nhiều điều kiện mới về hạ tầng, thể chế và liên kết vùng… để phát triển mạnh lĩnh vực công nghiệp chế biến, logistic, kinh tế biển, năng lượng tái tạo, dịch vụ và ĐT.

Tỉnh với lợi thế nằm ở trung tâm của ĐBSCL, vừa có hệ thống sông Tiền, sông Hậu, vừa có không gian biển, mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện với các tuyến đường cao tốc, giao lộ và hệ thống cảng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế tổng hợp. Khả năng kết nối với TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, các tỉnh ven biển, các trung tâm kinh tế lớn trong vùng, tạo điều kiện kết nối giữa nông nghiệp và công nghiệp, giữa ĐT và nông thôn…

Theo TS Nguyễn Văn Khôi, trong bối cảnh phát triển nhanh và bền vững, ĐT được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng. Tỉnh đã và đang hình thành những đô thị hiện đại, đồng bộ, có bản sắc. Từ những lợi thế mới và không gian phát triển mới, ông đề xuất Vĩnh Long có thể nghiên cứu theo mô hình ĐT với 3 cực phát triển.

ĐT Vĩnh Long là trung tâm hành chính, giáo dục, y tế, tài chính, thương mại, dịch vụ; ĐT Bến Tre là trung tâm chế biến nông sản, công nghiệp nhẹ, thương mại, dịch vụ, du lịch sinh thái; ĐT Trà Vinh là trung tâm kinh tế biển, logistic, năng lượng tái tạo, công nghiệp ven biển.

Quang cảnh tọa đàm với chủ đề “An cư thế hệ mới: Đô thị kiến tạo chuẩn sống mới tại Vĩnh Long” .

GS.TS Hoàng Văn Cường- Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho biết, trong bối cảnh hiện nay, phát triển xanh theo các tiêu chuẩn ESG không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh mới của nền kinh tế.

Đối với Vĩnh Long, tỉnh có hình thái không gian phát triển rất đặc biệt với ba mặt giáp sông, một mặt hướng biển, sở hữu hệ sinh thái sông nước đặc trưng, tỷ lệ không gian xanh cao và vị trí kết nối thuận lợi với các trung tâm động lực như Cần Thơ và TP Hồ Chí Minh.

Tỉnh cần xem phát triển theo các tiêu chuẩn ESG là định hướng chiến lược để khai thác hiệu quả những lợi thế tự nhiên sẵn có, kiến tạo lợi thế cạnh tranh mới, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao và nâng cao năng lực hội nhập trong giai đoạn phát triển mới.

Ông cũng cho rằng, tỉnh có nhiều lợi thế để phát triển các ĐT đáng sống khi cách Cần Thơ khoảng 30km, cách TP Hồ Chí Minh khoảng 100km, thuận lợi để kết nối các trung tâm kinh tế lớn, đồng thời thu hút dòng khách du lịch và phát triển các ngành dịch vụ.

“Trong bối cảnh xu hướng ĐT hóa đang có sự thay đổi, người dân ngày càng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng sống, tỷ lệ nhập cư của tỉnh tăng từ 2,75 lên 4,1% trong giai đoạn 2021-2024, là tín hiệu cho thấy sức hút đối với người dân và nhà đầu tư, mở ra dư địa cho sự phát triển ĐT thời gian tới”- ông Cường nói.

Khai thác những giá trị khác biệt

Nhiều năm gắn bó, nghiên cứu về tỉnh Vĩnh Long trước và sau hợp nhất, PGS.TS Trần Đình Thiên- Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính- tiền tệ quốc gia, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đánh giá, tỉnh sở hữu những giá trị rất đặc biệt về lịch sử, văn hóa và điều kiện tự nhiên.

“Điều tôi muốn nhấn mạnh là không dừng lại ở việc nói về tiềm năng và lợi thế. Điều quan trọng là phải biến những tiềm năng ấy thành động lực phát triển cụ thể”- ông Thiên nói và cho rằng, tỉnh cần lựa chọn những hướng đi “khác biệt”, sáng tạo và tạo được giá trị riêng, thay vì cạnh tranh trực diện với các trung tâm lớn về thu hút đầu tư.

Định hướng phát triển ĐT của tỉnh cần được xác lập theo hướng khác biệt và có giá trị gia tăng cao hơn. Địa phương nên ưu tiên xây dựng ĐT sáng tạo, ĐT khoa học- công nghệ gắn với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đây là hướng đi có thể tạo nên bản sắc riêng, vừa tận dụng được lợi thế kết nối vùng, vừa tránh cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm phát triển hiện hữu. Chính sự khác biệt này sẽ là nền tảng quan trọng để địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Đại biểu tham quan dự án đô thị tại tỉnh.

Cũng theo PGS.TS Trần Đình Thiên, bên cạnh các lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng, tỉnh còn sở hữu những giá trị rất riêng về văn hóa và con người. Cảnh quan sông nước đặc trưng của ĐBSCL, môi trường sinh thái trong lành cùng truyền thống nghĩa tình, hào sảng và bản sắc văn hóa đặc sắc của vùng đất này chính là những yếu tố tạo nên sức hút khác biệt.

Đây là những giá trị mềm nhưng có ý nghĩa rất lớn trong việc hình thành một ĐT sáng tạo và đáng sống- yếu tố ngày càng được coi trọng trong cạnh tranh phát triển giữa các địa phương.

Kiến trúc sư Trần Minh Tùng- Khoa Kiến trúc và Quy hoạch (Trường ĐH Xây dựng Hà Nội) cho rằng, khi định hình mô hình ĐT mới, tỉnh cần nhìn từ 2 góc độ là tiếp cận những xu hướng phát triển ĐT hiện đại của thế giới, đồng thời gìn giữ và phát huy giá trị bản địa để tạo nên bản sắc riêng.

Đầu tiên là phải phát triển khu ĐT đồng bộ; đồng thời phát triển khu ĐT đa chức năng. Nếu trước đây có thể gọi đây là ĐT sông nước, thì trong không gian phát triển mới sau hợp nhất tỉnh còn sở hữu không gian biển.

Vì vậy, địa phương hoàn toàn có thể hướng tới mô hình “ĐT mặt nước”, trong đó mọi không gian sống, cảnh quan và kiến trúc đều khai thác tối đa giá trị của hệ thống sông, kênh rạch và vùng ven biển. Tỉnh cần phát huy lợi thế về mật độ xây dựng thấp, không gian sinh thái và cảnh quan tự nhiên để tạo nên một môi trường sống khác biệt.

Bản sắc của ĐT tương lai phải được hình thành từ chính những lợi thế riêng của địa phương. “Màu xanh” của tỉnh không chỉ là cây cối, miệt vườn mà còn là màu xanh của sông nước và hệ sinh thái tự nhiên. Đây là những giá trị cần được đưa vào quy hoạch, kiến trúc và từng sản phẩm bất động sản để tạo nên sức hấp dẫn lâu dài.

Lựa chọn tỉnh là điểm khởi đầu trong chiến lược đưa thương hiệu khách sạn quốc tế đầu tiên của tập đoàn đến ĐBSCL, ông Lâm Đỗ- Giám đốc Phát triển Tập đoàn Hilton tại Việt Nam đánh giá, Vĩnh Long có nhiều điều kiện để trở thành một điểm đến hấp dẫn của khu vực, thậm chí có thể được định vị như một “Venice của Việt Nam” nếu biết khai thác đúng những giá trị khác biệt của mình.

Thông qua hợp tác với T&T Group, Hilton sẽ triển khai dự án đầu tiên tại tỉnh, với mục tiêu phát triển một khách sạn đạt tiêu chuẩn quốc tế với mong muốn góp phần hình thành hệ sinh thái dịch vụ, du lịch và đầu tư chất lượng cao, tạo sức lan tỏa cho quá trình phát triển ĐT của địa phương.

Bài, ảnh: NAM ANH