Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng cực đoan, thời gian qua, tỉnh đã triển khai Chiến lược phát triển thủy lợi giai đoạn 2020-2025 với cách tiếp cận chủ động và linh hoạt. Không chỉ là “lá chắn” trước hạn hán, xâm nhập mặn hay ngập úng, hệ thống thủy lợi từng bước trở thành trụ cột bảo đảm an ninh nguồn nước, ổn định sản xuất và nâng cao chất lượng sống cho người dân, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế- xã hội bền vững.
 |
| Hệ thống thủy lợi tỉnh bảo đảm an ninh nguồn nước, ổn định sản xuất và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Trong ảnh: Cống Cái Hàn, xã Hưng Khánh Trung. |
Tập trung đầu tư, hoàn thiện hệ thống thủy lợi
Giai đoạn 2020-2025, biến đổi khí hậu và thiên tai diễn biến phức tạp, đặc biệt là sạt lở, giông lốc, hạn hán và xâm nhập mặn đã ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh trên địa bàn tỉnh, làm thiệt hại diện tích lúa, cây ăn trái và tác động trực tiếp đến sinh kế của người dân.
Trước yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước, cấp nước, tiêu thoát nước và phòng, chống ngập úng, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi đa mục tiêu; nạo vét kênh mương; xây dựng công trình ngăn mặn, trữ nước; phát triển hệ thống cấp nước sạch nông thôn, từng bước nâng cao năng lực ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn và ngập úng.
Dấu ấn rõ nét nhất nằm ở quy mô đầu tư và phát triển hạ tầng. Toàn tỉnh đã triển khai 570 công trình thủy lợi, trong đó có 129 công trình xây dựng mới, với tổng nguồn vốn gần 13,877 ngàn tỷ đồng. Cùng với đó, hơn 251 tỷ đồng từ nguồn lực ngoài ngân sách được huy động để xây dựng công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn. Có 5 công trình đập, hồ chứa thủy lợi được nâng cấp, sửa chữa; 107 công trình được đầu tư xây dựng phục vụ nuôi trồng thủy sản, cấp nước sinh hoạt, công nghiệp, cải tạo môi trường sinh thái.
Đặc biệt, các công trình như cống Vũng Liêm, cống Tân Dinh, cống Bông Bót và Trạm bơm điện 3 Tháng 2 đã phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cấp, thoát nước, chủ động ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn và ngập úng. Qua đó, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp, tạo sinh kế, nâng cao đời sống người dân nông thôn; đồng thời giảm thiểu tác động của thiên tai, cải thiện môi trường, bảo đảm an ninh nguồn nước, phục vụ phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng nâng cao năng suất, thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh.
Đến nay, trên địa bàn tỉnh đã đầu tư, đưa vào vận hành 53 trạm quan trắc độ mặn, mực nước phục vụ công tác theo dõi, dự báo nguồn nước. Đồng thời, tỉnh từng bước ứng dụng khoa học, công nghệ vào quản lý, vận hành hệ thống công trình thủy lợi, trong đó từng bước thay thế các cửa cống vận hành theo triều bằng cửa cống vận hành cưỡng bức, góp phần chủ động trong công tác ngăn mặn, trữ ngọt, tiêu úng, xổ phèn, đáp ứng yêu cầu sản xuất và dân sinh.
Hiện hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh cơ bản đáp ứng yêu cầu cấp, thoát nước phục vụ nuôi trồng thủy sản thâm canh, công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao; bảo đảm cấp nước tưới chủ động trên 85% diện tích đất trồng lúa 2 vụ và trên 70% diện tích cây trồng cạn; cơ bản đáp ứng nhu cầu cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và phục vụ phát triển các ngành kinh tế- xã hội trên địa bàn.
Trong giai đoạn 2020-2025, diện tích đất sản xuất nông nghiệp được tưới, tiêu chủ động tăng trên 71,2 ngàn hecta so với giai đoạn trước. Trên địa bàn tỉnh hiện nay có nhiều mô hình tưới tiên tiến, tiết kiệm nước được mở rộng quy mô, diện tích. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nước được triển khai như cải tạo, nâng cấp hệ thống thủy lợi, giảm thất thoát nước; ứng dụng chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng tiết kiệm nước; áp dụng khoa học kỹ thuật trong công tác quản lý; đồng thời, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân trong sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả…
Chủ động nguồn nước, thích ứng biến đổi khí hậu
 |
| Tập trung đầu tư, hoàn thiện hệ thống thủy lợi trên địa bàn tỉnh. |
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa, qua 5 năm triển khai Chiến lược phát triển thủy lợi (2020-2025), tỉnh cơ bản đạt được mục tiêu đề ra, nhất là trong việc nâng cao năng lực chủ động cấp nước, tiêu thoát nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh. Hệ thống thủy lợi từng bước được đầu tư hoàn thiện, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai, giảm thiểu thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn và ngập úng.
Việc hiện đại hóa hệ thống thủy lợi được quan tâm triển khai, từng bước khép kín và phát huy hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững và thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn tỉnh theo kế hoạch giai đoạn 2020-2025.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa cho biết: Trên cơ sở những kết quả đạt được, tỉnh xác định tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương trong quản lý, vận hành hệ thống công trình thủy lợi; chủ động triển khai giải pháp phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn; điều tiết, phân bổ nguồn nước hợp lý, đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của người dân.
Cùng với đó, tỉnh chủ động huy động, lồng ghép hiệu quả nguồn lực đầu tư, phát huy vai trò tham gia của người dân trong quản lý, khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, bảo đảm công trình được sử dụng đúng mục đích, kịp thời phát hiện, xử lý hư hỏng, giảm chi phí duy tu, bảo dưỡng, và nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ công trình, nguồn nước.
“Thời gian tới, tỉnh tiếp tục kiến nghị với các bộ, ngành Trung ương để được hỗ trợ về cơ chế, chính sách, nguồn lực và giải pháp kỹ thuật, từng bước hoàn thiện hệ thống thủy lợi theo hướng hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội tỉnh bền vững”- Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa nhấn mạnh.
Bài, ảnh: THIÊN DUYÊN
