Để chợ truyền thống bắt nhịp chuyển đổi số

Mô hình “Chợ 4.0” đang được triển khai tại nhiều địa phương, đưa thanh toán số vào những giao dịch hàng ngày, giúp chợ truyền thống từng bước thích nghi với xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Thanh toán bằng mã QR tại chợ Phước Hậu- điểm 1 (chợ Cua), phường Phước Hậu.

Quét mã QR- thuận tiện mua hàng

Quét mã QR, thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) ngày càng quen thuộc tại nhiều quầy hàng ở các chợ. Từ những giao dịch vài chục ngàn đồng đến những đơn hàng có giá trị lớn hơn, người mua chỉ cần mở điện thoại, quét mã QR, nhập số tiền và hoàn tất thanh toán.

Anh Phạm Quốc Công- chủ tiệm trà sữa Bối tại chợ Phú Quới cho biết, hiện TTKDTM khá phổ biến, hiện có gần phân nửa lượng khách mua hàng dùng chuyển khoản. Vì vậy, khoảng 1 năm trước, anh đã chủ động tạo mã QR để khách thuận tiện thanh toán. “Khi mô hình “Chợ 4.0” được triển khai đồng bộ tại chợ, tiểu thương được hỗ trợ miễn phí thì tôi đăng ký thêm để khách hàng có nhiều lựa chọn thanh toán hơn”- anh Công nói thêm.

Mới đây, tại chợ Phú Quới (xã Phú Quới), 97 bảng quét mã QR và loa thông báo giao dịch tự động được trang bị cho tiểu thương. Mã QR được đặt ngay tại quầy, khách mua hàng có thể chủ động quét mã và thanh toán. Khi tiền được chuyển thành công, loa phát thông báo để người bán dễ dàng kiểm tra giao dịch mà không cần liên tục cầm điện thoại. Tiện ích này càng phát huy tác dụng vào thời điểm đông khách.

Anh Phan Thanh Điền- chủ tiệm thời trang Thanh Điền cho biết: “Trước đây tôi đã sử dụng thanh toán bằng mã QR nhưng chủ yếu chỉ lưu hình ảnh mã trên điện thoại. Khi khách cần chuyển khoản, phải mở điện thoại tìm mã, sau đó kiểm tra xem tiền đã vào tài khoản hay chưa. Nay có bảng mã QR tích hợp loa thông báo. Khi giao dịch thành công, loa sẽ đọc thông báo nên tôi không cần cầm điện thoại kiểm tra”.

Thuận tiện phải đi cùng với an toàn. Thực tế, tiểu thương bày tỏ nỗi lo về nguy cơ mã QR tại quầy bị kẻ gian dán chồng mã QR khác hoặc người bán khó kiểm tra giao dịch khi đông khách. Việc tích hợp loa thông báo giúp người bán chủ động hơn trong xác nhận tiền đã vào tài khoản. Song, cả người mua và người bán vẫn cần kiểm tra kỹ thông tin người nhận, số tiền giao dịch; đồng thời cảnh giác với thủ đoạn giả mạo, lừa đảo trong thanh toán điện tử.

Bà Lê Thị Bình Cư- Phó Chủ tịch UBND xã Phú Quới, cho biết, thời gian qua, công tác chuyển đổi số, phát triển kinh tế số tại xã có nhiều chuyển biến tích cực. Việc triển khai mô hình “Chợ 4.0”- TTKDTM tại chợ Phú Quới là bước khởi đầu quan trọng để từng bước nhân rộng.

Trong quá trình triển khai mô hình “Chợ 4.0”, tiểu thương được hỗ trợ mở tài khoản, cài đặt ứng dụng thanh toán, tạo mã QR; người dân được hướng dẫn thao tác sử dụng. Giúp thanh toán số từng bước trở nên gần gũi hơn trong hoạt động mua bán thường ngày.

Hướng đến hạ tầng thương mại hiện đại

TTKDTM là một trong những thay đổi đang diễn ra tại chợ truyền thống. Trước sức ép cạnh tranh từ thương mại điện tử, siêu thị, cửa hàng tiện lợi và những thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng, chợ cũng cần được đầu tư đồng bộ hơn từ cơ sở vật chất, môi trường kinh doanh đến phương thức quản lý, mua bán.

Theo Sở Công Thương, toàn tỉnh hiện có 401 chợ; trong đó, 335 chợ đã được phân hạng, gồm 7 chợ hạng 1, 41 chợ hạng 2 và 287 chợ hạng 3.

Hệ thống chợ có tổng diện tích hơn 1 triệu m², với gần 37 ngàn điểm kinh doanh, hơn 28,4 ngàn hộ kinh doanh cố định. Đến ngày 18/9, toàn tỉnh có 45 xã, phường đã ban hành kế hoạch triển khai mô hình “Chợ 4.0”- TTKDTM tại 54 chợ, gồm 1 chợ hạng 1, 10 chợ hạng 2 và 43 chợ hạng 3, với tổng kinh phí hơn 866,5 triệu đồng.

Anh Phạm Quốc Công- chủ tiệm trà sữa Bối tại chợ Phú Quới, được hướng dẫn cài đặt mã QR tích hợp loa thông báo giao dịch tự động.

Chợ vẫn là kênh phân phối hàng hóa quan trọng, nhất là đối với nông sản, thực phẩm, hàng hóa thiết yếu và sản phẩm địa phương; đồng thời tạo sinh kế cho đông đảo tiểu thương. Tuy nhiên, một số chợ còn hạn chế về cơ sở vật chất, điều kiện vệ sinh, an toàn thực phẩm; phương thức kinh doanh chậm đổi mới trong khi yêu cầu của người tiêu dùng ngày càng cao.

Theo ông Phạm Phước Trãi- Phó Giám đốc Sở Công Thương, trong bối cảnh thương mại điện tử, cửa hàng tiện lợi và hệ thống siêu thị phát triển mạnh, chợ truyền thống đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Một bộ phận chợ có dấu hiệu giảm lượng khách, sức mua chưa ổn định, hoạt động kinh doanh còn nhỏ lẻ.

Dù vậy, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế- xã hội, từ tiêu thụ nông sản, cung ứng hàng hóa thiết yếu, tạo sinh kế đến duy trì không gian giao thương gắn với tập quán tiêu dùng của cộng đồng. Cùng với trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tiện lợi, hệ thống chợ góp phần hoàn thiện mạng lưới phân phối và bảo đảm nhu cầu hàng hóa của người dân.

Theo ngành công thương, các địa phương cần chủ động nguồn lực đầu tư, đồng thời khuyến khích thành phần kinh tế tham gia xây dựng, cải tạo, nâng cấp, khai thác và quản lý chợ.

Nâng cao hiệu quả quản lý, đào tạo nghiệp vụ và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động chợ. Trong đó, chuyển đổi số được xác định là một hướng đi quan trọng, từ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, TTKDTM đến quảng bá sản phẩm, kết nối tiêu thụ hàng hóa. Những tiện ích số như quét mã QR không phải là đích đến, mà là một phần trong quá trình đổi mới, giúp chợ truyền thống thích nghi với xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Bài, ảnh: THẢO TIÊN