Trong thời đại số, tự học, tự rèn luyện là yêu cầu thường xuyên đối với người làm báo. Học Bác về tinh thần tự học chính là cách để mỗi phóng viên nâng cao bản lĩnh, làm chủ công nghệ, giữ vững đạo đức nghề nghiệp và không ngừng nâng cao chất lượng tác phẩm báo chí.
 |
| Trong bối cảnh báo chí đang đổi mới mạnh mẽ, phóng viên cần chủ động nâng cao kỹ năng tác nghiệp đa phương tiện. Ảnh: CAO HUYỀN |
Hiện nay, thông tin được lan truyền với tốc độ rất nhanh. Mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, các nền tảng truyền thông mới vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động báo chí, vừa đặt ra nhiều thách thức. Áp lực cạnh tranh thông tin, nguy cơ tin giả, tin sai lệch, sự thay đổi liên tục của công nghệ và thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng đòi hỏi người làm báo phải liên tục thích ứng.
Nếu trước đây, phóng viên chủ yếu cần kỹ năng phát hiện đề tài, khai thác thông tin và viết tin, bài đúng chuẩn mực, thì nay yêu cầu đã rộng hơn nhiều. Người làm báo cần biết chụp ảnh, quay phim, xử lý dữ liệu, dựng video ngắn, thiết kế nội dung số, khai thác nền tảng mạng xã hội và sử dụng công nghệ để hỗ trợ tác nghiệp. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thật sự có giá trị khi được đặt trên nền tảng vững chắc của bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tư duy báo chí.
Từ thực tiễn công tác trong lĩnh vực giáo dục và địa chỉ nhân đạo, có thể thấy việc tự học giúp phóng viên theo kịp những vấn đề mới, nhất là các chủ trương, chính sách, quy định chuyên ngành, những thay đổi trong đời sống xã hội và nhu cầu thông tin của bạn đọc. Với lĩnh vực giáo dục, người viết phải thường xuyên cập nhật chương trình giáo dục phổ thông, công tác thi cử, tuyển sinh, chuyển đổi số trong nhà trường để phản ánh chính xác, dễ hiểu và kịp thời. Với mảng địa chỉ nhân đạo, ngoài kỹ năng khai thác thông tin, phóng viên còn cần sự thấu cảm, khả năng kể chuyện nhân văn và trách nhiệm kết nối cộng đồng.
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang tác động rõ rệt đến hoạt động báo chí. Nếu biết sử dụng phù hợp, AI có thể hỗ trợ hiệu quả trong nhiều khâu tác nghiệp như rã băng ghi âm hội nghị, phỏng vấn; gợi ý đề cương; xây dựng hệ thống câu hỏi; tổng hợp tài liệu; tra cứu văn bản; đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Trong thực tế, các công cụ AI giúp phóng viên tiết kiệm thời gian ở những phần việc kỹ thuật, từ đó có thêm điều kiện tập trung vào kiểm chứng, phân tích, lựa chọn chi tiết và nâng cao chất lượng tác phẩm. Đối với các đề tài giáo dục, AI có thể hỗ trợ tổng hợp nhanh văn bản chỉ đạo, quy định mới, số liệu chuyên ngành. Đối với bài viết về địa chỉ nhân đạo, AI có thể giúp hệ thống hóa thông tin, gợi ý bố cục, nhưng chiều sâu nhân vật, cảm xúc nhân văn và trách nhiệm xã hội vẫn phải đến từ chính người cầm bút.
Điều quan trọng là không được xem AI như sự thay thế cho lao động báo chí. Mọi thông tin trước khi sử dụng trong tác phẩm đều phải được kiểm chứng từ nguồn chính thống, đối chiếu với thực tiễn và tuân thủ quy định pháp luật, đạo đức nghề nghiệp. Người làm báo có thể dùng công nghệ để tăng năng suất, nhưng không thể giao phó trách nhiệm nghề nghiệp cho công nghệ. Bản lĩnh, sự tỉnh táo, khả năng phân tích và trách nhiệm đối với từng con chữ vẫn là yêu cầu không thể thay thế.
Một bài học lớn từ phong cách làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh là luôn gần dân, hiểu dân, viết cho dân đọc. Bác yêu cầu người làm báo phải đi sâu thực tiễn, lấy thực tiễn làm nguồn sống của tác phẩm. Vì vậy, tự học là học qua sách vở, tài liệu hay các lớp tập huấn, là học từ cơ sở, từ Nhân dân, từ đồng nghiệp và từ chính những nhân vật trong mỗi chuyến đi thực tế.
Trong bối cảnh báo chí đang đổi mới mạnh mẽ, mỗi phóng viên cần chủ động cập nhật kiến thức chính trị, pháp luật, chuyên môn và công nghệ; nâng cao kỹ năng tác nghiệp đa phương tiện; làm chủ các nền tảng truyền thông số; đồng thời giữ vững nguyên tắc chính xác, khách quan, nhân văn trong từng tác phẩm. Cùng với đó, cần tăng cường học từ thực tiễn, lấy hiệu quả phục vụ công chúng làm thước đo chất lượng nghề nghiệp.
Kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6 cũng là dịp để mỗi người làm báo nhìn lại trách nhiệm của mình trước nghề, trước công chúng và trước yêu cầu đổi mới của báo chí hiện đại. Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không phải bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ ý thức tự học, tự rèn trong từng ngày làm việc.
Với người làm báo, tự học là để viết đúng hơn, sâu hơn, hay hơn; tự rèn là để giữ được cái tâm trong sáng, bản lĩnh vững vàng và trách nhiệm xã hội trong từng tác phẩm. Đó cũng là cách thiết thực để báo chí tiếp tục lan tỏa những giá trị tốt đẹp, góp phần phục vụ nhiệm vụ chính trị, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước và đáp ứng niềm tin của công chúng.
CAO HUYỀN
