Công nghệ sinh học tạo giá trị mới cho cây giống

Từ những cây giống được nhân lên trong phòng thí nghiệm đến các cánh đồng ứng dụng công nghệ số, nông nghiệp (NN) công nghệ cao (CNC) đang từng bước hiện diện trên nhiều địa phương trong tỉnh. Sự kết hợp giữa khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và kinh nghiệm sản xuất truyền thống đang mở ra hướng đi mới, góp phần nâng cao giá trị nông sản và xây dựng nền NN phát triển bền vững.

Đồng chí Trần Văn Lâu- Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy cùng đoàn công tác đến khảo sát tình hình hoạt động của Công ty ViGen (xã Chợ Lách).

Tiếp cận công nghệ tiên tiến

Theo Sở NN và Môi trường, sản xuất cây giống và hoa kiểng tiếp tục được xác định là ngành hàng có lợi thế và giá trị kinh tế cao của tỉnh, tập trung phát triển tại xã, phường: Chợ Lách, Vĩnh Thành, Hưng Khánh Trung, Phú Phụng, Long Đức… được xem là trung tâm cây giống, hoa kiểng lớn của tỉnh. Trong đó vùng Cái Mơn (Chợ Lách) nổi tiếng lâu đời, cung cấp hoa, cây kiểng và cây giống cho hầu hết các tỉnh, thành trong cả nước.

Đến năm 2025, diện tích ươm giống cây lâu năm và hoa kiểng đạt gần 3,5 ngàn hecta. Toàn tỉnh có trên 8,1 ngàn hộ dân sản xuất cây giống và hoa kiểng. Có nhiều loại giống cây trồng cung cấp cho địa phương trong vùng và cả nước như: sầu riêng, mít, dừa, bưởi, nhãn, chôm chôm, mận, ổi, cam sành, lúa… là những sản phẩm giống thế mạnh của tỉnh.

Để bảo đảm chất lượng nguồn giống, ngành NN tỉnh đã tăng cường công tác quản lý, công nhận cây đầu dòng và vườn cây đầu dòng theo quy định của Luật Trồng trọt. Đến nay, toàn tỉnh đã công nhận 190 cây đầu dòng, hơn 1 ngàn vườn cây đầu dòng cùng nhiều vườn cây mẹ đối với các loại cây trồng chủ lực. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển ngành hàng cây giống theo hướng chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu thị trường và phục vụ tái cơ cấu ngành NN.

Trong khu nhà màng tại xã Chợ Lách, những cây mai vàng, hoa kiểng nuôi cấy mô xanh tốt đang phát triển đồng đều dưới sự giám sát của hệ thống công nghệ hiện đại. Cách đó không xa, trong phòng thí nghiệm vô trùng, các kỹ thuật viên tỉ mỉ thực hiện từng công đoạn nhân giống cây trồng bằng công nghệ nuôi cấy mô. Từ phòng thí nghiệm đến cánh đồng sản xuất, CNC đang từng bước làm thay đổi diện mạo NN tỉnh.

Ứng dụng công nghệ sinh học vào quy trình sản xuất cây giống.

Tại Công ty TNHH Công nghệ Sinh học ViGen (xã Chợ Lách), công nghệ sinh học được ứng dụng vào quy trình sản xuất cây giống nhằm tạo ra nguồn giống sạch bệnh, đồng đều về chất lượng. Hệ thống phòng thí nghiệm nuôi cấy mô in-vitro kết hợp khu vườn ươm thích nghi và nhà màng hiện đại cho phép doanh nghiệp cung ứng hàng triệu cây giống mỗi năm, trong đó có nhiều giống cây giá trị như dừa sáp, cây ăn trái và hoa kiểng.

Ông Nguyễn Văn Sinh- Giám đốc điều hành Công ty TNHH Công nghệ Sinh học ViGen cho biết: Là một doanh nghiệp gắn liền với vùng đất Chợ Lách, ViGen cam kết đồng hành cùng sự thịnh vượng của địa phương. Với sứ mệnh “khai phóng tư duy”, công ty giúp nhà vườn chuyển đổi từ canh tác theo kinh nghiệm sang ứng dụng khoa học dữ liệu, cung cấp nguồn giống sạch bệnh và chuẩn gien để tối ưu năng suất.

Bên cạnh đó, nhằm chia sẻ gánh nặng tài chính với nông dân, ViGen chủ động triển khai chương trình hỗ trợ cung ứng giống hoa cúc mâm xôi. Công ty không chỉ tạo việc làm ổn định cho lực lượng lao động và kỹ sư tại chỗ, mà còn chú trọng đào tạo nội bộ, giúp người dân địa phương tiếp cận công nghệ sinh học tiên tiến và công cụ số hóa hiện đại.

Theo ông Trần Hữu Nghị- Phó Chủ tịch UBND xã Chợ Lách, địa phương đang tập trung phát triển vùng cây giống, hoa kiểng theo hướng chất lượng cao, gắn với kinh tế vườn thông minh và chuỗi giá trị nông nghiệp. Đây được xem là một trong những khâu đột phá nhằm phát huy lợi thế của địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại.

Hướng đến nền nông nghiệp xanh, hiện đại

Từ những mô hình tiên phong như tại Chợ Lách, bức tranh NN CNC của tỉnh đang ngày càng rõ nét. Theo ngành NN, đến nay diện tích sản xuất hữu cơ và ứng dụng CNC chiếm khoảng 10,5% diện tích sản xuất NN. Nhiều tiến bộ kỹ thuật đã được đưa vào thực tiễn như hệ thống tưới nước tự động, bẫy côn trùng thông minh, phân bón nano, hệ thống quan trắc môi trường kết hợp điện toán đám mây và drone trong phun thuốc BVTV. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng gắn với ứng dụng khoa học công nghệ đã giúp nhiều mô hình sản xuất đạt hiệu quả kinh tế cao gấp 2-3 lần so với phương thức canh tác truyền thống.

Cây giống cấy mô.

Đặc biệt, trong thực hiện Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL, tỉnh đã triển khai mô hình ứng dụng công nghệ số trên diện tích 200ha tại 2 HTX. Việc số hóa quy trình sản xuất giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí đầu vào và từng bước hướng đến nền NN xanh, phát thải thấp.

Các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ tiếp tục được mở rộng. Toàn tỉnh có hơn 10 ngàn hecta cây trồng áp dụng hệ thống tưới phun bán tự động; các mô hình nhà lưới, nhà màng và thủy canh cũng được nhân rộng ở nhiều địa phương. Cùng với ứng dụng công nghệ, tỉnh cũng chú trọng xây dựng chuỗi giá trị nông sản gắn với HTX và tổ hợp tác.

Ông Châu Văn Hòa- Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: Tỉnh đang tập trung phát triển ngành hàng cây giống và hoa kiểng theo hướng quy mô, hiện đại, gắn với tổ chức lại sản xuất, liên kết tiêu thụ và mở rộng thị trường. Đây là ngành hàng có nhiều tiềm năng, không chỉ góp phần nâng cao giá trị sử dụng đất, tăng thu nhập cho người dân mà còn tạo việc làm, bảo tồn và phát huy giá trị các làng nghề truyền thống. Thời gian tới, tỉnh sẽ đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, tăng cường liên kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp và ứng dụng CNC trong sản xuất nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của cây giống, hoa kiểng trên thị trường trong nước cũng như hướng tới xuất khẩu.

Bài, ảnh: TRÀ MY