Ngành nông nghiệp và môi trường đẩy mạnh chuyển đổi số

Hiện nay, ngành nông nghiệp và môi trường (NN-MT) đang quản lý nhiều lĩnh vực trọng yếu như đất đai, trồng trọt, tài nguyên khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn...

Do ngành quản lý rộng, khối lượng thông tin dữ liệu quản lý rất lớn, nhiều thông tin dữ liệu biến động hàng giờ, hàng ngày nên việc quản lý cần đổi mới theo hướng hiện đại, tự động hơn. Do đó, việc chuyển đổi số (CĐS) ngành NN-MT là nhiệm vụ tất yếu phải thực hiện nhằm giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và hỗ trợ ra quyết định, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất trong nông nghiệp (NN).

Việc chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát.

Nhiều kết quả nổi bật

Theo Sở NN-MT, sau khi hợp nhất, cơ sở dữ liệu quản lý chung của ngành được hợp nhất từ 3 tỉnh, trong đó mỗi tỉnh có 2 thành phần cơ sở riêng biệt, có cấu trúc khác nhau, sử dụng giải pháp công nghệ khác nhau, từng cơ sở dữ liệu được thiết kế xây dựng tại những thời điểm khác nhau nên yêu cầu tiêu chuẩn kiến trúc pháp lý cũng khác nhau. Đây là thách thức lớn trong ứng dụng công nghệ thông tin, CĐS ngành NN-MT.

Đến nay, bằng sự quyết tâm vượt qua thách thức, bước đầu cũng đã đem lại một số kết quả nhất định: cơ sở dữ liệu đất đai của tỉnh để phục vụ chính quyền 2 cấp được tổ chức xây dựng và tích hợp, vận hành, cập nhật thường xuyên trên hệ thống thông tin đất đai; đối khớp, xác thực thông tin thửa đất với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của các chủ sử dụng đất đảm bảo cơ sở dữ liệu đất đai luôn “đúng- đủ- sạch- sống”.

Kết quả 2.717.672 thửa đã được gửi xác thực với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đạt 98,97%; quản lý, giám sát về tài nguyên và bảo vệ môi trường trên môi trường số; thực hiện giám sát tự động 31 trạm (8 trạm không khí, 23 trạm nước mặt); theo dõi, giám sát 25 trạm nước thải, 5 trạm khí thải của doanh nghiệp; 35 trạm quan trắc nước dưới đất của doanh nghiệp; 14 camera giám sát môi trường, 1 camera giám sát khoáng sản.

Toàn Sở NN-MT có 2.574 người dùng tham gia sử dụng nền tảng phần mềm quản lý văn bản điều hành để xử lý công việc của ngành với gần 3.000 thiết bị (gồm máy chủ, máy tính, thiết bị công nghệ khác).

Ông Tô Quốc Huy- Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật CĐS (Sở NN-MT) cho biết: Trong những tháng đầu khi sáp nhập, việc giải quyết thủ tục hành chính có nhiều khó khăn. Tuy nhiên với quyết tâm cao, chỉ số xếp hạng của Sở NN-MT được cải thiện dần, đến ngày 30/12/2025, sở xếp hạng 11/34 tỉnh, thành phố. Bên cạnh đó, công tác CĐS trong NN (trồng màu, cây ăn trái, thủy sản) đang tập trung vào ứng dụng công nghệ để quản lý từ xa, truy xuất nguồn gốc, tối ưu sản xuất (tưới, bón phân), dự báo sâu bệnh, kết nối chuỗi giá trị, nâng cao hiệu quả, năng suất, chất lượng sản phẩm an toàn.

Cần có chính sách khuyến khích nghiên cứu áp dụng công nghệ mới trong sản xuất đối với doanh nghiệp, HTX, nông dân.

Bên cạnh những kết quả đạt được, CĐS trong ngành NN-MT vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Cụ thể, hệ thống cơ sở dữ liệu không đồng bộ thống nhất, việc tổ chức hợp nhất sáp nhập dẫn đến hạ tầng không đáp ứng, vượt hoặc không phù hợp với thiết kế ban đầu của hạ tầng dẫn đến từng lúc, từng nơi hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin quá tải, mất an toàn. Bên cạnh đó, tổng số viên chức, người lao động ngành rất lớn, số lượng máy tính tham gia hệ thống lớn, nhiều máy tính cấu hình thấp chưa đảm bảo yêu cầu để cài đặt hệ điều hành, phần mềm an toàn bảo mật nên dễ mất an toàn, an ninh thông tin.

Đồng thời, chưa có quy hoạch định hướng phát triển, ứng dụng công nghệ thông tin và CĐS thống nhất đồng bộ phù hợp chính quyền địa phương 2 cấp và phù hợp tình hình tỉnh mới, nên việc định hướng phát triển, CĐS ngành còn gặp nhiều khó khăn. Một bộ phận viên chức, người lao động chưa quyết tâm trong thực hiện các giải pháp CĐS.

Đẩy mạnh chuyển đổi số

Để khắc phục hạn chế và định hướng công tác CĐS ngành NN-MT, ông Tô Quốc Huy kiến nghị: Để thống nhất đánh giá toàn diện hiện trạng ứng dụng công nghệ thông tin ngành NN-MT cần tổ chức thực hiện Đề án “CĐS giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050 ngành NN-MT”. Đây là cơ sở để hoạch định, định hướng việc ứng dụng công nghệ thông tin, CĐS ngành NN-MT thời gian tới, có định hướng, phù hợp với mô hình của Bộ NN-MT và kiến trúc chính phủ số.

“CĐS là quá trình chuyển đổi cách làm từ phương pháp làm cũ sang ứng dụng công nghệ số để thực hiện trên môi trường số; muốn CĐS hiệu quả thì phải có dữ liệu số, do đó cần ưu tiên việc số hóa mà trước mắt số hóa tài liệu dữ liệu lịch sử còn giá trị sử dụng. Đồng thời, thực hiện các giải pháp để số hóa toàn diện tài liệu dữ liệu phát sinh thời gian tới. Nâng cấp, thay thế các trang thiết bị lạc hậu, không đáp ứng yêu cầu an toàn bảo mật, vừa đảm bảo an toàn thông tin vừa nâng cao hiệu suất làm việc, góp phần thuận lợi trong việc triển khai các giải pháp số trong tương lai.

Đối với sản xuất, cần có chính sách khuyến khích nghiên cứu áp dụng công nghệ mới trong sản xuất; có giải pháp giới thiệu phương pháp sản xuất hiện đại, ứng dụng IoT, AI, công nghệ số trong quản lý sản xuất phù hợp điều kiện đến người dân, HTX. Từng cá nhân viên chức và người lao động cần tự thay đổi mình, cần chủ động trang bị kiến thức về công nghệ thông tin và CĐS, đặc biệt là ứng dụng AI vào công việc để làm thay đổi hiệu suất làm việc, dần thay đổi thói quen từ “giấy tờ” sang “máy tính”, sang “số” thì việc CĐS mới thành công”- ông Huy cho biết thêm.

Ông Châu Văn Hòa- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: Thời gian tới, ngành NN cần tập trung tăng cường ứng dụng khoa học- công nghệ, nhất là phát triển NN ứng dụng công nghệ cao, NN thông minh gắn với CĐS trong toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.

Đổi mới công tác nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học- công nghệ theo hướng lấy nhu cầu thực tiễn sản xuất làm trung tâm, ưu tiên các giải pháp ứng dụng, dễ nhân rộng. Đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật gắn với mô hình trình diễn, nâng cao hiệu quả khuyến nông và CĐS trong NN.

Tăng cường ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghệ số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và bảo vệ môi trường. Hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học- công nghệ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Bài, ảnh: THẢO LY