Qua thực hiện Luật Dân quân tự vệ (DQTV) năm 2019, lực lượng DQTV tỉnh được củng cố vững mạnh, rộng khắp, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội từ cơ sở. Việc tinh gọn đầu mối ban chỉ huy quân sự (CHQS) cấp xã từ 354 xuống còn 124 từ ngày 1/7/2025 giúp công tác huấn luyện, diễn tập đi vào chiều sâu, khẳng định vai trò nòng cốt xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc.
 |
| Lực lượng dân quân xã Cái Ngang giúp dân xây dựng cầu nông thôn. |
Trên địa bàn tỉnh, lực lượng DQTV luôn hiện diện, vừa lao động sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu. Qua triển khai Luật DQTV năm 2019, lực lượng được củng cố vững mạnh, rộng khắp, trở thành nòng cốt giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phòng thủ dân sự và xây dựng thế trận quốc phòng vững chắc từ cơ sở.
Sau khi luật ban hành, UBND tỉnh chỉ đạo các cấp, ngành tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Nhờ đó, nhận thức của cán bộ, công chức và Nhân dân về DQTV đầy đủ hơn, trách nhiệm xây dựng lực lượng nâng lên rõ rệt. Công tác đăng ký công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ tham gia lực lượng tiến hành nghiêm túc hàng năm. Toàn tỉnh hiện có 88 xã, phường được công nhận là địa bàn trọng điểm về quốc phòng, đòi hỏi xây dựng lực lượng chặt chẽ, bảo đảm độ tin cậy chính trị.
Thực hiện tinh gọn tổ chức bộ máy, từ ngày 1/7/2025, số ban CHQS cấp xã trên địa bàn tỉnh giảm từ 354 xuống còn 124. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu cao về chất lượng cán bộ, phương pháp hoạt động tại cơ sở. Quân khu điều động sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp về đảm nhiệm chức vụ chỉ huy, chuyên môn; đồng thời tuyển dụng công chức ban CHQS cấp xã, phong quân hàm sĩ quan để phục vụ lâu dài trong quân đội.
Theo Đại tá Nguyễn Tham Xuân- Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ CHQS tỉnh, xây dựng lực lượng DQTV phải lấy chất lượng chính trị làm cốt lõi. Lực lượng tại chỗ cần gần dân và hoạt động vì Nhân dân phục vụ. Mỗi chiến sĩ dân quân là người thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, là cầu nối vững chắc giúp thắt chặt mối quan hệ gắn bó quân dân tại cơ sở.
Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được chú trọng đặc biệt nhằm chuẩn hóa con người. Giai đoạn 2019-2026, toàn tỉnh đào tạo 410 cán bộ cơ sở, gồm 108 đồng chí trình độ ĐH, 43 CĐ, 129 trung cấp và 130 đồng chí đang học ĐH, CĐ. Đồng thời, tỉnh mở 42 lớp tập huấn cho 4,5 ngàn lượt cán bộ ban CHQS cấp xã, cơ quan, tổ chức, giúp nâng cao trình độ toàn diện, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ quốc phòng.
Để vững trong huấn luyện, chắc trong thực tiễn, công tác huấn luyện, diễn tập luôn nghiêm túc. Hàng năm, 100% nội dung huấn luyện theo phân cấp, quân số đạt trên 90%, kiểm tra có 95% đạt yêu cầu (trong đó 75% khá, giỏi). Toàn tỉnh tổ chức 471 cuộc diễn tập chiến đấu cấp xã trong khu vực phòng thủ, nâng cao năng lực điều hành của chính quyền và vai trò tham mưu của cơ quan quân sự, sẵn sàng ứng phó tình huống đột xuất.
Chất lượng DQTV được chứng minh qua đóng góp thực tiễn trong đời sống hàng ngày. Hơn 90 ngàn lượt DQTV phối hợp phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, bảo vệ tính mạng, tài sản Nhân dân. Trong phòng, chống dịch COVID-19, có 2,36 ngàn lượt chiến sĩ tham gia trực tiếp với 28,37 ngàn ngày công, bảo vệ cuộc sống bình yên cho Nhân dân.
Cùng với sẵn sàng chiến đấu, DQTV phối hợp lực lượng công an giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ an toàn ngày lễ, Tết, sự kiện chính trị; vận động Nhân dân xây dựng NTM. Trong thế trận phòng thủ dân sự, phương châm “4 tại chỗ” và nguyên tắc “phòng là chính” được cụ thể hóa. Tỉnh xây dựng nhiều công trình phòng tránh, trận địa phòng không, xác định DQTV là thành phần nòng cốt trong phòng thủ dân sự.
Nhằm hỗ trợ lực lượng thực hiện nhiệm vụ, công tác bảo đảm vũ khí, trang bị cho ban CHQS cấp xã được triển khai đầy đủ. Mỗi xã được trang bị xe gắn máy phục vụ cơ động. Tỉnh quy hoạch đất, bố trí kinh phí xây dựng thao trường, bãi tập, tổ chức hội thi sáng kiến cải tiến mô hình học cụ, giáo án, giúp nâng cao chất lượng huấn luyện thực tế.
Chặng đường thực hiện Luật DQTV năm 2019 khẳng định sự trưởng thành vượt bậc của lực lượng DQTV địa phương. Đây là kết quả từ sự quan tâm chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền các cấp, sự đồng thuận của Nhân dân và tinh thần vượt khó của cán bộ, chiến sĩ. Đó là nền tảng vững chắc để xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, giữ vững sự ổn định từ cơ sở để địa phương phát triển kinh tế, xã hội bền vững.
Bài, ảnh: TRẦN ĐƯỢC
