Lâu nay, một số thủ tục hành chính (TTHC) rườm rà, chồng chéo được xem là những rào cản làm tăng chi phí tuân thủ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của nông dân, doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (NN-MT). TTHC tốn nhiều thời gian làm mất đi cơ hội sản xuất, kinh doanh của nông dân, doanh nghiệp.
 |
| Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại diễn đàn đối thoại về thủ tục hành chính, thủ tục kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường năm 2026. |
Đơn giản hóa thủ tục hành chính
Anh Trương Văn Đức, một nông dân kinh doanh thuốc BVTV ở xã An Bình, cho biết: Từ ngày 1/7/2026, Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP đã cắt giảm TTHC đối với 2 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, gồm: kinh doanh dịch vụ BVTV; kinh doanh dịch vụ khảo nghiệm giống cây trồng. Như vậy, sẽ giúp nông dân kinh doanh thuận lợi hơn.
Thứ trưởng Bộ NN-MT Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết: Thời gian qua, Bộ NN-MT đã sắp xếp, giảm mạnh đầu mối trực thuộc bộ và tổ chức bên trong. Cụ thể đã giảm 45% số lượng đầu mối trực thuộc bộ; giảm 37% số lượng đơn vị sự nghiệp, giảm mạnh về số lượng đầu mối cấp phòng bên trong của từng đơn vị thuộc bộ.
Đặc biệt, Bộ NN-MT đã quyết liệt trong việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh. Bộ tiếp tục rà soát, cắt giảm 83 TTHC thuộc phạm vi quản lý của bộ và 119 TTHC cấp bộ.
Cắt giảm, đơn giản hóa 355/845 điều kiện kinh doanh (đạt 42%); bãi bỏ 21/49 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đạt 43% và vượt chỉ tiêu 30% mà Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC và cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ NN-MT.
Kết quả cụ thể, Bộ NN-MT đã cắt giảm 8,987 ngàn ngày giải quyết TTHC, tương ứng giảm 53,39%; tiết kiệm khoảng 5,31 ngàn tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, tương ứng giảm 54,73%. Số TTHC cấp bộ giảm từ 267 xuống còn 148, chỉ chiếm 26,67% tổng số TTHC thuộc phạm vi quản lý.
Đồng thời, bộ đã thực hiện phân quyền, phân cấp 58 TTHC thuộc 9 lĩnh vực; bãi bỏ 108 TTHC thuộc 16 lĩnh vực; đơn giản hóa 88 TTHC thuộc 10 lĩnh vực.
Về điều kiện kinh doanh, Bộ NN-MT đã bãi bỏ 13/40 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, thu hẹp 3 ngành, nghề; tỷ lệ cắt giảm đạt 36,25%, vượt yêu cầu tối thiểu 30% mà Trung ương yêu cầu.
Những thay đổi này trải rộng trên nhiều lĩnh vực như trồng trọt, BVTV, chăn nuôi, thú y, thủy sản, môi trường, đất đai, lâm nghiệp, thủy lợi, khoa học- công nghệ, biến đổi khí hậu, biển và hải đảo.
Thứ trưởng Bộ NN-MT Nguyễn Hoàng Hiệp chia sẻ: Những con số này khẳng định hướng đi đúng, thực chất với sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ, Bộ trưởng, các đồng chí thứ trưởng và sự vào cuộc trách nhiệm của các đơn vị thuộc bộ. Nhưng đây không phải là điểm dừng. Cải cách phải tiếp tục thực hiện, đi vào thực chất; cải cách không chỉ đo bằng số lượng thủ tục được cắt giảm hay số lượng thủ tục được phân quyền, phân cấp mà phải đo bằng sự thuận lợi, hài lòng của người dân, doanh nghiệp, sự chủ động của địa phương và hiệu quả quản lý nhà nước.
Mặc dù có nhiều bước chuyển biến trong việc cắt, giảm, đơn giản hóa TTHC thời gian qua. Thế nhưng, những bất cập về TTHC trong lĩnh vực NN-MT vẫn hiện hữu. Bà Bùi Đặng Duyên Mai- Giám đốc Đối ngoại và phát triển bền vững Coca Cola Việt Nam cho hay: Doanh nghiệp hiện gặp vướng mắc trong việc giải ngân nguồn tài trợ quốc tế cho chương trình phát triển nông nghiệp.
Lấy ví dụ cụ thể, với một chương trình trị giá khoảng 2 triệu USD trong 3 năm nhằm hỗ trợ nâng cao thu nhập cho nông dân tại Bạc Liêu (nay là tỉnh Cà Mau) và Sóc Trăng (nay là TP Cần Thơ), thời gian giải ngân giữa các địa phương có sự chênh lệch lớn: tại Bạc Liêu mất khoảng 6 tháng, trong khi tại Sóc Trăng kéo dài tới gần 1 năm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung của dự án, thậm chí có nguy cơ làm gián đoạn gói tài trợ tiếp theo.
Tương tự, trong một dự án hỗ trợ chuyển đổi mô hình sản xuất tại Đồng Tháp và An Giang- từ trồng lúa sang mô hình trồng sen, nuôi cá trong mùa nước nổi- dù mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn từ 1,5-2 lần, nhưng doanh nghiệp cũng mất nhiều tháng để hoàn tất thủ tục giải ngân.
Do đó, bà Mai kiến nghị bộ, ngành, đặc biệt là Bộ NN-MT, tăng cường phối hợp để đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải ngân nguồn tài trợ quốc tế. Điều này giúp doanh nghiệp triển khai hiệu quả chương trình hỗ trợ, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.
Cải cách phải thực chất
Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, thước đo của cải cách không nằm ở việc cắt giảm được bao nhiêu phần trăm TTHC hay điều kiện kinh doanh, mà quan trọng hơn là mức độ thuận lợi thực chất mà người dân và doanh nghiệp cảm nhận được trong quá trình thực hiện.
Từ những ý kiến của doanh nghiệp, trong thời gian tới Bộ NN-MT sẽ rà soát lại toàn bộ quy trình tiếp nhận, xử lý và phản hồi kiến nghị. Đồng thời, các đơn vị chuyên môn được yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, đánh giá, rà soát các quy định còn bất cập để đề xuất sửa đổi hoặc bãi bỏ.
Đối với những thủ tục, giấy phép hay điều kiện kinh doanh đã được doanh nghiệp phản ánh nhiều năm nhưng vẫn gây khó khăn cần được xem xét một cách nghiêm túc, trên tinh thần giữ lại những quy định thực sự cần thiết và loại bỏ những nội dung không còn phù hợp với thực tiễn.
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, bộ tiếp tục thúc đẩy chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng giấy phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi phải bảo đảm thực chất, không để xảy ra tình trạng bỏ một thủ tục nhưng lại phát sinh thêm yêu cầu, tiêu chuẩn mới làm tăng gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp. Đồng thời, Bộ NN-MT tiếp tục duy trì kênh đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp và hiệp hội trong quá trình xử lý công việc hàng ngày.
Bài, ảnh: HÀ VĨNH THÁI
