Đầu tư công tác dân số tạo nền tảng phát triển bền vững

Trước những biến động mạnh mẽ về cơ cấu dân số (DS), mức sinh thấp và quá trình già hóa DS diễn ra nhanh, tỉnh xác định công tác DS là nhiệm vụ chiến lược phát triển kinh tế- xã hội. Việc đầu tư không chỉ thể hiện ở nguồn lực tài chính, mà còn ở việc hoàn thiện thể chế, củng cố tổ chức bộ máy và ban hành các chính sách ổn định, bền vững.

Khen thưởng gia đình sinh đủ 2 con tại xã An Định.

Đồng bộ giải pháp điều chỉnh mức sinh

Tỉnh hiện có quy mô hơn 3,3 triệu dân, gồm 124 xã, phường. Theo Sở Y tế, hiện nay mức sinh của tỉnh đang ở mức thấp. Theo thống kê, tổng tỷ suất sinh của tỉnh là 1,6 con/phụ nữ, thấp hơn nhiều so với mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ).

Bên cạnh đó, tỉnh bước vào giai đoạn già hóa DS khi người trên 60 tuổi chiếm tỷ lệ trên 22% DS, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, quản lý các bệnh không lây nhiễm và bảo đảm an sinh xã hội. Những vấn đề này tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh, đặc biệt là bài toán bảo đảm nguồn nhân lực trong tương lai và nâng cao chất lượng DS một cách bền vững.

Năm 2025, dù đối mặt với nhiều thách thức do địa bàn rộng và biến động dân cư lớn, ngành y tế đã nỗ lực đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần kiểm soát hiệu quả quy mô và nâng cao chất lượng DS.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp điều chỉnh mức sinh, tính đến nay tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh giảm dần về mức cân bằng tự nhiên (107,6 bé trai/100 bé gái); tổng số người thực hiện biện pháp tránh thai hiện đại đạt hơn 189.000 người, vượt 102% kế hoạch.

Tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt trên 110%, qua đó góp phần nâng cao chất lượng DS ngay từ giai đoạn đầu. Hệ thống cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình duy trì ổn định, nâng chất. Kho dữ liệu DS được chuyển giao cho cấp xã đạt trên 80%. Công tác truyền thông, tư vấn được đa dạng hóa, đẩy mạnh ứng dụng các nền tảng số, qua đó phát huy hiệu quả trong tuyên truyền nâng cao chất lượng DS.

Tại nhiều địa phương, công tác điều chỉnh mức sinh được triển khai gắn với sinh hoạt cộng đồng và đời sống dân cư. Các thông điệp về sinh đủ 2 con, nuôi dạy con tốt, khám sức khỏe tiền hôn nhân được lồng ghép trong các buổi họp khu dân cư, sinh hoạt chi hội phụ nữ, đoàn thanh niên.

Nhờ cách làm linh hoạt, gần gũi, nhận thức của người dân, đặc biệt là các cặp vợ chồng trẻ, từng bước được nâng lên. Đơn cử, tại xã An Định, chính sách khen thưởng sinh đủ 2 con đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân. Theo thống kê, năm 2025 toàn xã có 73 trường hợp được khen thưởng, với tổng số 95 phần thưởng được trao. Trong đó, có trường hợp đủ điều kiện nhận 2 phần thưởng, vừa sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, vừa sinh con một bề gái.

Là một trong những người được khen thưởng, chị Nguyễn Thị Quỳnh Như (SN 1997, xã An Định) cho biết: “Khi sinh con, vợ chồng chị chỉ mong muốn gia đình có đủ 2 con để thêm gắn kết, chứ chưa từng nghĩ sẽ được hưởng chính sách khen thưởng từ Nhà nước. Khi được địa phương thông báo thuộc diện được khen thưởng, tôi cảm thấy vui và bất ngờ. Theo chị Như, sự ghi nhận này là nguồn động viên để các gia đình trẻ thêm yên tâm thực hiện tốt chính sách DS”.

Cùng với đó, các chương trình tầm soát, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh được triển khai đồng bộ, tạo điều kiện để phụ nữ mang thai tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao hơn. Đây được xem là giải pháp căn cơ góp phần nâng cao chất lượng DS, hạn chế dị tật bẩm sinh, giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội trong tương lai.

Sớm đưa các chính sách dân số đi vào cuộc sống

Thực hiện Nghị quyết số 23/2022/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về chính sách DS trong tình hình mới (khen thưởng đối với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi và sinh con một bề gái), thời gian qua, nhiều địa phương trong tỉnh đã tích cực tổ chức thực hiện. Chính sách kịp thời động viên các gia đình trẻ, góp phần từng bước thay đổi nhận thức xã hội, hướng đến mục tiêu ổn định quy mô, nâng cao chất lượng DS.

Đánh giá về hiệu quả bước đầu của chính sách, bà Nguyễn Thị Thủy- Chi cục trưởng Chi cục DS tỉnh, cho biết: Chính sách khen thưởng sinh đủ 2 con và sinh con một bề gái là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện công tác DS trong tình hình mới. Việc khen thưởng mang ý nghĩa động viên về vật chất, quan trọng hơn là góp phần tác động đến nhận thức, hành vi của người dân trong thực hiện chính sách DS.

Theo bà Nguyễn Thị Thủy, nhiều gia đình trẻ chủ động tìm hiểu, thực hiện đúng quy định, góp phần duy trì mức sinh hợp lý và từng bước khắc phục tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Thời gian tới, Chi cục DS tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, bảo đảm chính sách được triển khai thống nhất, đúng đối tượng, đúng mục tiêu đề ra.

Năm 2026, Chi cục DS tỉnh tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt chủ trì tham mưu cho Sở Y tế triển khai hiệu quả các chương trình, đề án về DS, nhất là Luật DS vừa được Quốc hội thông qua và Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, DS và phát triển giai đoạn 2026-2030. Trên cơ sở đó, tỉnh chú trọng công tác quản lý DS, phấn đấu tăng mức sinh hợp lý.

Bài, ảnh: THÚY QUYÊN- PHAN HÂN