Việt Nam thuộc 15 nước hút thuốc lá (TL) nhiều nhất thế giới, với khói TL gây nhiều bệnh nguy hiểm. Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, người hút TL cần hiểu rõ cơ chế gây nghiện nicotine cùng 6 bước cai TL hiệu quả.
 |
Nghiện TL do hiệu ứng tâm thần kinh của nicotine, khiến người hút TL lệ thuộc hoàn toàn và tiếp tục sử dụng ngay cả khi mắc bệnh. Hiện có 3 thể nghiện chính: nghiện tâm lý (hút TL để tìm cảm giác sảng khoái, hưng phấn), nghiện hành vi (hút TL theo phản xạ khi ăn cơm, uống cà phê, gặp bạn hữu) và nghiện thực thể - dược lý (cơ thể cần nicotine để hoạt động bình thường). Khi thiếu nicotine, người nghiện TL gặp hội chứng cai TL với biểu hiện thèm hút mãnh liệt, bứt rứt, rối loạn giấc ngủ và lo lắng.
Để cai TL thành công, người hút TL cần lập kế hoạch kiên trì thực hiện 6 bước. Thứ nhất, lập kế hoạch ngừng hút TL kéo dài ít nhất 6 tháng, giảm dần cường độ; bỏ TL thành công được xác định sau 12 tháng không thèm TL. Thứ hai, viết danh sách lý do bỏ TL như phòng ung thư, bảo vệ người thân, tiết kiệm kinh tế và đọc lại hàng ngày. Thứ ba, ghi lại thời điểm, hoàn cảnh hút TL nhằm nhận biết yếu tố kích thích. Thứ tư, chuẩn bị hoạt động thay thế như uống nước, nhai kẹo cao su, tập thể dục. Thứ năm, cần bác sĩ tư vấn về sử dụng kẹo cao su hoặc miếng dán nicotine, không tự ý dùng tân dược; có thể liên hệ tổng đài miễn phí 1800 6606 của Trung tâm Tư vấn cai nghiện TL tại Bệnh viện Bạch Mai để hướng dẫn. Thứ sáu, hít thở sâu, giữ hơi tối đa 10 giây mỗi khi thèm TL.
Giai đoạn đầu bỏ TL xuất hiện triệu chứng bồn chồn, chóng mặt kéo dài vài giờ, đỉnh điểm 2-3 ngày và giảm dần từ 10-14 ngày. Quá trình này đòi hỏi quyết tâm cao cùng sự hỗ trợ từ gia đình để kiên trì thực hiện đến khi bỏ hẳn.
Dược sĩ NGUYỄN HOÀNG VŨ (Khoa Truyền thông Giáo dục sức khỏe - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Vĩnh Long)
