Trạm y tế sau sáp nhập: Giữ mạch chăm sóc sức khỏe Nhân dân từ tuyến đầu

Từ ngày 1/3/2026, 124 trạm y tế (TYT) xã, phường trên địa bàn tỉnh chính thức chuyển về trực thuộc UBND cấp xã quản lý. Dù mô hình tổ chức có nhiều thay đổi, hoạt động khám, chữa bệnh, tiêm chủng, phòng, chống dịch tại cơ sở vẫn được duy trì liên tục, bảo đảm chăm sóc sức khỏe Nhân dân ngay từ tuyến đầu.

Khám sức khỏe cho người dân tại TYT xã Tân An. Ảnh: N.XOÀN

Bảo đảm hoạt động không gián đoạn

Việc chuyển giao 124 TYT xã, phường cùng 199 điểm trạm về UBND cấp xã quản lý được triển khai đồng bộ, bảo đảm hoạt động thông suốt. Đến nay, 100% TYT đã được thành lập theo mô hình mới và phần lớn đã kiện toàn tổ chức lãnh đạo. Hệ thống y tế cơ sở được duy trì ổn định với hơn 3.000 nhân lực, trong đó bình quân đạt 4,3 bác sĩ/trạm, bằng 143,33% kế hoạch.

Theo ghi nhận, UBND các xã, phường đều tiếp nhận “nguyên đai nguyên kiện” mô hình TYT đang hoạt động, gồm trạm chính, các điểm trạm, nguồn nhân lực và cơ sở vật chất hiện hữu từ các trung tâm y tế khu vực. Việc tiếp nhận nhằm bảo đảm hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân được duy trì liên tục, không bị gián đoạn trong quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy.

Sau khi tiếp nhận, các địa phương tập trung hoàn thiện tổ chức và cơ chế hoạt động của TYT. Mô hình mới góp phần giảm cấp trung gian, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở.

Là tuyến y tế gần dân nhất, TYT xã giữ vai trò cốt lõi trong chăm sóc sức khỏe ban đầu. Việc đưa TYT về trực thuộc UBND xã, phường cũng tạo điều kiện để y tế cơ sở chủ động hơn trong bố trí, sử dụng và thu hút nguồn nhân lực, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.

Ghi nhận tại TYT xã Cái Nhum, từ đầu tháng 3/2026, trạm chính thức được chuyển giao nguyên trạng về UBND xã Cái Nhum quản lý hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Dù liên tục có những thay đổi về tổ chức, từ sáp nhập địa giới tháng 7/2025 đến chuyển đổi cơ quan quản lý năm 2026, công tác khám, chữa bệnh, tiêm chủng và phòng, chống dịch tại đây vẫn diễn ra thông suốt.

Theo ThS.BS Phạm Văn Dũng, Giám đốc TYT xã Cái Nhum, trung bình mỗi tháng trạm phục vụ hơn 1.300 lượt bệnh nhân.

“Khi chuyển về mô hình mới, TYT chủ động hơn trong việc sắp xếp nhân sự theo đề án vị trí việc làm, tập trung nguồn lực cho phòng, chống dịch, khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, thay vì trước đây phải dàn trải do nhân sự mỏng, công tác chưa được tập trung”, bác sĩ Dũng cho biết.

Nhờ sự sâu sát, tận tụy của đội ngũ y tế, người dân địa phương yên tâm khi đến khám, nhất là những bệnh nhân mắc bệnh mạn tính điều trị bằng BHYT tại tuyến cơ sở.

Chú Nguyễn Văn Hậu (77 tuổi, ngụ xã Cái Nhum) chia sẻ: “Tui bị tiểu đường và huyết áp cao, có lần đột ngột ngất xỉu tại nhà. Người thân vừa gọi điện là bác sĩ của TYT xã xuống liền để sơ cứu, rồi kịp thời gọi xe cấp cứu chở lên bệnh viện tỉnh điều trị. Nay khỏe lại rồi, tui rất quan tâm sức khỏe, cứ thấy mệt trong người là ra trạm khám và lấy thuốc định kỳ ngay”.

Củng cố tuyến đầu, nâng chất lượng phục vụ

Theo ngành Y tế, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, già hóa dân số và nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng, y tế cơ sở tiếp tục giữ vai trò nền tảng. Khi các TYT được tăng cường nhân lực, trang thiết bị và chuyên môn, người dân sẽ được chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi sinh sống, góp phần giảm chi phí điều trị, giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Việc chuyển TYT về trực thuộc UBND cấp xã cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản lý, tổ chức hoạt động và chất lượng chuyên môn của tuyến y tế gần dân nhất. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm đưa công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Nhân dân sát hơn với địa bàn dân cư và nhu cầu thực tế của từng địa phương.

Thực tế tại cơ sở cho thấy, người dân, nhất là người lớn tuổi, luôn mong muốn được khám, tư vấn kỹ càng và có đầy đủ thuốc BHYT để điều trị bệnh mạn tính liên tục ngay tại cơ sở y tế gần nhà.

Tuy nhiên, mô hình mới với 5 khoa, phòng và 22 nhiệm vụ vẫn đang đối mặt với nhiều áp lực như thiếu nhân lực, nhất là bác sĩ chuyên sâu; nhiều trạm chưa kiện toàn đủ lãnh đạo; cơ sở vật chất xuống cấp; hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ; năng lực quản lý, mua sắm thuốc, vật tư còn hạn chế.

Tại TYT xã Lưu Nghiệp Anh, việc duy trì song song điểm chính tại ấp An Quảng Hữu và cơ sở 2 tại ấp Chợ gây khó khăn cho công tác điều hành.

Bác sĩ YHCT Hồng Văn Phận, Giám đốc trạm, trăn trở: “Trạm có 18 nhân sự, 4 bác sĩ. Do bác sĩ dự phòng không điều trị nên việc xếp lịch trực rất khó khăn. Chúng tôi thiếu kỹ thuật viên xét nghiệm, thiếu máy tính nhập liệu nên hiện chỉ đáp ứng khám, chữa bệnh cơ bản”.

Tại TYT xã Tân An, trạm hiện khuyết vị trí Giám đốc; trụ sở xuống cấp nhưng chưa thể nâng cấp ngay do chờ nguồn vốn theo lộ trình.

Bác sĩ Kim Thị Sô Phia, Phó Giám đốc phụ trách trạm, cho biết: “Đúng chuẩn trạm sẽ có 5 phòng chức năng. Nhưng với nhân lực 17 người như hiện tại, chúng tôi phải gộp lại thành 2 phòng, y bác sĩ phải kiêm nhiệm nhiều việc hơn”.

Để tháo gỡ khó khăn, ngành Y tế chủ động tham mưu các giải pháp phát triển năng lực cho y tế tuyến cơ sở. Bên cạnh việc chuyển nguyên trạng TYT xã về trực thuộc UBND cấp xã, ngành đã tham mưu một số giải pháp nhằm tăng cường phát triển hệ thống y tế cơ sở theo định hướng Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị.

Theo đó, tỉnh thực hiện chuyển thêm nguồn lực y tế dự phòng, dân số, an toàn thực phẩm... của 19 Trung tâm Y tế khu vực (TTYTKV) và giải thể 7 TTYTKV để chuyển toàn bộ nguồn lực này về TYT thuộc UBND cấp xã.

TYT phường Thanh Đức thăm khám sức khỏe cho trẻ em. Ảnh: T.QUYÊN

TTƯT.BS.CK2 Nguyễn Văn Đời, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho biết tình trạng thiếu nhân lực và trang thiết bị theo Thông tư số 43 là khó khăn chung. Ngành không bắt buộc các trạm phải hoàn thiện ngay lập tức mà thực hiện theo lộ trình linh hoạt.

“Các địa phương cần xây dựng vị trí việc làm phù hợp để trình Sở Nội vụ phê duyệt. Riêng vấn đề cơ sở vật chất, thiết bị sẽ từng bước được đầu tư dần, tương thích trực tiếp với tay nghề của đội ngũ y bác sĩ tại trạm để phát huy tối đa hiệu quả, tránh lãng phí”, bác sĩ Nguyễn Văn Đời cho biết.

Việc chuyển đổi mô hình TYT không chỉ là thay đổi cơ quan quản lý mà còn hướng đến mục tiêu củng cố y tế cơ sở, nâng cao tính chủ động của tuyến đầu và đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn.

Khi tuyến đầu được trao quyền chủ động, gắn chặt với chính quyền địa phương, niềm tin của người dân sẽ được củng cố. Đây là bước tiến quan trọng nhằm xây dựng những “điểm tựa” gần dân, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, giảm tải cho tuyến trên và hướng tới sự phát triển bền vững của y tế tỉnh nhà.

THÚY QUYÊN - NGỌC XOÀN