Năm 2026, Việt Nam lựa chọn chủ đề “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân” làm định hướng chiến lược mang tính hệ thống, thể hiện quyết tâm chuyển mạnh từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”.
Người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, giúp phát hiện sớm nhiều bệnh, trong đó có bệnh lao, căn bệnh nguy hiểm nhưng có thể chữa khỏi nếu được phát hiện kịp thời.
 |
| Bệnh viện Phổi Vĩnh Long triển khai khám phát hiện chủ động ca bệnh lao và lao tiềm ẩn trong cộng đồng. |
Theo BS.CK2 Huỳnh Thị Mỹ Tiên- Trưởng Phòng Kế hoạch tài chính, chỉ đạo tuyến và điều dưỡng Bệnh viện Phổi Vĩnh Long, bệnh lao vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm có gánh nặng lớn tại Việt Nam. Bệnh lây truyền qua đường không khí, có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ. Trên thực tế, lao là bệnh “cơ hội”. Vi khuẩn lao tồn tại phổ biến trong cộng đồng, chủ yếu tấn công hệ hô hấp, gây tổn thương phổi và cũng gây bệnh tại nhiều cơ quan khác, hình thành bệnh lao khi sức miễn dịch của cơ thể suy yếu.
Bệnh thường biểu hiện bằng ho khan kéo dài, sốt nhẹ về chiều tối, sụt cân không rõ nguyên nhân. Nếu không điều trị kịp thời, lao có thể gây biến chứng nặng như ho ra máu, suy hô hấp, tổn thương phổi vĩnh viễn, thậm chí tử vong. Nguy hiểm hơn, không ít người mắc lao không có triệu chứng rõ ràng, dễ bị bỏ sót, làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Theo Chương trình chống lao tỉnh, dịch tễ lao ở tỉnh vẫn còn cao và số bệnh nhân (BN) lao được phát hiện hàng năm chỉ đạt khoảng 70%, có nghĩa là có tới 30% số BN lao trong cộng đồng chưa được phát hiện và điều trị. Chủ động khám tầm soát lao tại cộng đồng giúp phát hiện sớm ca bệnh để nâng cao hiệu quả điều trị, góp phần giảm thiểu nguồn lây tại cộng đồng.
Tại Bệnh viện Phổi Vĩnh Long, công tác sàng lọc, xét nghiệm và điều trị bệnh lao được triển khai đồng bộ. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ đóng vai trò quyết định trong kiểm soát bệnh lao.
Ho kéo dài hơn 1 tháng dù đã uống kháng sinh không khỏi, T.T.A.T. (18 tuổi) đi khám tại Bệnh viện Phổi Vĩnh Long, được bác sĩ chỉ định làm các xét nghiệm chuyên sâu và được phát hiện mắc bệnh lao phổi. “Cũng vì chủ quan, ho kéo dài mà em không đi khám ngay, tự ý mua thuốc uống. Giờ phát hiện bệnh, em tuân thủ khám theo phác đồ, uống thuốc đúng liều, đúng giờ”- A.T. cho biết.
Theo BS.CK2 Phan Duy Khánh- Phó trưởng Khoa Lao Bệnh viện Phổi Vĩnh Long, việc phát hiện bệnh lao ở giai đoạn sớm khá đơn giản, chỉ cần khám lâm sàng kết hợp chụp X-quang phổi. Nếu thấy dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ chỉ định làm các xét nghiệm chuyên sâu hơn. Phát hiện và điều trị sớm giúp tránh được những di chứng lâu dài.
“Song, thực tế cho thấy nhiều BN chỉ đến khám khi bệnh đã gây biến chứng như ho ra máu, khó thở, suy hô hấp... Không ít BN thừa nhận đã có các triệu chứng nghi ngờ từ 5-6 tháng trước nhưng chủ quan bỏ qua, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn. Do đó, khi có các dấu hiệu như ho kéo dài trên 2 tuần, sụt cân, sốt nhẹ về chiều hoặc ra mồ hôi ban đêm cần đến cơ sở y tế để được khám và xét nghiệm đàm. Nếu tuân thủ điều trị đầy đủ, bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi”- BS Khánh khuyến cáo.
Thời gian qua, Bệnh viện Phổi Vĩnh Long tranh thủ tối đa các nguồn lực, đẩy mạnh tầm soát phát hiện bệnh lao, lao tiềm ẩn, lao kháng thuốc sớm để điều trị đúng phác đồ và truyền thông xóa kỳ thị, từng bước kiểm soát bệnh lao trong cộng đồng.
Riêng năm 2025, bệnh viện thực hiện khám sàng lọc cho trên 66.830 người và phát hiện trên 4.710 trường hợp lao mới với tỷ lệ mắc lao đạt 139/100 ngàn dân. Số BN lao phổi có bằng chứng vi khuẩn mới/tái phát được phát hiện 3.455 người.
“Nhờ chủ động sàng lọc, phát hiện bệnh lao trong cộng đồng, ngành y tế tỉnh giúp phát hiện sớm ca mắc lao, giúp người dân điều trị khỏi bệnh không để lại di chứng. Quan trọng hơn là góp phần giảm thiểu nguồn lây tại cộng đồng. Số BN này là nguồn lây chính cho cộng đồng và tỷ lệ điều trị thành công gần 92%”- BS Mỹ Tiên nhấn mạnh.
Năm 2026, Bệnh viện Phổi Vĩnh Long, mạng lưới phòng, chống lao tỉnh tiếp tục triển khai có hiệu quả các hoạt động phòng, chống lao, đưa dịch vụ y tế phòng, chống lao đến tất cả người dân trên địa bàn tỉnh.
Cụ thể, đẩy mạnh khám sàng lọc bệnh lao gắn với khám sức khỏe định kỳ; phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, quản lý bệnh lao ở các tuyến và đẩy mạnh truyền thông để huy động sự tham gia mạnh mẽ hơn của cộng đồng trong công tác phòng, chống lao.
“Những định hướng này cũng bám sát yêu cầu chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Trong khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc, người dân bắt buộc phải được chụp X-quang và xét nghiệm GeneXpert. Tất cả các trường hợp có bất thường nghi lao trên phim X-quang do bác sĩ hoặc phần mềm trí tuệ nhân tạo đọc sẽ được chỉ định xét nghiệm GeneXpert để chẩn đoán lao. Công tác truyền thông phải được đẩy mạnh hơn nữa để người dân hiểu rõ bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, đầy đủ theo phác đồ”- BS Mỹ Tiên cho biết.
THÚY QUYÊN
